Amsterdamsche Football Club Ajax NV (częściej nazywany Ajax Amsterdam lub Ajax, oficjalny skrót AFC Ajax) – holenderski klub piłkarski z siedzibą w Amsterdamie, założony 18 marca 1900, jako spadkobierca i kontynuator tradycji Unionu Amsterdam (działającego między 1883 i 1896). Od lat 70. XX w. jest to najbardziej utytułowana drużyna w Holandii, zarówno na arenie krajowej (wielokrotny mistrz, zdobywca pucharu oraz superpucharu), jak i międzynarodowej. Jednym z najważniejszych jego sukcesów jest wywalczenie w 1972 tak zwanej potrójnej korony, czyli mistrzostwa i pucharu Holandii oraz Pucharu Europy. Domowe spotkania Ajax od roku 1996 rozgrywa na stadionie Amsterdam ArenA. Wcześniej występował na De Meer Stadion. == Historia == === 1900–1915: Początki klubu === W 1883 grupa przyjaciół z Florisem Stemplem, Carelem Reeserem i Hanem Dadem na czele założyła klub piłkarski o nazwie Union Amsterdam, w którym tę dyscyplinę sportu mogła uprawiać miejscowa, uzdolniona piłkarsko młodzież. Pod koniec 1893 roku przemianowano go na Footh-Ball Club Ajax – cała trójka liderów grupy założycielskiej posiadała klasyczne wykształcenie, będąc jednocześnie miłośnikami starożytności, a w szczególności Iliady Homera, której jednym z głównych bohaterów jest Ajaks Wielki (najdzielniejszy po Achillesie wojownik grecki walczący pod Troją). W tamtym czasie w Holandii istniały już kluby o nazwach nawiązujących do antyku, np. Sparta, Hercules, Heracles, czy Xerxes. Ówczesny Ajax grał i trenował na boisku w miejskim parku Willemsa przy ulicy Overtoom w Niewuwer Amster na przedmieściach Amsterdamu. 15 maja 1894 kolory czerwony i biały ustanowiono oficjalnymi barwami klubowymi, dlatego zawodnicy występowali w podłużnopasiastych strojach o tych właśnie odcieniach. 3 czerwca 1894 wprowadzono karty członkowskie (najstarsza z nich zachowała się do dziś i jest przechowywana w muzeum klubowym na stadionie Amsterdam ArenA). Klub ten przetrwał do 1896, tj. do czasu gdy władze miasta zdecydowały przeznaczyć plac z boiskiem pod zabudowę mieszkalną, co oznaczało upadek pierwszego Ajaksu. Jego twórcy nie poddali się jednak i 14 marca 1900 roku młody student Floris Stempel wysłał do swych przyjaciół list, w którym „uprzejmie zapraszał ich w niedzielę 18 marca rano o godz. 9.45 do kawiarni na dyskusję o założeniu nowego klubu piłkarskiego” (lokal ów nazywał się wówczas „Oost-Indië”, czyli „Indie Wschodnie” i mieścił przy ul. Kalverstraat 2). Tam też w niedzielę, 18 marca 1900 roku trzej przyjaciele – Stempel, Reeser i Dade – założyli swój kolejny klub, któremu nadali nazwę Football Club Ajax. Z czasem przemianowano go na Amsterdamse Voetbal Bond Ajax (AVB Ajax), a występował on w dzielnicy Buiksloterham w północnej części miasta (Amsterdam Noord). 29 września 1900 roku drużyna Ajaksu rozegrała swój pierwszy oficjalny mecz, pokonując 2:1 zespół DOSB. Opłata rejestracyjna wynosiła 50 centów, natomiast członkowie klubu płacili 25 centów rocznie do kasy Ajaksu. Opłaty te były wyjątkowo wysokie, tak, że Ajax stał się jednym z bardziej ekskluzywnych klubów w Amsterdamie. Rada podchodziła do organizacji niezwykle poważnie już od samego początku. Obecność członków klubu na meczach była obowiązkowa, kto się z tego nie wywiązał musiał zapłacić grzywnę w wysokości 10 centów. Grzywnę można było otrzymać także za: opuszczenie meczu