Kenneth Charles Branagh (ur. 10 grudnia 1960 w Belfaście) – brytyjski aktor, reżyser i scenarzysta. Wszechstronnie uzdolniony filmowiec, znany głównie dzięki swym adaptacjom sztuk Williama Szekspira. Sukcesy w repertuarze szekspirowskim odnosił już na scenach teatralnych – w latach 80. należał do zespołu prestiżowej The Royal Shakespeare Company. == Życiorys == === Wczesne lata === Urodził się w Belfaście jako drugie z trójki dzieci, w rodzinie protestanckiej Frances (z domu Harper) i Williama Branagha, hydraulika i stolarza, który prowadził firmę wyspecjalizowaną w dopasowywaniu ścianek działowych i sufitów podwieszanych. W wieku dziewięciu lat przeprowadził się z rodziną do Reading, w hrabstwie Berkshire, by uciec przed konfliktem w Irlandii Północnej. Kształcił się w Grove Primary School, Whiteknights Primary School, a następnie w Meadway Comprehensive School w Tilehurst, gdzie wziął udział w przedstawieniach: Pan Ropuch (Toad of Toad Hall) A.A. Milne'a i Rozkoszna wojna (Oh, What a Lovely War!) Joan Littlewood. W szkole uzyskał Received Pronunciation, aby uniknąć zastraszania. Był zapalonym członkiem ruchu amatorskiego Reading Cine & Video Society (obecnie nazywanego Reading Film & Video Makers). === Kariera === Studia w londyńskiej Royal Academy of Dramatic Art dały początek błyskotliwej karierze. Młody aktor wielokrotnie cieszył się uznaniem, szczególnie w 1980 grał za tytułową rolę duńskiego księcia w przedstawieniu Hamlet dla królowej Elżbiety II, podczas jednej z jej rzadkich wizyt w akademii, i zdobył za swoją pracę pożądaną przez szkołę nagrodę Bancroft Award. W 1981 pojawił się jako student Uniwersytetu w Cambridge w dramacie Hugh Hudsona Rydwany ognia (Chariots of Fire) z udziałem Iana Charlesona, Bena Crossa i Iana Holma. Rok potem trafił na mały ekran jako Billy Martin w serialu BBC Play for Today (1982–1984) oraz jako Charles Tansley w dramacie BBC Do latarni morskiej (To the Lighthouse, 1983) u boku Rosemary Harris, Michaela Gougha i Simona Duttona. Po ukończeniu studiów odniósł dalsze sukcesy na scenie West End, gdzie w 1982 u boku Ruperta Everetta grał rolę skonfliktowanego ucznia Tommy’ego Judda w spektaklu Inny kraj (Another Country), za którą zdobył nagrodę Society of West End Theatres dla najbardziej obiecującego nowicjusza i otrzymał Laurence Olivier Award. Branagh stał się znany ze swoich adaptacji filmowych Williama Szekspira. Na ekrany kinowe przeniósł następujące utwory angielskiego dramaturga: Henryk V (1989; nominacja do Oscara w kategoriach: reżyseria, najlepszy aktor), Wiele hałasu o nic (1993), Hamlet (1996; nominacja do Oscara w kategorii: scenariusz adaptowany), Stracone zachody miłości (2000) i Jak wam się podoba (2006). Kandydował też do roli Obi-Wana Kenobiego w trylogii Gwiezdne wojny. Bardzo często gra główne role w swoich dziełach, występuje także w filmach innych reżyserów. Pojawił się m.in. w drugiej części przygód Harry’ego Pottera, Harry Potter i Komnata Tajemnic oraz Polowaniu na króliki Phillipa Noyce’a (2002). W wyreżyserowanych przez siebie filmach kryminalnych na podstawie powieści Agathy Christie – Morderstwo w Orient Expressie (Murder on the Orient Express, 2017), Śmierć na Nilu (Death on the Nile, 2021) i Duchy w Wenecji (A Haunting in Venice, 2023) wystąpił jako belgijski detektyw Herkules Poirot. W serialu BBC One / BBC HD Wallander (2008-2016) zagrał rolę komisarza Kurta Wallandera. == Życie prywatne == W latach 1985–1987 spotykał się z Joely Richardson. W lipcu 1987 związał się z Emmą Thompson. Pobrali się 20 sierpnia 1989. Jednak 1 października 1995 rozwiedli się. Od października 1993 do stycznia 1999 był związany z Heleną Bonham Carter. Spotykał się także z Alicią Silverstone (1998 do października 1999). W 1999 związał się z Lindsay Brunnock, z którą się ożenił 24 maja 2003. == Filmografia == === Aktor i reżyser kinowy === === Aktor telewizyjny === === Dubbing i narracja === === Reżyser === === Scenarzysta === Henryk V (Henry V, 1989) Wiele hałasu o nic (Much Ado About Nothing, 1993) W środku mrocznej zimy (A Midwinter’s Tale, 1995) Hamlet (1996) Stracone zachody miłości (Love’s Labour’s Lost, 2000) Listening (2003) Jak wam się podoba (As You Like It, 2006) Czarodziejski flet (The Magic Flute, 2006) Belfast (2021) === Producent === Przyjaciele Petera (Peter’s Friends, 1992) Wiele hałasu o nic (Much Ado About Nothing, 1993) Stracone zachody miłości (Love’s Labour’s Lost, 2000) Jak wam się podoba (As You Like It, 2006) Pojedynek (Sleuth, 2007) Wallander (2008) == Nagrody == == Przypisy == == Linki zewnętrzne == Kenneth Branagh w bazie IMDb (ang.) Kenneth Branagh w bazie Filmweb Kenneth Branagh w bazie Notable Names Database (ang.) Kenneth Branagh w bazie Discogs.com (ang.)