5 maja – 125. (w latach przestępnych 126.) dzień w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 240 dni. == Święta == Imieniny obchodzą: Anioł, Benwenut, Chociemir, Eulogia, Eulogiusz, Eutymiusz, Geroncjusz, Gotard, Hilary, Irena, Ireneusz, Iryda, Jowinian, Maksym, Nicetas, Penelopa, Peregryn, Pius, Stanisław, Stanisława, Teodor, Waldemar, Zdzibor i Zdziebor. Albania – Dzień Męczenników Dania – Dzień Wyzwolenia Etiopia – Dzień Patriotów Holandia – Święto Niepodległości Japonia – Kodomo no Hi (Dzień Dziecka), święto narodowe, do 1948 jako Tango no Sekku (Dzień Chłopca) Kirgistan – Święto Konstytucji Korea Południowa – Dzień Dziecka Meksyk – rocznica bitwy o Pueblę Międzynarodowe: Dzień międzynarodowej klasy 5O5 Światowy Dzień Języka Portugalskiego (ustanowiony przez UNESCO 12 listopada 2019 roku rezolucją nr 40 C/75) Dzień Światowego Dziedzictwa Afryki (ustanowiony przez UNESCO 16 listopada 2015 roku rezolucją nr 38 C/68) Państwa Europy: Dzień Europy Dzień Walki z Dyskryminacją Osób Niepełnosprawnych (w Polsce również Dzień Godności Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną) Palau – Święto Ludzi w Podeszłym Wieku Tajlandia – Święto Koronacji Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą: św. Brytoniusz z Trewiru (biskup) św. Dominik Savio św. Gotard z Hildesheim (biskup) św. Hilary z Arles (biskup) św. Lucjusz Cyrenejczyk (biskup) św. Maksym z Jerozolimy (biskup) bł. Męczennicy z Motril św. Stanisław Kazimierczyk (prezbiter, CRL) == Wydarzenia w Polsce == 1200 – Trzęsienie ziemi w Pieninach. 1228 – We wsi Cienia koło Kalisza książę wielkopolski Władysław III Laskonogi wydał pierwszy w Polsce przywilej gwarantujący prawa poddanych wobec władzy. 1343 – Król Polski Kazimierz III Wielki zawarł z książętami wołogojsko-słupskimi Bogusławem V, Barnimem IV i Warcisławem V sojusz, skierowany przeciw zakonowi krzyżackiemu. 1523 – Na Wawelu nieznany sprawca usiłował zastrzelić króla Zygmunta Starego. 1641 – Bernardyni z Kalwarii Zebrzydowskiej otrzymali pod opiekę obraz Matki Bożej Płaczącej. 1794 – Insurekcja kościuszkowska: przeważające siły rosyjskie pod dowództwem gen. mjr. Fiodora Denisowa osaczyły pod Połańcem armię powstańczą maszerującą na Warszawę. Oddziały Naczelnika Siły Zbrojnej Tadeusza Kościuszki zamknęły się w obozie warownym, w którym przebywały do 16 maja, gdy idąca z odsieczą dywizja gen. mjr Jana Grochowskiego zmusiła Rosjan do zwinięcia blokady i wycofania się na zachód. 1809 – Wojna polsko-austriacka: dwa polskie szwadrony zostały rozbite w bitwie pod Kockiem. 1829 – Otwarto Bibliotekę Raczyńskich w Poznaniu. 1848 – Powstanie wielkopolskie: porażka powstańców w potyczce pod Obornikami. 1863 – Powstanie styczniowe: potyczka powstańców z wojskiem rosyjskim pod Krzykawką, w której zginął włoski pułkownik Francesco Nullo; w bitwie pod miejscowością Dubicze zginął Ludwik Narbutt. 1880 – Uruchomiono komunikację tramwajową we Lwowie. 1895 – Pożar strawił połowę zabudowań Wasilkowa na Białostocczyźnie. 1914 – Premiera filmu niemego Bóg wojny w reżyserii Aleksandra Hertza. 1923 – Helena Jurgielewicz, córka bakteriologa Odona Bujwida, jako pierwsza kobieta otrzymała dyplom lekarza weterynarii po ukończeniu z ogólnym wynikiem celującym Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie. 1926 – Upadł rząd Aleksandra Skrzyńskiego. 