w trakcie jego trwania (25 centów kary) odmowę przewożenia wyposażenia klubu (5 centów) przeklinanie lub burdy podczas spotkania (10 centów) nie zwracanie uwagi na mecz w trakcie gry (5 centów) W 1902 roku klub został przyjęty w poczet członków Królewskiego Holenderskiego Związku Piłki Nożnej (KNVB) i włączony formalnie w jego struktury, przez co mógł przystąpić do zorganizowanych rozgrywek ligowych (rozpoczął zmagania w ówczesnej III lidze). W październiku 1902 roku Amsterdamski Związek Piłki Nożnej (AVB) dopuścił Ajax do organizowanych przez siebie zmagań Złotego Krzyża (hol. Gouden Kruis), stanowiących do dziś nieoficjalne mistrzostwa Amsterdamu zespołów amatorskich. W tym samym roku Ajax otrzymał swój pierwszy medal – za najlepszą różnicę bramek w rozgrywkach. Pierwszy sezon przyniósł także sukces komercyjny. Hertel i Geissler, dumnie ogłosił zysk w wysokości czterech guldenów i 31 centów na koniec sezonu. Ajax wkrótce stał się jednym z najbardziej znanych i najlepiej zorganizowanych klubów w Holandii. Dzięki zajęciu drugiego miejsca w swojej lidze klub awansował do II ligi. Z kolei w 1906 roku drużyna wygrała turniej o Złoty Krzyż i tym samym wywalczyła swoje pierwsze trofeum w historii, dzięki zwycięstwu 4:3 w finale nad drużyną AFC. W 1907 roku drużyna przeniosła się na nowo wybudowany obiekt zwany Drewnianym Stadionem, leżący w miejscowości Watergraafsmeer (od 1921 stanowiącej część Amsterdamu), na którym rozgrywała swe mecze do roku 1934. W 1908 roku Ajax połączył się z innym klubem z Amsterdamu o nazwie Holland, który przez kilka poprzednich lat nie potrafił awansować do pierwszej ligi. 26 grudnia 1908 roku Ajax po raz pierwszy zagrał z zagraniczną drużyną. Wygrał wówczas 3:0 z belgijskim Daringiem Bruksela, będącym obecnie częścią RWD Molenbeek. W 1909 roku drużyna ponownie wygrała rozgrywki o Złoty Krzyż, a w 1910 roku po raz pierwszy zatrudniono trenera w klubie, którym został Irlandczyk Jack Kirwan. W 1911 roku Drewniany Stadion został poddany rozbudowie, dzięki czemu od tamtej pory mógł pomieścić 10 tysięcy widzów oraz miał szatnię. Drużyna przed ostatnim spotkaniem sezonu straciła swojego zawodnika Gé Fortgensa, który stał się pierwszym w historii piłkarzem Ajaksu powołanym do reprezentacji Holandii. Jednak 21 maja tamtego roku zespół już bez Fortgensa zdobył decydujące o awansie do pierwszej ligi punkty. Prezesem klubu nie był w tym czasie Floris Stempel, założyciel klubu, który w styczniu 1910 zrezygnował ze swojej funkcji i wyjechał do Indii Zachodnich, jednak w czasie rejsu jego statek zatonął. Po awansie klubu do pierwszej ligi postanowiono zmienić barwy klubowe ze względu na fakt, iż takie same nosili piłkarze Sparty Rotterdam. W lecie 1911 roku wybrano czerwono-białe stroje, które obowiązują do dziś. W pierwszym sezonie w najwyższej lidze Ajax zajął 8. miejsce w tabeli i utrzymał się. W maju 1912 roku piłkarze Ajaksu wyjechali do Budapesztu na towarzyskie spotkanie z MTK Budapeszt. W swoim pierwszym meczu na zagranicznej ziemi przegrali 1:5 z Węgrami. Podróż przedłużyła się o Wiedeń, w którym Ajax uległ 0:2 tamtejszemu Wiener SC. W 1913 roku Ajax utrzymał się w lidze, jednak w 1914 zajął ostatnie miejsce i został zdegradowany do drugiej ligi. Jest to zarazem pierwszy i jedyny spadek klubu w historii. === 1915–1949: Era Jacka Reynoldsa i pierwsze