Iveco Daily – samochód dostawczy klasy wyższej i lekki samochód ciężarowy o DMC do 7,2 tony produkowany pod włoską marką Iveco od 1978 roku. Od 2014 roku produkowana jest czwarta generacja modelu. == Pierwsza generacja == Iveco Daily I został zaprezentowany po raz pierwszy w 1978 roku. Po powstaniu koncernu Iveco rozpoczęto prace nad trzema nowymi rodzinami modeli połączonych firm. Jednym z nich był typoszereg „Iveco Daily”, którego produkcję uruchomiono w 1978 roku. Początkowo miał on dopuszczalną masę całkowitą 3,5 do 5,0 ton (być może występował również mniej popularny model o masie do 2,8 ton). W odróżnieniu od mniejszych samochodów dostawczych, o nadwoziu samonośnym, konstrukcję lekkiej ciężarówki Daily oparto na ramie podłużnicowej o konstrukcji kratownicowej. To rozwiązanie zwiększa masę pojazdów, ale zapewnia ich większą sztywność i wytrzymałość. W 1977 roku powstała spółka z Renault pod nazwą „Societe Franco-Italiana Motori” (SOFIM). Uruchomiła ona w Foggii produkcję czterocylindrowego silnika Diesla ZS Sofim z komorą wstępną w układzie zasilania. Miał on pojemność 2,45 dm³ i wersji wolnossącej osiągał moc maksymalną 53 kW. Był wykorzystywany m.in. do napędu samochodów OM Grinta i „Iveco Daily” z grupy Iveco. Z czasem w 1980 roku uruchomiono produkcję turbodoładowanej odmiany tego silnika o mocy 68 kW montowanej między innymi w modelu „Iveco TurboDaily”. W 1985 roku w udoskonalonych silnikach ZS Sofim o pojemności zwiększonej do 2,5 dm³ zastosowano bezpośredni wtrysk paliwa do komory spalania. Wzrosła moc przy jednoczesnym spadku zużycia paliwa. W 1986 roku zaprezentowano prototyp Iveco Daily z napędem elektrycznym. Przeciętna produkcja tego typoszeregu wynosiła około 30 tys. sztuk rocznie. Dzięki temu zajął on pierwsze miejsce na rynkach Europy Zachodniej z udziałem około 20 procent. Daily pierwszej generacji był w początkowym okresie produkcji sprzedawany pod marką Fiat i Alfa Romeo, jako Fiat Daily i Alfa Romeo AR8. Największy model miał przestrzeń ładunkową do 17 m³. Rodzina pierwszej generacji była produkowana głównie we Włoszech. W latach 90. uruchomiono produkcję pojazdu tej generacji w spółce firm Iveco i Zastava pod nazwą Zastava Rival o zdolności produkcyjnej wszystkich pojazdów do 7 tys. sztuk. Początkowo produkcja spółki, w tym modelu Zastava Rival, wynosiła około 3 tys. sztuk rocznie. Później ze względu na skutki wojny w Jugosławii/Serbii spadła ona do około 1 tys. sztuk rocznie. == Druga generacja == Iveco Daily II został zaprezentowany po raz pierwszy w 1989 roku. W udoskonalonych modelach drugiej generacji zastosowano bardziej opływowe kabiny o lepszych właściwościach aerodynamicznych. Współczynnik oporu aerodynamicznego Cx spadł do 0,44 dla furgonów i 0,50 dla samochodów skrzyniowych. Zwiększono również do 50 liczbę odmian obejmujących samochody skrzyniowe, podwozie z kabiną wykorzystywane przez zewnętrzne firmy do różnych specjalistycznych nadwozi, wywrotki, furgony, minibusy oraz odmiany z napędem na 4 koła – 4x4. Bazowały one na 3 rozstawach osi i tyluż długościach całkowitych. Odmienne wymiary, ze względu na odmienne podwozie (prawdopodobnie od firmy zewnętrznej), miały również modele z napędem na wszystkie koła. Co najmniej od tej generacji produkowano modele należące do kategorii samochodów dostawczych o dopuszczalnej masie całkowitej 