Artemis 2 (oficjalnie Artemis II) – planowana załogowa misja kosmiczna w ramach amerykańskiego programu Artemis, realizowanego przez NASA. Będzie to drugi lot rakiety Space Launch System, a zarazem pierwsza załogowa misja statku kosmicznego Orion oraz pierwsza od czasu misji Apollo 17 w 1972 roku załogowa wyprawa w okolice Księżyca. Start misji planowany jest nie wcześniej niż 7 marca 2026 roku (UTC). Misja, która ma trwać około 10 dni, wyniesie na orbitę okołoksiężycową astronautów NASA: Gregory'ego Wisemana, Victora Glovera oraz Christinę Koch, a także astronautę Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej Jeremy’ego Hansena. Załoga wykona lot po trajektorii swobodnego powrotu wokół Księżyca, po czym statek Orion powróci na Ziemię. Pierwotnie misja została nazwana Exploration Mission-2 (EM-2), wtedy też jej celem było zebranie próbek z asteroidy umieszczonej na orbicie okołoksiężycowej przez anulowaną misję Asteroid Redirect Mission. Misja została przemianowana po ogłoszeniu programu Artemis. == Historia == === Planowanie i wybór daty startu (2017–2021) === W 2017 roku Exploration Mission-2 (EM-2) była planowana jako pojedyncza misja rakiety Space Launch System Block 1B, wyposażonej w Exploration Upper Stage, księżycowy statek kosmiczny Orion w konfiguracji Block 1 oraz ładunek użyteczny o masie 50,7 tony. Zgodnie z pierwotnymi założeniami misja miała obejmować spotkanie z planetoidą umieszczoną wcześniej na orbicie okołoksiężycowej w ramach bezzałogowej misji Asteroid Redirect Mission, a astronauci mieli przeprowadzić na niej spacery kosmiczne oraz pobrać próbki jej materiału skalnego. Po anulowaniu programu Asteroid Redirect Mission w kwietniu 2017 roku zaproponowano alternatywną, ośmiodniową misję załogową z udziałem czterech astronautów, realizowaną po trajektorii swobodnego powrotu wokół Księżyca. Inna propozycja z 2017 roku zakładała maksymalnie dwudziestojednodniowy lot czteroosobowej załogi statkiem Orion w celu dostarczenia pierwszego elementu stacji Deep Space Gateway. W marcu 2018 roku zdecydowano, że pierwszy moduł stacji Gateway zostanie wyniesiony za pomocą komercyjnej rakiety nośnej, jednak ze względu na opóźnienia w budowie Mobilnej Wyrzutni Startowej, przystosowanej do obsługi stopnia Exploration Upper Stage, wybrano rakietę Falcon Heavy należącą do firmy SpaceX. === Przygotowanie rakiety (2021–2026) === 11 lutego 2023 roku NASA obróciła sekcję silnikową głównego stopnia Artemis II do pozycji poziomej, a 20 marca sekcja silnikowa została połączona z głównym stopniem w budynku 103 Michoud Assembly Facility w Nowym Orleanie, w stanie Luizjana. Początkowo NASA planowała dostarczenie kompletnego stopnia do Centrum Kosmicznego Johna F. Kennedy’ego latem 2023 roku, ale w maju termin ten przesunął się na późną jesień 2023 roku. Do 25 września 2023 roku na głównym stopniu zainstalowano silniki RS-25 o numerach seryjnych E2047, E2059, E2062 oraz E2063. W kwietniu 2025 roku, po wykryciu nieszczelności w hydraulice zaworu tlenu, silnik E2063 został zastąpiony silnikiem E2061. W czerwcu 2024 roku NASA ogłosiła, że w pełni wyposażony główny stopień zostanie dostarczony do Centrum Kosmicznego Johna F. Kennedy’ego w lipcu, a sam transport został pomyślnie zrealizowany w dniach 16-25 lipca 2024 roku. Adaptery niezbędne do integracji kompletnej rakiety nośnej również zostały w dużej mierze ukończone w czerwcu 2024 roku i dotarły do Centrum Kosmicznego Johna F. Kennedy’ego we wrześniu 2024 roku. Załoga misji Artemis 2 została ogłoszona 3 kwietnia 2023 roku przez Administratora NASA Billa Nelsona podczas wystąpienia „State of NASA” w ośrodku NASA na lotnisku Ellington Field w pobliżu Houston w Teksasie. Tego samego wieczoru załoga po raz pierwszy wystąpiła publicznie na stadionie NRG Stadium podczas finałów turnieju koszykówki March Madness 2023. Początkowo NASA planowała rozpoczęcie integracji rakiety Space Launch System we wrześniu 2024 roku. Niestety jednak operacja ta uległa opóźnieniu na ponad dwa miesiące z powodu problemów z systemem podtrzymywania życia statku Orion oraz nieoczekiwanych uszkodzeń osłony termicznej, zaobserwowanych po powrocie misji Artemis 1. Proces integracji rakiety rozpoczął się ostatecznie 20 listopada 2024 roku i został on zakończony 20 października 2025 roku wraz z instalacją statku Orion, Europejskiego Modułu Serwisowego oraz rakietowego systemu ratunkowego na szczycie rakiety Space Launch