1934: Powstała Rada Społeczna przy prymasie Polski. Został podpisany protokół przedłużający do 31 grudnia 1945 roku polsko-radziecki pakt o nieagresji. 1939 – Minister spraw zagranicznych Józef Beck odrzucił w przemówieniu sejmowym żądania Niemiec włączenia Gdańska do III Rzeszy i wyznaczenia eksterytorialnych linii komunikacyjnych. 1943 – Premier RP na uchodźstwie gen. Władysław Sikorski zaapelował w przemówieniu radiowym do Polaków o pomoc powstańcom z warszawskiego getta. 1950 – Utworzono Towarzystwo Wiedzy Powszechnej. 1972 – Premiera filmu Jak daleko stąd, jak blisko w reżyserii Tadeusza Konwickiego. 1990 – Z połączenia PSL – Odrodzenie oraz PSL wilanowskiego utworzono Polskie Stronnictwo Ludowe. 1993 – Rozpoczął się strajk sfery budżetowej. 1994: Otwarto Muzeum Archidiecezjalne w Krakowie. Przedstawiciel władz ukraińskich przekazał stronie polskiej tzw. Ukraińską Listę Katyńską. 1997 – W katastrofie kolejowej w Reptowie koło Stargardu zginęło 12 osób, a 36 zostało rannych. 2000 – W Warszawie odsłonięto pomnik Henryka Sienkiewicza. 2005: Po raz pierwszy maturzyści trzyletnich szkół średnich pisali maturę według zasad tzw. „nowej matury”. Sejm RP odrzucił głosami lewicy wnioski LPR, PiS i PO o swoje samorozwiązanie. 2006: Powstała koalicja PiS-Samoobrona-LPR. Premiera filmu Jasminum w reżyserii Jana Jakuba Kolskiego. 2018 – W wyniku tąpnięcia w KWK „Zofiówka“ w Jastrzębiu-Zdroju zginęło 5 górników, a 2 zostało rannych. == Wydarzenia na świecie == 553 – Rozpoczął się sobór konstantynopolitański II. 1260 – Kubilaj-chan został władcą Imperium mongolskiego. 1292 – Adolf z Nassau został wybrany na króla niemieckiego. 1309 – Robert I Mądry został królem Neapolu. 1389 – W Egerze (Chebie) podpisano traktat pokojowy kończący wojnę miast w Niemczech. 1494 – Krzysztof Kolumb odkrył Jamajkę. 1525 – Jan Stały został elektorem Saksonii. 1531 – Spłonęła katedra w norweskim Nidaros (Trondheim) wraz z dużą częścią miasta. 1613 – Poświęcono cerkiew Świętych Piotra i Pawła w Moskwie-Lefortowie. 1640 – Król Anglii Karol I Stuart rozwiązał tzw. Krótki Parlament. 1645 – Wojna trzydziestoletnia: zwycięstwo niemieckiej armii cesarskiej nad wojskami francuskimi w bitwie pod Herbsthausen. 1668 – U wybrzeży Brazylii zatonął portugalski galeon „Santissimo Sacramento”. Spośród ponad tysiąca osób na pokładzie uratowano 70. 1705 – Józef I Habsburg został cesarzem rzymskim. 1726 – Francuzka Marie Camargo, po skróceniu sukni, jako pierwsza baletmistrzyni wykonała skok w trakcie przedstawienia. 1789 – Król Ludwik XVI otworzył francuskie Stany Generalne, zwołane po raz pierwszy od roku 1614. 1793 – Rewolucja francuska: zwycięstwo powstańców wandejskich nad wojskami republikańskimi w bitwie pod Thouars. 1800 – II koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk francuskich nad austriackimi w bitwie pod Möskirch. 1801 – Została rozwiązana francuska Armia Renu. 1809: Mary Kies jako pierwsza kobieta otrzymała amerykański patent na swój wynalazek (technikę tkania słomy z jedwabiem i przędzą). Szwajcarski kanton Argowia odmówił obywatelstwa Żydom. 1811 – Wojny napoleońskie w Hiszpanii i Portugalii: zwycięstwo wojsk angielsko-portugalskich nad francuskimi w bitwie pod Fuentes de Oñoro. 1814 – Wojna brytyjsko-amerykańska: brytyjski desant spalił amerykański Fort Ontario. 1821 – Ukazało się pierwsze wydanie brytyjskiego dziennika „The Guardian” (jako „The Manchester Guardian”). 