Filmy Filmowego Uniwersum Marvela (oryg. Marvel Cinematic Universe) są franczyzą filmową o superbohaterach na podstawie komiksów Marvel Comics. Są one produkowane przez Marvel Studios. Pierwszym filmem jest powstały w 2008 roku Iron Man, który rozpoczyna I Fazę. Kolejnymi produkcjami I Fazy MCU były: Incredible Hulk (2008), Iron Man 2 (2010), Thor (2011), Kapitan Ameryka: Pierwsze starcie (2011) i The Avengers (2012). II Fazę tworzą filmy: Iron Man 3 (2013), Thor: Mroczny świat (2013), Kapitan Ameryka: Zimowy żołnierz (2014), Strażnicy Galaktyki (2014), Avengers: Czas Ultrona (2015) i Ant-Man (2015). W skład III fazy wchodzą Kapitan Ameryka: Wojna bohaterów (2016), Doktor Strange (2016), Strażnicy Galaktyki vol. 2 (2017), Spider-Man: Homecoming (2017), Thor: Ragnarok (2017), Czarna Pantera (2018), Avengers: Wojna bez granic (2018), Ant-Man i Osa (2018), Kapitan Marvel (2019), Avengers: Koniec gry (2019) i Spider-Man: Daleko od domu (2019). Dwadzieścia trzy filmy wchodzące w skład trzech pierwszych faz tworzą serię zatytułowaną Saga Nieskończoności. Pierwszym filmem Fazy IV jest Czarna Wdowa (2021), a następnie pojawiły się Shang-Chi i legenda dziesięciu pierścieni (2021), Eternals (2021), Spider-Man: Bez drogi do domu (2021), Doktor Strange w multiwersum obłędu (2022), Thor: Miłość i grom (2022) i Czarna Pantera: Wakanda w moim sercu (2022). V Fazę rozpoczął film Ant-Man i Osa: Kwantomania (2023). Po nim zadebiutowały Strażnicy Galaktyki vol. 3 (2023), Marvels (2023), Deadpool & Wolverine (2024), Kapitan Ameryka: Nowy wspaniały świat (2025) i Thunderbolts* (2025). Fazę VI rozpoczął film Fantastyczna 4: Pierwsze kroki (2025), a studio zapowiedziało kolejne produkcje: Spider-Man: Całkiem nowy dzień (2026), Avengers: Doomsday (2026) i Avengers: Secret Wars (2027). Filmy IV, V i VI Fazy wraz z serialami tworzą Sagę Multiwersum. Producentem wszystkich filmów franczyzy jest Kevin Feige. Iron Mana współprodukował z Avi Aradem, a Incredible Hulka z Aradem i Gale Anne Hurd. Ant-Man i Osa został wyprodukowany razem ze Stephenem Broussardem. Współproducentem filmów o Spider-Manie, które powstają przy współpracy z Sony Pictures, jest Amy Pascal. Filmowe Uniwersum Marvela jest najbardziej dochodową franczyzą na świecie, dwadzieścia osiem filmów należących do niej zarobiło łącznie ponad 26,6 miliarda dolarów. Są one również przeważnie pozytywnie oceniane przez krytyków. == Saga Nieskończoności == === Faza I === ==== Iron Man (2008) ==== Iron Man opowiada historię Tony’ego Starka, przemysłowca i inżyniera, który buduje bojowy egzoszkielet wspomagany i staje się korzystającym z tego pancerza superbohaterem zwanym „Iron Manem”. Światowa premiera filmu odbyła się 14 kwietnia 2008 roku w Sydney. W Polsce zadebiutował on 30 kwietnia tego samego roku. Za reżyserię filmu odpowiadał Jon Favreau, a za scenariusz Mark Fergus, Hawk Ostby, Art Marcum i Matt Holloway, natomiast producentami filmu byli Avi Arad i Kevin Feige. W tytułową rolę wcielił się Robert Downey Jr., a obok niego w głównych rolach wystąpili: Terrence Howard jako James Rhodes, Jeff Bridges jako Obadiah Stane, Shaun Toub jako Ho Yinsen i Gwyneth Paltrow jako Pepper Potts. Film jest pierwszą produkcją otwierającą franczyzę, doczekał się dwóch sequeli, Iron Man 2 w 2010 i Iron Man 3 w 2013 roku. W scenie po napisach została