System. === Data startu === Podczas wstępnych przeglądów w 2011 roku data startu była określana na okres od 2019 do 2021 roku, jednak później została przesunięta na 2023 rok. W styczniu 2024 roku oczekiwano, że misja rozpocznie się we wrześniu 2025 roku, jednak w październiku 2024 roku Biuro Inspektora Generalnego NASA stwierdziło, że zespół Exploration Ground Systems wykorzystał już cały zapas czasu przewidziany na rozwiązywanie nieprzewidzianych problemów, co wskazywało na prawdopodobne opóźnienie startu. W grudniu 2024 roku ustępujący Administrator NASA Bill Nelson ogłosił, że start misji został przesunięty z powodu wielomiesięcznych analiz dotyczących systemu podtrzymywania życia oraz osłony termicznej, przy czym nowym celem był kwiecień 2026 roku. W marcu 2025 roku portal AmericaSpace poinformował, że możliwe jest przyspieszenie startu misji, a data może zostać przesunięta o dwa miesiące, czyli na luty 2026 roku. Do sierpnia 2025 roku media, w tym NASASpaceflight, dziennikarz Eric Berger oraz amerykański senator i były astronauta Mark E. Kelly, również informowały o przesunięciu startu na luty 2026 roku. We wrześniu przedstawiciele NASA ogłosili, że rozważane jest okno startowe otwierające się 5 lutego 2026 roku. W styczniu 2026 roku, z powodu warunków pogodowych utrudniających testy, uznano, że sonda wystartuje nie wcześniej niż 8 lutego. Następnie jednak przesunięto start na co najmniej 6 marca, czego przyczyną był wyciek wodoru podczas tankowania. Problemy z przepływem helu 21 lutego spowodowały kolejne przesunięcie misji na kwiecień. Pierwsze okno startowe to 1 kwietnia 2026 18:24–22:24 EDT (czyli 1 kwietnia 22:24 – 2 kwietnia 2:24 UTC). W przypadku misji księżycowych występują zarówno miesięczne okna startowe, trwające kilka dni w każdym miesiącu synodycznym, jak i dzienne okna startowe, obejmujące kilka godzin w ramach tych okresów. Zmieniony plan misji Artemis 2, zakładający skrócony manewr wejścia w atmosferę typu skip reentry, dodatkowo ogranicza liczbę dni, w których możliwe jest przeprowadzenie startu w obrębie danego okna miesięcznego. == Załoga == Załogę misji Artemis 2 stanowić będzie czterech astronautów NASA: dowódca Gregory Wiseman, pilot Victor Glover oraz specjalista misji Christina Koch, a także specjalista misji Jeremy Hansen z Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej. 22 listopada 2023 roku jako astronautkę rezerwową dla Jeremy Hansen wyznaczono Jenni Gibbons, natomiast 3 lipca 2024 roku Andre Douglas został mianowany astronautą rezerwowym dla trzech członków załogi NASA. W ramach misji Victor Glover zostanie pierwszą osobą o innym niż biały kolorze skóry, Christina Koch zostanie pierwszą kobietą, a Jeremy Hansen pierwszym nie-Amerykaninem, którzy odbędą lot w okolice Księżyca. Hansen oraz Gibbons pochodzą z Kanady i zostali wybrani przez Kanadyjską Agencję Kosmiczną w ramach międzynarodowego porozumienia zawartego w 2020 roku pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Kanadą, które umożliwiło udział kanadyjskich astronautów w programie Artemis. === Załoga rezerwowa === == Plan misji == Plan misji Artemis 2 zakłada wysłanie czterech astronautów w pierwszym załogowym locie statku kosmicznego Orion na księżycowy przelot trwający maksymalnie 21 dni przy użyciu rakiety SLS. W czasie trwania misji załoga będzie wykonywała kontrole systemów podtrzymywania życia. === Łączność optyczna === Artemis 2 przetestuje i zademonstruje komunikację optyczną przy użyciu pokładowego systemu komunikacji optycznej Orion Artemis II Optical Communications System (O2O). Sprzęt O2O zostanie zintegrowany ze statkiem Orion i zostanie on wyposażony w moduł optyczny (100-milimetrowy teleskop i dwa gimbale), modem i elektronikę sterującą. O2O będzie komunikować się ze stacjami naziemnymi w Kalifornii i Nowym Meksyku. O2O będzie wysyłać dane na Ziemię z prędkością do 260 megabitów na sekundę. == Podobne misje == W grudniu 1968 r. misja Apollo 8, której załogę stanowili astronauci Frank Borman, Jim Lovell i William Anders, wyniosła moduł dowodzenia i moduł serwisowy poza niską orbitę okołoziemską i wykonała dziesięć okrążeń Księżyca. Podobnie jak planowana misja Artemis 2, była ona załogowa i nie wylądowała na powierzchni Księżyca. Apollo 13 z 1970 roku była jedyną misją programu Apollo, która przeleciała obok Księżyca po trajektorii swobodnego powrotu. == Zobacz też == Artemis 1 Lista lotów księżycowych == Przypisy ==