1824 – Papież Leon XII w encyklice Ubi primum potępił Towarzystwa Biblijne oraz ideę dokonywania przekładów Biblii na „języki pospolite”, tzn. narodowe. 1827 – Antoni Wettyn został królem Saksonii. 1835 – Otwarto linię kolejową Bruksela-Mechelen. 1858 – Otwarto połączenie kolejowe (dziś zw. Abbey Line) pomiędzy St Albans Abbey a Watford Junction w Anglii. 1860 – Zjednoczenie Włoch: Giuseppe Garibaldi wraz z tysiącem towarzyszy wypłynął z portu Quarto pod Genuą na Sycylię, w celu wsparcia powstania przeciwko Burbonom. 1861 – Niemiecki astronom Hermann Goldschmidt odkrył planetoidę (70) Panopaea. 1862: Francuska interwencja w Meksyku: wojska meksykańskie pokonały francuski korpus ekspedycyjny w bitwie o Puebla. Wojna secesyjna: nierozstrzygnięta bitwa o Williamsburg (Wirginia). 1864 – Wojna secesyjna: rozpoczęła się bitwa w dziczy (Wirginia). 1888 – Papież Leon XIII wydał encyklikę In Plurimis o niewolnictwie. 1891 – Otwarto Carnegie Hall w Nowym Jorku. 1895: W Barcelonie odbył się pierwszy pokaz filmowy terenie Hiszpanii. Założono niemiecki klub piłkarski Fortuna Düsseldorf. 1904 – W Pradze odbył się pogrzeb Antonína Dvořáka. 1905 – Założono argentyński klub piłkarski CA Colón. 1907 – Amerykański astronom amator Joel Metcalf odkrył planetoidę (638) Moira. 1908 – Wszedł do służby niemiecki pancernik SMS „Schlesien”. 1910 – 84 górników zginęło w wyniku eksplozji w kopalni węgla kamiennego w hrabstwie Walker w Alabamie. 1912: W Zagrzebiu otwarto stadion Maksimir. Założono austriacki klub piłkarski SV Ried. 1915 – W Wiedniu została powołana emigracyjna Ogólna Rada Ukraińska. 1918 – W pierwszym finale piłkarskiego pucharu Francji Olympique de Paris pokonał FC Lyon 3:0. 1920: Amerykańskie władze wycofały zarzuty wobec grupy czołowych działaczy Towarzystwa Strażnica oraz redaktorów książki Dokonana tajemnica, aresztowanych od dwóch lat pod zarzutem utrudniania poboru do wojska podczas wojny. Niels Neergaard został po raz drugi premierem Danii. Pod zarzutem działania na szkodę interesu publicznego zostali aresztowani w Brockton w stanie Massachusetts Ferdinando Sacco i Bartolomeo Vanzetti, amerykańscy działacze robotniczy i anarchistyczni pochodzenia włoskiego. W czasie śledztwa oskarżono ich również, mimo posiadania alibi, o dokonanie napadu rabunkowego i skazano na karę śmierci na krześle elektrycznym. Mimo międzynarodowych protestów wyroki wykonano w 1927 roku. 1921 – Coco Chanel wybrała, spośród próbek przygotowanych na jej zlecenie przez Ernesta Beaux, zapach perfum znanych później jako Chanel No. 5. 1925 – Afrikaans stał się językiem urzędowym w Związku Południowej Afryki. 1927 – Ukazała się powieść Do latarni morskiej brytyjskiej pisarki Virginii Woolf. 1930 – Brytyjska pilotka Amy Johnson wystartowała z Croydon (obecnie część Londynu) samolotem de Havilland DH.60 Moth w samotny lot do Australii, który jako pierwsza kobieta zakończyła 24 maja w Darwin. 1931 – Stanisław Skarżyński i Andrzej Markiewicz zakończyli udany lot dookoła Afryki, pokonując dystans 26 000 km polskim samolotem PZL Ł.2. 1935 – W finale rozgrywanych w Genewie 1. Mistrzostw Europy w Koszykówce Mężczyzn Łotwa pokonała Hiszpanię 24:18. 1936 – II wojna włosko-abisyńska: wojska włoskie zajęły Addis Abebę. Benito Mussolini proklamował powstanie II Imperium Rzymskiego. 1941: Cesarz Etiopi