# Centralny Port Komunikacyjny (CPK) Centralny Port Komunikacyjny (CPK) to planowany węzeł transportowy oparty na zintegrowanych ze sobą węzłach lotniczym i kolejowym, spójnych z układem sieci drogowej. Projekt ma stanowić największy w Europie Środkowo-Wschodniej hub transportowy łączący lotnisko hubowe z rozwiniętą siecią kolejową i drogową. ## Lokalizacja i charakterystyka Węzeł ma być zlokalizowany pomiędzy Warszawą a Łodzią na terenie gminy Baranów w województwie mazowieckim. Projekt obejmuje budowę Portu Lotniczego Solidarność oraz rozbudowane połączenia kolejowe i drogowe. W rejonie CPK ma powstać Airport City z obiektami targowo-kongresowymi, konferencyjnymi i biurowymi. ## Historia Temat budowy centralnego lotniska dla Polski pojawia się od 1971 roku i przewija się przez programy wielu rządów. Decyzję o budowie CPK podjął rząd Morawieckiego 28 października 2020 roku, przyjmując uchwałę o Programie inwestycyjnym Centralny Port Komunikacyjny. Etap I. 2020–2023. Koncepcja zintegrowanego portu powróciła w 2011 za rządów Donalda Tuska jako Centralny Port Lotniczy, a w 2016 roku rząd Beaty Szydło przedstawił ją pod nazwą Centralny Port Komunikacyjny. ## Komponent lotniskowy Centralny Port Komunikacyjny "Solidarność" będzie portem lotniczym w ramach projektu CPK. W założeniach pierwszego etapu będzie w stanie obsługiwać 45 mln pasażerów rocznie. Budowa lotniska będzie towarzyszyła inwestycjom w infrastrukturę kolejową. ### Projekt i architektura W maju 2019 roku spółka CPK przedstawiła definicję portu lotniczego w ramach Programu CPK. W czerwcu 2019 roku odbyły się warsztaty architektoniczne z inicjatywy Ambasady Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Przetarg na wybór generalnego projektanta rozstrzygnęto jesienią 2022 roku, zwyciężył konsorcjum Foster + Partners i Buro Happold. Pełną koncepcję architektoniczną przedstawiono 6 lipca 2023 roku. Terminal pasażerski o powierzchni 400 tys. m² będzie zlokalizowany na dwóch poziomach i połączony bezpośrednio z czterema modułowymi pirsami. Dworzec kolejowy CPK ma się składać z sześciu podziemnych peronów i 12 torów. ### Nazwa Przyjęta przez rząd Beaty Szydło uchwała z dnia 7 listopada 2017 opisuje koncepcję pod nazwą "Port Solidarność – Centralny Port Komunikacyjny dla Rzeczypospolitej Polskiej". 12 grudnia 2025 roku premier Donald Tusk na konferencji ogłosił nową nazwę przedsięwzięcia "Port Polska", choć ustawa o Centralnym Porcie Komunikacyjnym nie została zmieniona. ## Komponent kolejowy Komponent kolejowy CPK to sieć kolei dużych prędkości, która ma umożliwić podróż do lotniska CPK w krótkim czasie. Łączna długość nowych linii kolejowych do obsługi CPK ma wynieść 1981 km. Zaprojektowano 12 linii, w tym 10 kolejowych "szprych" prowadzących do CPK i Warszawy z różnych części Polski. ### Uzasadnienie dla komponentu kolejowego Nowe inwestycje są potrzebne, ponieważ budowa szlaków kolejowych na dużą skalę nie odbywała się w Polsce od lat 80. W uchwalonej 7 listopada 2017 koncepcji zostały wskazane przedsięwzięcia kluczowe, w tym budowa CPK wraz z dworcem i układem węzła kolejowego. ## Koszty i finansowanie Do 2011 koszt inwestycji samego portu lotniczego szacowano na 3,1 mld euro. W 2017 roku koszt inwestycji całego portu komunikacyjnego w zależności od wariantu wynosił 30 lub 35 mld zł. W grudniu 2024 przyjęto aktualizację terminu otwarcia portu na 2032 i łącznego kosztu inwestycji, wynoszącego 131,7 mld PLN, w tym 76,8 mld PLN na inwestycje kolejowe i 42,7 mld PLN na inwestycje lotniskowe. W tym samym miesiącu zrezygnowano z zagranicznych inwestorów Vinci Airports i IFM na rzecz Polskich Portów Lotniczych. ## Zarządzanie W celu budowy lotniska 12 września 2018 roku została utworzona spółka celowa Centralny Port Komunikacyjny (CPK) Sp. z o.o. Pierwszym prezesem został Jacek Bartosiak. ## Komponent drogowy Przebudowana ma zostać autostrada A2, dokończona budowa Autostradowej Obwodnicy Warszawy oraz nowe odcinki dróg ekspresowych łączące CPK z najważniejszymi trasami w okolicy. ## Uzasadnienie inwestycji Głównym argumentem jest zbliżająca się graniczna przepustowość portu lotniczego Chopina. W latach 2010–2015 Region Europy Środkowo-Wschodniej zwiększył ruch lotniczy o jedną trzecią. Inwestycja ma zapewnić Polsce nowoczesny hub transportowy i przyciągnąć inwestycje. ## Argumenty przeciw Wiceprezes Zespołu Doradców Gospodarczych TOR Adrian Furgalski zwrócił uwagę, że inwestycja nie ma ekonomicznego uzasadnienia. Konieczność wysiedlenia kilku tysięcy mieszkańców i wpływ na istniejące lotniska to główne wątpliwości. ## Alternatywy Jedną z głównych koncepcji alternatywnych dla CPK jest Duoport oparty na lotnisku Chopina oraz lotnisku w Modlinie. Koncepcja ta zakłada rozbudowę istniejących lotnisk i szybkie połączenie kolejowe między nimi. ## Odbiór społeczny Według różnych sondaży przeprowadzanych w latach 2021–2023 od 49,7% do 68% badanych popiera budowę CPK. Najświeższy sondaż z listopada 2023 wskazuje na 51% poparcia. ### Referendum w sprawie lokalizacji CPK w gminie Baranów W kwietniu 2018 Rada Gminy Baranów podjęła uchwałę o przeprowadzeniu 17 czerwca 2018 roku referendum gminnego. Mieszkańcy opowiedzieli się przeciwko budowie Centralnego Portu Komunikacyjnego na terenie ich gminy. Pomimo wyników referendum, w wyborach parlamentarnych z października 2023 roku przewagę w gminie osiągnęła partia Prawo i Sprawiedliwość, kojarzona z projektem CPK. ## Linki zewnętrzne - [Oficjalna strona internetowa Centralnego Portu Komunikacyjnego](https://www.cpk.pl) - [Koncepcja przygotowania i realizacji inwestycji Port Solidarność](https://www.mswia.gov.pl) --- *Data ostatniej aktualizacji: grudzień 2024*