przedstawiona postać Nicka Fury’ego, którego zagrał Samuel L. Jackson. W kolejnych filmach franczyzy Howard został zastąpiony przez Dona Cheadle’a w roli Rhodesa. Został on zapowiedziany w 2005 roku jako pierwsza niezależna produkcja Marvel Studios. Zdjęcia do filmu trwały od marca do czerwca 2007 roku. ==== Incredible Hulk (2008) ==== Incredible Hulk (oryg. The Incredible Hulk) opowiada historię Bruce’a Bannera, który w wyniku radioaktywnego napromieniowania posiada umiejętność przemieniania się pod wpływem stresu w Hulka. Od tego czasu ukrywa się i szuka antidotum na swoją przypadłość. Zostaje wyciągnięty z kryjówki i musi się zmierzyć z przeciwnikiem zwanym Abomination. Światowa premiera filmu odbyła się 6 czerwca 2008 roku w Kolumbii. W Polsce zadebiutował on 13 czerwca tego samego roku. Za reżyserię filmu odpowiadał Louis Leterrier, a za scenariusz Zak Penn, natomiast za produkcję Avi Arad, Gale Anne Hurd i Kevin Feige. W tytułową rolę wcielił się Edward Norton, a obok niego w głównych rolach wystąpili: Liv Tyler jako Betty Ross, Tim Roth jako Emil Blonsky, Tim Blake Nelson jako Samuel Sterns, Ty Burrell jako Leonard Samson i William Hurt jako Thaddeus Ross. Swoją rolę z filmu Iron Man powtarza Robert Downey Jr. jako Tony Stark w scenie po napisach. W kolejnych filmach franczyzy Norton został zastąpiony w roli Bannera przez Marka Ruffalo. Produkcja została zapowiedziana w 2006 roku i jest ona rebootem filmu Hulk z 2003 roku. Zdjęcia do niego rozpoczęły się w lipcu, a zakończyły się w listopadzie 2007 roku. Za dystrybucję filmu odpowiadało Universal Pictures. ==== Iron Man 2 (2010) ==== Iron Man 2 opowiada dalszą historię Tony’ego Starka, który sześć miesięcy po wydarzeniach w filmie Iron Man odmawia współpracy z rządem Stanów Zjednoczonych odnośnie do przekazania technologii pancerza. Równocześnie zmaga się on z problemami zdrowotnymi jakie spowodowała technologia reaktora łukowego w jego klatce piersiowej. W tym czasie rosyjski uczony Ivan Vanko rozwinął tę samą technologię i zbudował własną broń w celu realizacji zemsty przeciwko rodzinie Starków, w tym celu łączy swoje siły z biznesowym rywalem Starka, Justinem Hammerem. Światowa premiera filmu odbyła się 26 kwietnia 2010 roku w Los Angeles. W Polsce zadebiutował on 30 kwietnia tego samego roku. Za reżyserię odpowiadał Jon Favreau, a do napisania scenariusza został zatrudniony Justin Theroux. Producentem był Kevin Feige. W tytułowej roli powrócił Robert Downey Jr., a obok niego w rolach głównych wystąpili: Gwyneth Paltrow jako Pepper Potts, Don Cheadle jako James Rhodes, Scarlett Johansson jako Natasha Romanoff, Sam Rockwell jako Justin Hammer, Mickey Rourke jako Ivan Vanko i Samuel L. Jackson jako Nick Fury. Film jest sequelem filmu Iron Man z 2008, a jego kontynuacja Iron Man 3 miała premierę w 2013 roku. Poza Downeyem Jr. swoje role z poprzedniego filmu powtórzyli Paltrow i Jackson oraz Jon Favreau jako Happy Hogan, Paul Bettany jako głos J.A.R.V.I.S.’a, Clark Gregg jako Phil Coulson i Leslie Bibb jako Christine Everhat. Ponadto Cheadle zastąpił w roli Terrence’a Howarda. W lipcu 2017 roku zostało ujawnione, że dziecko z maską Iron Mana uratowane przez Tony’ego Starka w filmie Iron Man 2 to Peter Parker, zagrał go wtedy Max Favreau. Film został zapowiedziany zaraz po premierze pierwszej części Iron Man w 