2,8 do 3,5 tony. Również kabiny wykonywano w trzech długościach. Normalną, z dwoma rzędami siedzeń (dla 6 osób), oraz z trzema rzędami (dla 8 osób). Furgony były produkowane z trzema rozstawami osi (2,8 m, 3,31 m, 3,95 m), zaś zunifikowane z nimi minibusy powstawały na bazie dwóch podwozi o największych rozstawach osi. Mieściły od 16 do 19 pasażerów, a w odmianie szkolnej 41. W pojazdach stosowano skrzynie biegów produkcji Iveco lub opcjonalnie firmy ZF. Po przejęciu w roku 1990 hiszpańskiej firmy Pegaso, przekształconej rok później w IVECO-Pegaso, uruchomiono tam produkcję Daily zwanego na rynku lokalnym IVECO-Pegaso Daily. W 1996 roku typoszereg przeszedł modyfikację stylistyczną nadwozia (face lifting), zaczęto również stosować większe silniki Sofim o pojemności 2,8 dm³ o mocy maksymalnej 76 kW (103 KM), spełniające wymagania normy Euro 2. W 1998 roku dokonano reorganizacji produkcji, po której skoncentrowano montaż Daily w Suzzara (Włochy) oraz Valladolid (IVECO-Pegaso, Hiszpania). Pod koniec lat 90. w zakładach europejskich osiągnięto poziom produkcji około 70 tys. sztuk rocznie i ciągle on wzrastał. W latach 1996–1997 Daily był produkowany w zakładach Iveco w Argentynie. Na bazie Daily produkowano również pojazdy wojskowe serii Iveco VM 90. Modele drugiej generacji produkowano również w wielu spółkach Iveco z innymi firmami, np. w firmie Zastava Kamioni z Jugosławii/Serbii (modele „Zastava Rival” i New Turbo Rival bazujące na pierwszej i drugiej generacji Daily i TurboDaily) i na Ukrainie – „IVECO-KRAZ” (zdolność montażu do 12 tys. sztuk rocznie Daily i Eurocargo). Były również montowane w standardzie SKD m.in. przez Fiat Auto Poland oraz firmę „Servipol” (Grupa PEKAES) w Poznaniu w latach 1996–1999. Od sierpnia 1991 roku Daily produkowany jest w Chinach przez firmę „Nanjing Auto Works”, a następnie przez zawiązaną w 1996 roku spółkę j.v. „Nanjing Iveco Motor Co., Ltd.” (Naveco) w Nankinie (prowincja Jiangsu) w Chinach. Zdolność produkcyjna tych zakładów została zaplanowana na 20 tys. sztuk rocznie. Celem spółki z Iveco jest jej podniesienie do 60 tys. sztuk rocznie. W 2006 roku podjęto decyzję o rozbudowie zakładów, wprowadzeniu do produkcji wszystkich głównych typoszeregów Iveco oraz zwiększeniu zdolności produkcyjnych do 70–100 tys. sztuk rocznie. W 2005 roku w Chinach powstało około 18 tys. Daily, w 2006 roku około 20 tys., w 2007 roku około 24 tys. sztuk, głównie jako mikrobusy. Co najmniej od 2007 roku są tam produkowane modele trzeciej generacji. Po uruchomieniu produkcji Daily trzeciej generacji kontynuowano przez pewien czas produkcję starszych modeli pod nazwą Daily Classic. Prawdopodobnie do 2000 roku. === Oznaczenia typów === Modele drugiej generacji były oznaczane przy pomocy 3 lub 4 cyfr przedzielonych kropką. Pierwsze dwie cyfry oznaczały przybliżoną dopuszczalną masę całkowitą. Po kropce znajduje się jedna lub dwie liczby oznaczające przybliżoną moc maksymalną w KM. Przykłady oznaczenia: 30.8 – samochód dostawczy o dopuszczalnej masie całkowitej 2,8 tony (30), z silnikiem o mocy 75 KM (8). 