# Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce **Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce** to społeczności zamieszkujące polskie terytorium, które identyfikują się z innym narodem niż polski lub stanowią odrębne grupy etniczne. Polska należy do tych państw europejskich, które mają najniższy odsetek mniejszości narodowych i etnicznych w skali ogółu ludności. ## Definicja prawna Według **ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym**, mniejszości te są wyodrębniane na podstawie sześciu kryteriów, w tym mniejszej liczebności niż pozostała ludność, liczebności i zamieszkiwania obecnego terytorium RP przez przodków jej członków od co najmniej 100 lat. Odróżnieniem między mniejszością narodową a etniczną jest to, że pierwsza oznacza grupę utożsamiającą się z innym narodem zorganizowanym we własnym państwie. ## Mniejszości uznane w Polsce ### Mniejszości narodowe (art. 2 ust. 2 ustawy): - Białoruska - Czeska - Litewska - Niemiecka - Ormiańska - Rosyjska - Słowacka - Ukraińska - Żydowska ### Mniejszości etniczne (art. 2 ust. 4 ustawy): - Karaimska - Łemkowska - Romska - Tatarska Ponadto **język kaszubski** został zdefiniowany jako język regionalny (art. 19 ust. 2 ustawy). ## Liczebność mniejszości ### Narodowy Spis Powszechny 2021 W 2021 roku **96,28%** ankietowanych zadeklarowało narodowość polską (wliczając osoby deklarujące również drugą narodowość). **974,85 tys.** osób (2,56%) zadeklarowało dwie narodowości – polską i niepolską, a **429,9 tys.** osób (1,13%) zadeklarowało wyłącznie niepolską narodowość. ### Narodowy Spis Powszechny 2011 W 2011 roku **97,09%** ankietowanych zadeklarowało narodowość polską. **871,5 tys.** osób (2,26%) zadeklarowało dwie narodowości, a **596 tys.** osób (1,55%) zadeklarowało wyłącznie niepolską narodowość. ### Narodowy Spis Powszechny 2002 W 2002 roku ponad **96%** ankietowanych zadeklarowało narodowość polską, **1,23%** (471,5 tys. osób) – przynależność do innej narodowości, natomiast **2,03%** ludności (774,9 tys. osób) nie określiło swej narodowości. ## Ochrona prawna mniejszości ### Konstytucja RP (art. 35) Gwarantuje obywatelom polskim należącym do mniejszości narodowych i etnicznych wolność zachowania i rozwoju własnego języka, zachowania obyczajów i tradycji oraz rozwoju własnej kultury. ### Ustawa o mniejszościach narodowych i etnicznych (2005) - Przyznaje prawo do używania i pisowni imion i nazwisk zgodnie z zasadami pisowni języka mniejszości - Dopuszcza używanie języka mniejszościowego jako języka pomocniczego w wybranych gminach - Zakazuje stosowania środków mających na celu asymilację osób należących do mniejszości - Obowiązuje organy władzy publicznej do podejmowania środków w celu wspierania tożsamości kulturowej mniejszości ### Inne przepisy prawnie ochroniające mniejszości: - **Kodeks wyborczy** (2011) – zwalnia komitety wyborcze mniejszości narodowych z 5% progu wyborczego - **Prawo oświatowe** (2016) – umożliwia podtrzymanie tożsamości narodowej, etnicznej, językowej i religijnej w szkołach - **Ustawa o radiofonii i telewizji** (1992) – uwzględnia potrzeby mniejszości w programach publicznych - **Ustawa o języku polskim** (1999) – pozwala na używanie nazw w języku mniejszości w miejscowościach z mniejszościami - **Kodeks karny** (art. 256) – karze przestępstwa popełniane na tle etnicznym - **Ustawa o ochronie danych osobowych** (1997) – zabrania przetwarzania danych ujawniających pochodzenie etniczne ## Edukacja mniejszości ### System edukacji Szkolnictwo w języku mniejszości narodowej, języku mniejszości etnicznej lub języku regionalnym musi być wprowadzone po złożeniu wniosku rodziców co najmniej 7 dzieci w przedszkolu i szkole podstawowej lub 14 dzieci w szkole ponadpodstawowej. Edukacja obejmuje: - Język mniejszości/język regionalny (4-5 godzin tygodniowo) - Własna historia i kultura (co najmniej 30 godzin na etap kształcenia) - Geografia państwa pochodzenia (do 15 godzin na etap) Organizacja nauki odbywa się na czterech sposobach: 1. Prowadzenie zajęć w języku mniejszości/regionalnym 2. Prowadzenie zajęć dwujęzycznie (polski i mniejszości) 3. Prowadzenie zajęć w języku polskim z częścią w języku mniejszości (4 godziny tygodniowo) 4. Język mniejszości/regionalny jako przedmiot dodatkowy w grupach międzyprzedszkolnych/szkolnych ### Matura Języki mniejszości narodowych, etnicznych i regionalne są przedmiotami maturalnymi dodatkowymi. Absolwenci szkół dwujęzycznych mogą zdawać egzamin w języku polskim lub języku danej mniejszości. ### Edukacja dzieci z mniejszości żydowskiej Odbywa się w języku hebrajskim. Edukacja w języku jidysz nie jest realizowana, choć jest prawnie możliwa. ## Gminy dwujęzyczne W Polsce istnieje wiele gmin, w których zgodnie z ustawą o mniejszościach nazwy miejscowe i obiekty fizjograficzne mogą być wyświetlane w języku polskim i języku mniejszości. ## Dane liczbowe ### Liczba uczniów objętych oświatą w języku mniejszości lub regionalnym Dane dotyczące subwencji oświatowej są publikowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. --- *Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce to ważna część społeczeństwa polskiego, chroniona przez prawo i posiadająca szereg praw i przywilejów, które pozwalają im na zachowanie swojej tożsamości kulturowej w ramach jednolitego państwa.*