# Walencja Walencja (walenc. i oficj. *València*, hiszp. *Valencia*) to miasto położone w środkowo-wschodniej Hiszpanii, nad Morzem Śródziemnym. Jest stolicą prowincji i wspólnoty autonomicznej o tej samej nazwie. Walencja, będąca trzecim co do wielkości miastem w Hiszpanii, stanowi ważny ośrodek gospodarczy, kulturalny i turystyczny. ## Historia ### Starożytność i Średniowiecze Walencja została założona w 138 roku p.n.e. przez Rzymian jako *Valentia Edetanorum*. Nazwa ta, pochodząca od łacińskiego słowa *valens* („silny”), miała upamiętniać zwycięstwo nad Luzytanami. Miasto rozwijało się jako ważny ośrodek w czasach rzymskich. W VIII wieku, Walencja przeszła pod panowanie arabskie i stała się częścią Al-Andalus. W tym okresie miasto zyskało na znaczeniu jako centrum handlowe i kulturalne. W latach 1010–1238 Walencja była stolicą Emiratu Walencji. W 1094 roku miasto zostało zdobyte przez Cyda, jednak w 1102 roku powróciło pod panowanie arabskie. ### Królestwo Walencji i Czasy Nowożytne W 1238 roku król Aragonii Jakub I Zdobywca zdobył Walencję, co zapoczątkowało proces chrystianizacji i zmiany demograficzne. Muzułmanie byli stopniowo zastępowani przez chrześcijan, choć proces ten trwał jeszcze w XIV wieku. Powstało Królestwo Walencji, które do 1707 roku pozostawało pod zwierzchnictwem Aragonii. W XV wieku Walencja przeżywała okres rozkwitu gospodarczego i kulturalnego, stając się jednym z najważniejszych miast w basenie Morza Śródziemnego. W tym czasie powstało wiele znanych budowli, które do dziś stanowią wizytówkę miasta. W latach 1812–1813 Walencję zajęły wojska francuskie. Podczas hiszpańskiej wojny domowej (1936–1939) miasto pełniło funkcję siedziby rządu republikańskiego od listopada 1936 do października 1937. W 1957 roku Walencję nawiedziła powódź spowodowana wylaniem rzeki Turia. ## Geografia ### Położenie Walencja położona jest na środkowo-wschodnim wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego, nad Zatoką Walencką Morza Śródziemnego, przy ujściu rzeki Turia. Miasto leży około 300 km na wschód od Madrytu i około 300 km na południe od Barcelony. Aglomeracja Walencji otoczona jest przez Góry Iberyjskie od północy i zachodu oraz przez północno-wschodnie krańce Gór Betyckich od południa. W granicach miasta znajduje się park naturalny Albufera z płytką laguną. Walencja leży na wybrzeżu zwanym Costa de Valencia, pomiędzy Costa del Azahar i Costa Blanca. ### Klimat Walencja charakteryzuje się klimatem subtropikalnym, na pograniczu śródziemnomorskiego i półpustynnego. Zimy są bardzo łagodne, a lata długie i ciepłe. Średnia roczna temperatura wynosi 23 °C w dzień i 14 °C w nocy. Opady śniegu i mróz występują rzadko. ## Podział Administracyjny Walencja podzielona jest na 19 dystryktów (wal. *districtes*, hiszp. *distritos*), które z kolei dzielą się na 88 dzielnic (wal. *barris*, hiszp. *barrios*). ## Demografia Walencja liczy 809 267 mieszkańców wewnątrz centrum administracyjnego. Metropolia Walencji liczy 1 582 387 mieszkańców. W ostatnich dwóch dekadach nastąpił wzrost populacji urodzonej za granicą. ## Gospodarka ### Charakterystyka Ogólna Gospodarka Walencji opiera się głównie na usługach, które stanowią blisko 84% zatrudnienia. Miasto posiada również bazę przemysłową, a działalność rolnicza, choć mniej znacząca, nadal odgrywa rolę. Walencja jest klasyfikowana jako metropolia światowa trzeciej kategorii – gamma. Miasto zajmuje wysokie pozycje w rankingach jakości życia i jest atrakcyjne dla ekspatów. ### Przemysł Walencja ma długą tradycję przemysłową, obejmującą przemysł ciężki, produkcję mebli, wyrobów ceramicznych, spożywczych i motoryzacyjnych. Na przedmieściach miasta znajdują się liczne parki przemysłowe i fabryki, w tym fabryka Forda w Almussafes. ### Nowe Technologie W Walencji działa wiele instytucji i parków technologicznych, wspierających badania, rozwój i innowacje. Do najważniejszych należą Parque Tecnológico de Valencia, Ciudad Politécnica de la Innovación i Parque Científico de la Universidad de Valencia. ## Transport ### Transport Lotniczy Walencja jest obsługiwana przez port lotniczy Walencja oraz port lotniczy Alicante-Elche, znajdujący się w odległości 133 km na południe. ### Transport Morski Port Walencja jest czwartym co do wielkości portem w Europie pod względem ilości przeładowanych kontenerów. ### Transport Kolejowy Miasto ma połączenie koleją dużych prędkości AVE z Madrytem i Barceloną. W fazie budowy są połączenia z Alicante i innymi miastami. ### Transport Drogowy Walencję przecinają trasy europejskie E15 i E901 oraz autostrady A-3, A-7 i A-23. ### Transport Miejski Transport miejski w Walencji obejmuje metro, tramwaje, autobusy i kolej aglomeracyjną. Dostępny jest również system wypożyczania rowerów Valenbisi. ## Kultura Walencja oferuje bogate życie kulturalne, liczne muzea, teatry i sale koncertowe. Do najważniejszych atrakcji kulturalnych należą: * Muzeum Sztuk Pięknych w Walencji * Waleński Instytut Sztuki Nowoczesnej (IVAM) * Narodowe Muzeum Ceramiki i Sztuki Zdobniczej w Walencji * Miasto Sztuki i Nauki * Teatr Główny w Walencji * Pałac Muzyki w Walencji ## Turystyka Walencja jest popularnym celem turystycznym, oferującym wiele atrakcji, w tym zabytki, plaże i festiwale. Do najważniejszych atrakcji turystycznych należą: * Katedra w Walencji * Wieża Miguelete * Giełda Jedwabiu (Lonja de la Seda) * Miasto Sztuki i Nauki (Ciudad de las Artes y las Ciencias) * Tomatina w Buñol * Święto Ognia (Las Fallas) * Plaże Costa de Valencia - Playa de la Malvarrosa - Playa del Cabañal - Playa de la Devesa del Saler Na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO wpisano elementy walenckiej kultury, takie jak Święto Ognia, wieże z ludzi (Castell), Trybunał Wodny w Walencji oraz Święto Matki Bożej Dobrego Zdrowia. ## Sport Walencja zostala wybrana Europejską Stolicą Sportu w 2011 roku. Znajduje się tutaj jeden z najbardziej utytułowanych klubów ligi hiszpańskiej - Valencia CF. ## Edukacja W Walencji znajdują się cztery uczelnie, w tym Uniwersytet Walencji, założony w 1499 roku oraz Universitat Politecnica de Valencia (UPV). ## Miasta Partnerskie Moguncja, Niemcy Bolonia, Włochy Veracruz, Meksyk Sacramento, Stany Zjednoczone Valencia, Wenezuela Odessa, Ukraina Cartagena, Kolumbia Chengdu, Chiny Podsumowując, Walencja to dynamiczne miasto o bogatej historii, kulturze i gospodarce, oferujące wysoki standard życia i liczne atrakcje dla mieszkańców i turystów.