45.10 – lekki samochód ciężarowy o dopuszczalnej masie całkowitej 4,5 tony (45), z silnikiem o mocy 103 KM (10). Począwszy od trzeciej generacji, stosowane jest oznaczenie typów Daily składające się z 5 bądź 6 znaków: xxL1yyL2, gdzie: xx – cyfry oznaczające dopuszczalną masę całkowitą w tonach, L1 – litera: L – samochód dostawczy z dolnego zakresu klasy maxi, S – samochód dostawczy z górnego zakresu klasy maxi, C – lekki (ewentualnie średni) samochód ciężarowy, yy – cyfry oznaczające moc maksymalną w KM, zaokrągloną w górę. L2 – litera: brak – podwozie z kabiną pojedynczą, D – podwozie z kabiną podwójną, V – van (furgon). Przykłady oznaczenia: 29L10V – samochód dostawczy (L) o dopuszczalnej masie całkowitej z zakresu 2,8–3,2 tony, z silnikiem o mocy 96 KM (10), z nadwoziem typu furgon (V). 35S12 – samochód dostawczy (S) o dopuszczalnej masie całkowitej 3,5 tony (35), z silnikiem o mocy 116 KM (12), jako podwozie z kabiną (brak L2). 50C18V – lekki samochód ciężarowy (C) o dopuszczalnej masie całkowitej 5,0 ton (50), z silnikiem o mocy 176 KM (18), z nadwoziem typu furgon (V). == Trzecia generacja == Iveco Daily III został zaprezentowany po raz pierwszy w 1999 roku. W 2000 roku auto otrzymało tytuł Van of the Year. Wraz z wprowadzenie typoszeregu trzy wprowadzono nowy model „Daily 65” o maksymalnej masie całkowitej 6,5 tony. Modele pod nazwą „Iveco TurboDaily” produkowano do 2002 roku. Po raz kolejny zmniejszono opory powietrza, które w wersji furgon osiągnęły Cx = 0,34. Podstawowy silnik Sofim miał pojemność 2,8 dm³ i 85 KM, zaś w odmianach turbo – 105, 125, 135 i 146 KM. W ofercie znalazł się „Iveco Daily Camper”, czyli samochód kempingowy na bazie Daily. Prawdopodobnie nadwozia kempingowe wykonują specjalistyczne firmy. Powstawały również odmiany wojskowe z napędem na 4 koła pod nazwą M 40.12 VM. Obejmowały one wersje skrzyniowe, furgony i mikrobusy-cabrio dla 12–13 osób. Wprowadzono również do produkcji m.in. wersje Agile, wyposażoną w automatyczną skrzynię biegów. Produkcja odbywała się tradycyjnie we Włoszech i Hiszpanii. We wrześniu 2000 roku rozpoczęto produkcję dwóch modeli w Brazylii w nowym zakładzie „Iveco Mercosur Ltda” w Sete Lagoas, będącym spółką Iveco i Fiata, o docelowej zdolności 28,5 tys. sztuk rocznie, w tym 19,5 tys. sztuk klasy Daily (także Fiat Ducato, oraz nieco później montaż zlecony modeli Citroën Jumper i Peugeot Boxer). Ponieważ był to debiut firmy na tym rynku, produkcja rozwijała się bardzo powoli i w latach 2000–2006 wahała się w przedziale 1–4 tys. sztuk. W 2006 roku podjęto decyzję o rozbudowie zakładów w Chinach, prawdopodobnie wiązało się to z wprowadzeniem do produkcji, co najmniej od 2007 roku, trzeciej generacji Daily. W 2008 roku w Chinach powstało około 38 tys. sztuk, głównie jako mikrobusy. Jesienią 2007 roku wprowadzono nowy Iveco Daily 4x4 produkowany przy wykorzystaniu podwozia SCAM, na którym zabudowuje się silniki, skrzynie biegów i kabiny Iveco. Produkcja odbywa się przy współpracy austriackiej firmy Achleitner. Ze względu na odmienne podwozia modele 4x4 mają wymiary odbiegające od innych pojazdów rodziny Daily. Występują one w wersjach o dopuszczalnej masie całkowitej 3,5 oraz 5,5 tony. Modele te wyposażane w urządzenia komunalne stały się konkurentem lżejszych wersji Unimoga. === Restylizacje === W 2004 roku auto przeszło modernizację. Przedni grill otrzymał chromowanie, przednie kierunkowskazy były od teraz przeźroczyste. W 2005 roku zastosowano silnik zasilany sprężonym gazem ziemnym CNG o pojemności 2,7 dm³ i mocy 78 kW (106 KM). Z czasem, w kolejnej generacji Daily, dodano dru