Wspólnota Narodów (ang. The Commonwealth lub Commonwealth of Nations) – organizacja międzynarodowa zrzeszająca 56 niepodległych państw, której celem jest współpraca na rzecz rozwoju, demokracji i pokoju. Terytoria członkowskie nie mają wobec siebie żadnych zobowiązań prawnych. Łączą je język angielski, historia, kultura, a także deklarowane wartości, jak: demokracja, prawa człowieka i rządy prawa. Przymioty te zawarte są w Karcie Wspólnoty Narodów i promowane są przez Igrzyska Wspólnoty. Siedzibą sekretariatu Wspólnoty Narodów (Commonwealth Secretariat) jest Marlborough House, w Londynie. == Historia == Organizacja została ustanowiona w 1931 roku na mocy Statutu Westminsterskiego jako Brytyjska Wspólnota Narodów (British Commonwealth of Nations), zwana także Wspólnotą Brytyjską (British Commonwealth). Członkami założycielskimi były Wielka Brytania oraz sześć dominiów brytyjskich – Kanada, Australia, Nowa Zelandia, Południowa Afryka, Nowa Fundlandia oraz Irlandia. Pod obecną nazwą organizacja funkcjonuje od 1949 roku; wówczas to warunkiem członkostwa przestało być uznawanie monarchy brytyjskiego za głowę państwa, a podkreślona została pełna niezależność państw członkowskich od Wielkiej Brytanii. W okresie dekolonizacji dawnego imperium brytyjskiego do Wspólnoty przystępowały kolejne państwa, znajdujące się wcześniej pod zwierzchnictwem brytyjskim. Proces ten zapoczątkowany został w 1947 roku wraz z przystąpieniem Indii i Pakistanu, a trwał niemal do końca XX wieku. Członkostwo w organizacji jest dobrowolne, niektóre byłe kolonie do niej nie przystąpiły (m.in. Mjanma), a na przestrzeni lat kilka państw ją opuściło (m.in. Irlandia), część w późniejszym czasie powróciła (m.in. Południowa Afryka). Niemal wszystkie państwa członkowskie stanowiły w przeszłości część imperium brytyjskiego, wyjątkiem są jedynie Mozambik, Rwanda, Togo i Gabon. Część państw członkowskich Wspólnoty Narodów – tak zwane commonwealth realms – uznaje brytyjskiego monarchę za głowę swojego kraju, jednak większość z nich to republiki, w których głową państwa jest prezydent, a niektóre mają własne monarchie. Król Karol III jest wszędzie traktowany jako Głowa Wspólnoty Narodów. Organizacja także posiada swojego sekretarza generalnego, od 2016 roku urząd ten sprawuje Patricia Scotland. Funkcję chair-in-office pełni Paul Kagame (Prezydent Republiki Rwandy). == Państwa członkowskie == W 2022 roku Wspólnota Narodów liczyła 56 państw członkowskich, zamieszkanych przez 2,5 mld ludzi (blisko 1/3 populacji świata). 32 spośród nich to „małe państwa”, definiowane przez organizację jako państwa o liczbie mieszkańców nieprzekraczającej 1,5 mln bądź nieco większe, lecz o podobnym uwarunkowaniu geopolitycznym, w tym liczne państwa wyspiarskie. === Obecne === W nawiasach podano rok przystąpienia. ==== Europa ==== ==== Ameryka Północna ==== ==== Ameryka Południowa ==== Gujana (1966) ==== Afryka ==== ==== Azja ==== ==== Australia i Oceania ==== === Dawne === Irlandia (1931–1949) Zimbabwe (1980–2003, zawieszone od 2002) Tanganika (1961–1964; obecnie stanowi część Tanzanii, będącej państwem członkowskim) Zanzibar (1963–1964; obecnie stanowi część Tanzanii, będącej państwem członkowskim) Nowa Fundlandia (1931–1934; obecnie stanowi część Kanady, będącej państwem członkowskim) Federacja Malajska (1957–1963, obecnie stanowi część Malezji, będącej państwem członkowskim) == Uwagi == == Przypisy ==