Paul Ralph Ehrlich (ur. 29 maja 1932 w Filadelfii, zm. 13 marca 2026 w Palo Alto) – amerykański biolog, demograf i pedagog związany ze Stanford University, autor The Population Bomb, laureat Nagrody Crafoorda (1990) i Fellows Royal Society. == Życiorys == P.R. Ehrlich zainteresował się ekologią i problemami potrzeb żywnościowych rosnącej populacji ludzkiej pod wpływem lektury książki Williama Vogta Road to Survival (1948). Studiował zoologię na University of Pennsylvania, uzyskując stopień licencjata (B.A.) w roku 1953. Studia kontynuował w University of Kansas, gdzie otrzymał stopień magistra (M.A.) w roku 1955 i doktora (Ph.D.) w roku 1957. W latach 1951–1952 był inspektorem Northern Insect Survey (północ Kanady i Subarktyka), a w kolejnych latach był związany z University of Kansas (Department of Entomology). Brał udział w realizacji programów badawczych: DDT Resistance Project (1952–1954, współwykonawca – Bering Seacoast of Alaska), Biting Fly Survey (1956–1957, USAF Research Project) i Genetics and Behavior of Parasitic Mites (1957–1959, NIH Project, współwykonawca – Chicago Academy of Sciences). Od roku 1959 pracował w Stanford University. W roku 1966 otrzymał stanowisko full profesora biologii, a od roku 1976 zajmował też pozycję Bing Professor of Population Studies. Był kierownikiem Center for Conservation Biology. Był też członkiem licznych stowarzyszeń naukowych i społecznych w różnych krajach świata. == Tematyka badań == Paul H. Ehrlich, wspólnie z żoną – Anne H. Ehrlich, rozpoczynał pracę naukową w latach 50. XX w. Jako entomolog. Badania dotyczące kluczowych zagadnień klasyfikacji, ekologii i ewolucji owadów, prowadził na przykładzie motyli. Wspólnie z Peterem Ravenem opracował nowe koncepcje dynamiki populacji, wnosząc istotny wkład do ekologii populacyjnej i teorii koewolucji. Wraz z E.O. Wilsonem zajmował się problemem różnorodności biologicznej i jej zagrożeniami (stwierdzono, że liczba współczesnych gatunków wynosi ok. 50 mln, a ich większość zamieszkuje wilgotne lasy równikowe i rafy koralowe oraz – prawdopodobnie – głębiny mórz). Oszacował, że pod koniec XX w. tempo wymierania będzie określane liczbą znikających gatunków na godzinę. Wiedzę i doświadczenie zgromadzone w czasie badań ekologii zwierząt P. Ehrlich wykorzystał poświęcając się w kolejnych latach zagadnieniom dotyczącym ludności świata, w tym zagrożeniom związanym ze wzrostem liczebności populacji. Paul Ehrlich i jego żona należeli do grupy naukowców, którzy zajmują się prognozowaniem zmian środowiska pod wpływem wykładniczego wzrostu liczby ludności Ziemi (zob. antropopresja), w tym matematycznym modelowaniem tych zmian. Na podstawie danych zgromadzonych m.in. przez Petera Vitouseka stwierdzono, że ok. 3% globalnej produkcji pierwotnej (4% produkcji na lądach) ludzkość zużywa co roku bezpośrednio, jako pożywienie, drewno opałowe i paszę dla zwierząt hodowlanych. Biorąc pod uwagę dodatkowo „spożycie pośrednie” (np. nie spożywane części roślin uprawnych, nie wykorzystane rolniczo części pastwisk) oszacowano, że w drugiej połowie XX w. ludzkość zawłaszczała ok. 30% GPP, a udział ten rośnie i może osiągnąć 80% w połowie XXI w. P. Ehrlich (wspólnie z Williamem Holdrenem i Barrym Commonerem) zaproponował tzw. równanie IPAT: I = P ⋅ A ⋅ T , {\displaystyle I=P\cdot A\cdot T,} gdzie: I {\displaystyle I} – presja ludności, P {\displaystyle P} – wielkość populacji, A {\displaystyle A} – konsumpcja zasobów per capita (zależna od poziomu życia, A {\displaystyle A} od ang. affluence – bogactwo), T {\displaystyle T} – miara wpływu działalności technologicznej. Równanie jest stosowane w czasie prognozowania zmian stanu środowiska pod wpływem ludzkości. W uzasadnieniu przyznania małżonkom A. i P. Ehrlichom John & Alice Tyler Prize podkreślano, że wykazali się osobistą odwagą głosząc publicznie swoje apele o ograniczenie tempa wzrostu liczebności populacji (zob. też statyczna teoria zasobów, granice wzrostu), ochronę bioróżnorodności, swój sprzeciw wobec rasizmu i konsumpcjonizmu oraz ostrzeżenia przed zagrożeniem nuklearnym. Ich głos zwrócił uwagę polityków na konieczność globalnej ochrony środowiska. == Publikacje == Paul R. Ehrlich był autorem lub współautorem ponad 800 publikacji. Na liście wydanych książek, którą zamieszczono w roku 2004 na stronie internetowej Uniwersytetu w Stanfordzie, znajduje się ok. 40 pozycji. Lista zawiera m.in. 3 wydania The Population Bomb (1968, 1971 i 1978) oraz napisaną wspólnie z żoną The Population Explosion (1990). Wykaz najważniejszych publikacji obejmuje (według www Stanford Univ.): == Nagrody i wyróżnienia == Paul R. Ehrlich otrzymał m.in.: Został uhonorowany przez liczne stowarzyszenia naukowe i inne organizacje tytułami Otrzymał honorowy tytuł Doctor of Humane Letters University of the Pacific (1970) i doktoraty HC Bethany College (1990) i Ohio Wesleyan University (1990). == Zobacz też == zakład Ehrlicha i Simona == Uwagi == == Przypisy == == Linki zewnętrzne == Professor Paul Ehrlich speaks on climate adaptation’s role in the collapse of civilisation, 22 March 2013; Macquarie University’s Climate Futures research centre and Department of Biological Sciences recently hosted a booked-out public presentation from Professor Paul Ehrlich, Fellow of the Royal Society, Bing Professor of Population Studies, and President, Center for Conservation Biology at Stanford University. (video, 52 min.) UCLA La Kretz Center for California Conservation Science. A conversation with Paul R. Ehrlich, Stanford University Bing Professor of Population Studies (video, 3 min.) www.ecospeakers.com: Paul Ehrlich > Video Programs & Clips, Videos of presentations and interviews, Audio Interview, Books. ecospeakers.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-22)]. The Ehrlich Factor: A Brief History of the Fate of Humanity (wywiad Michaela Ch. Tobiasa Dr. Paul R. Ehrlichem; Forbes 1/16/2013)