tytuły mistrzowskie === 1 lipca 1915 roku szkoleniowcem zespołu został Anglik John „Jack” Reynolds, który doprowadził zespół do pierwszych oficjalnych tytułów. To właśnie pod jego wodzą w 1917 roku Ajax zdobył swój pierwszy Puchar Holandii, pokonując w finale 5:0 VSV Velsen i awansował po raz drugi do pierwszej ligi. Tam, w sezonie 1917/1918 – jako beniaminek – wywalczył swoje pierwsze mistrzostwo kraju, nie ponosząc przy tym ani jednej porażki. Rok później Reynolds doprowadził piłkarzy do drugiego z rzędu tytułu mistrzowskiego. 9 października 1922 roku Ajax po raz pierwszy zagrał z drużyną Feyenoordu, swoim późniejszym długoletnim rywalem i wygrał w nim 3:2. Doszło jednak do kontrowersji z powodu uznania gola Ajaksowi. Gracze Feyenoordu utrzymywali, iż piłka nie przekroczyła linii bramkowej całym obwodem. Do akcji wkroczyła federacja piłkarska i unieważniła trzeciego gola dla klubu z Amsterdamu utrzymując tym samym wynik 2:2. Jeszcze w tym samym roku Ajax ponownie grał z Feyenoordem i tym razem odniósł zwycięstwo 2:0. W 1925 roku Reynolds na trzy lata odszedł z Ajaksu by trenować lokalnego rywala Blau-Wit Amsterdam, a w 1928 roku powrócił do wcześniejszego klubu. W latach 20. Ajax nie osiągnął żadnych sukcesów i po 12 sezonach bez żadnego trofeum, nadeszła pierwsza w dziejach „złota era Ajaksu”. Wiązała się ona po raz kolejny z zatrudnieniem Reynoldsa. To właśnie pod jego wodzą lata 30. upłynęły Ajaksowi na świętowaniu kolejnych sukcesów. W 1931 roku zespół sięgnął po swoje trzecie w historii mistrzostwo Holandii, a sukces ten powtórzył jeszcze dwukrotnie z rzędu w dwóch następnych sezonach. W 1937 i 1939 roku Reynolds ponownie doprowadził klub z Amsterdamu do mistrzostwa. W 1934 roku Ajax przeniósł się z Drewnianego Stadionu na nowo wybudowany De Meer Stadion, który z czasem mógł pomieścić 19 tysięcy widzów. Przed wybuchem II wojny światowej drużyna nie osiągnęła większych sukcesów, ale w 1943 roku ponownie została mistrzem Holandii. 30 kwietnia tegoż roku amerykański skrzydłowy pochodzenia żydowskiego, pierwszy zawodnik ze Stanów Zjednoczonych w Ajaksie, Eddy Hamel, zginął w obozie koncentracyjnym w Auschwitz-Birkenau. Jednymi z graczy Ajaksu okresu przedwojennego byli Wim Anderiesen i Piet van Reenen. Pierwszy z nich był rekordzistą tego okresu pod względem występów w reprezentacji Holandii, w której zaliczył 46 występów. Natomiast drugi z nich w barwach Ajaksu zdobył 272 gole w 237 rozegranych meczach i do dziś jest najlepszym strzelcem w historii klubu. W latach 1942–1947 trenerem Ajaksu ponownie był Jack Reynolds i w swoim ostatnim sezonie spędzonym w klubie został mistrzem kraju. === 1950–1960: Profesjonalny Ajax i pierwszy występ w europejskich pucharach === W 1950 roku Ajax obchodził 50. rocznicę istnienia. W tym samym roku zaczęło dochodzić do niespotykanych wcześniej w holenderskim futbolu wydarzeń: Cor van der Hart, jeden z piłkarzy powojennych, podpisał zawodowy kontrakt z francuskim Lille OSC, a za grę w tym klubie miał otrzymywać wynagrodzenie. W jego ślady poszedł także kapitan Ajaksu, Joop Stoffelen, który przeszedł do Racingu Paryż. Wtedy też Królewski Holenderski Związek Piłki Nożnej próbował przeciwdziałać emigracji zawodników holenderskich do innych krajów. Ostatecznie (w sezonie 1954/1955) podjęto decyzję o płaceniu zawodnikom za grę w klubie. Poc