2008 roku. Zdjęcia do filmu rozpoczęły się w kwietniu i trwały do lipca 2009 roku. ==== Thor (2011) ==== Thor opowiada historię tytułowego bohatera, następcy tronu z Asgardu, który zostaje wygnany z ojczyzny na Ziemię. Tam tworzy on związek z Jane Foster, astrofizykiem. Jednak, Thor musi powstrzymać adoptowanego brata Lokiego, który zamierza stać się nowym królem Asgardu. Światowa premiera filmu odbyła się 17 kwietnia 2011 roku w Sydney. W Polsce zadebiutował on 29 kwietnia tego samego roku. Za reżyserię odpowiadał Kenneth Branagh, za scenariusz Ashley Miller, Zack Stentz i Don Payne, natomiast za produkcję Kevin Feige. W tytułowej roli wystąpił Chris Hemsworth, a obok niego w głównych rolach zagrali: Natalie Portman jako Jane Foster, Tom Hiddleston jako Loki, Stellan Skarsgård jako Erik Selvig, Colm Feore jako Laufey, Ray Stevenson jako Volstagg, Idris Elba jako Heimdall, Kat Dennings jako Darcy Lewis, Rene Russo jako Frigga i Anthony Hopkins jako Odyn. Swoje role z poprzednich filmów uniwersum powtórzyli: Clark Gregg jako Phil Coulson i Samuel L. Jackson jako Nick Fury. W filmie została przedstawiona postać Clinta Bartona / Hawkeye’a, którą zagrał Jeremy Renner w roli cameo. Studio zrealizowało również sequele filmu Thor: Mroczny świat, który miał premierę w 2013, Thor: Ragnarok z 2017 i Thor: Miłość i grom z 2022 roku. Film został zapowiedziany w 2006 roku podczas San Diego Comic-Conu. Zdjęcia do filmu trwały od stycznia do maja 2010 roku. ==== Kapitan Ameryka: Pierwsze starcie (2011) ==== Kapitan Ameryka: Pierwsze starcie (oryg. Captain America: The First Avenger) przedstawia historię Steve’a Rogersa, chorowitego chłopaka z Brooklynu, który zostaje poddany programowi super-żołnierza w czasie II wojny światowej i staje się superbohaterem o imieniu „Kapitan Ameryka”. Musi się on zmierzyć z Johannem Schmidtem, prawą ręką Hitlera i liderem organizacji Hydra, którego celem jest wykorzystanie tajemniczego artefaktu o nazwie Tesseract do zdobycia energetycznej dominacji na świecie. Światowa premiera filmu odbyła się 19 lipca 2011 roku w Los Angeles. W Polsce zadebiutował on 5 sierpnia tego samego roku. Za reżyserię odpowiadał Joe Johnston, a za scenariusz Christopher Markus i Stephen McFeely, natomiast producentem był Kevin Feige. W tytułową rolę wcielił się Chris Evans, a obok niego w głównych rolach wystąpili: Tommy Lee Jones jako Chester Phillips, Hugo Weaving jako Johann Schmidt, Hayley Atwell jako Peggy Carter, Sebastian Stan jako James Barnes, Dominic Cooper jako Howard Stark, Neal McDonough jako Dum Dum Dugan, Derek Luke jako Gabe Jones i Stanley Tucci jako Abraham Erskine. Swoją rolę z poprzednich filmów franczyzy powtórzył Samuel L. Jackson jako Nick Fury. W innych produkcjach uniwersum Howarda Starka zagrał również John Slattery jako starsza wersja postaci. Cooper natomiast grał jej młodszą wersję. Weaving został później zastąpiony przez Rossa Marquanda. Kontynuacje filmu Kapitan Ameryka: Zimowy żołnierz i Kapitan Ameryka: Wojna bohaterów miały premierę w 2014 i 2016 roku. Na 2025 rok zapowiedziany jest czwarty film z serii, Kapitan Ameryka: Nowy wspaniały świat. Film został zapowiedziany w 2006 roku podczas San Diego Comic-Conu. Zdjęcia do filmu trwały od czerwca do listopada 2010 roku. ==== Avengers (2012) ==== Avengers (oryg. Marvel’s The Avengers) opowiada