Egzamin maturalny – egzamin państwowy w Polsce, składany od 2005 przez absolwentów szkół średnich, wprowadzony w ramach reformy edukacji zapoczątkowanej w 1999. Egzamin ten zastąpił egzamin dojrzałości (tzw. starą maturę). W 2005 roku egzamin dojrzałości napisali jedynie absolwenci pięcioletnich szkół średnich zawodowych oraz pięcioletnich liceów dwujęzycznych. Pierwotnie wprowadzenie egzaminu maturalnego planowane było na rok 2002, jednakże ówczesna minister edukacji narodowej i sportu, Krystyna Łybacka, zdecydowała o przesunięciu go na rok 2005. Ostatecznie, w drodze wyjątku, w roku 2002 uczniowie mogli wybierać pomiędzy starą a nową maturą. Założeniem nowej matury jest zastąpienie egzaminów wstępnych na uczelnie wyższe. Egzamin zdaje się z przedmiotów obowiązkowych: języka polskiego, matematyki (od 2010), języka mniejszości narodowej (tylko dla uczniów szkół lub oddziałów z nauczaniem tego języka), mniejszości etnicznej, regionalnego i wybranego języka obcego nowożytnego, a także dodatkowych przedmiotów (maksymalnie sześć). Wszystkie egzaminy przeprowadzane są w formie pisemnej, a język polski, języki mniejszości narodowych oraz języki obce nowożytne dodatkowo ustnie. W Polsce egzamin dojrzałości wprowadzono w 1812 w Księstwie Warszawskim w szkołach departamentowych. W 2005 egzamin ten został zastąpiony przez egzamin maturalny. == Informacje o maturze == === Procedury === Egzamin maturalny przeprowadzany jest przez Okręgowe Komisje Egzaminacyjne w jednej sesji, trwającej od maja do września (od roku szkolnego 2006/2007 zrezygnowano z drugiej sesji – zimowej). Harmonogram przeprowadzania egzaminu maturalnego ustala dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej i ogłasza go na stronie internetowej CKE, nie później niż 4 miesiące przed terminem egzaminu. W czerwcu (w terminie dodatkowym) zdający może przystąpić do egzaminu tylko w razie wystąpienia poważnych wypadków losowych lub zdrowotnych. Do egzaminu w terminie poprawkowym (w sierpniu) zdający może przystąpić, jeśli nie zdał jednego egzaminu z przedmiotu obowiązkowego w części pisemnej lub ustnej. Jeżeli ponownie nie zda egzaminu, może do niego przystąpić kolejny raz w maju następnego roku. Osoba, której unieważniono egzamin, nie może przystąpić do egzaminu w sesji poprawkowej. Zdający przystępują do egzaminu maturalnego w szkole, którą ukończyli. W sytuacjach szczególnych, np. w sytuacji braku w wyposażeniu pracowni informatycznych lub też braku wykwalifikowanych egzaminatorów, egzamin maturalny może być przeprowadzony w innej placówce, wskazanej przez właściwą Okręgową Komisję Egzaminacyjną. Za zorganizowanie i przebieg egzaminu maturalnego w danej szkole odpowiada przewodniczący szkolnego zespołu egzaminacyjnego, którym jest dyrektor szkoły. Część ustną egzaminu maturalnego z poszczególnych przedmiotów przeprowadzają przedmiotowe zespoły egzaminacyjne. W skład przedmiotowego zespołu egzaminacyjnego wchodzą dwie (do sesji 2006 trzy) osoby: przewodniczący, będący egzaminatorem Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej, wpisany do ewidencji; nauczyciel danego przedmiotu zatrudniony w innej szkole lub placówce, który nie musi być egzaminatorem OKE. Żaden z egzaminatorów w przeciągu ostatniego roku szkolnego nie mógł być nauczycielem zdającego. Do przeprowadzenia części pisemnej egzaminu maturalnego przewodniczący szkolnego zespołu egzaminacyjnego powołuje zespoły nadzorujące przebieg egzaminu maturalnego w poszczególnych salach oraz przewodniczących tych zespołów. Co najmniej jeden nauczyciel w tym zespole powinien być zatrudniony w innej szkole lub w placówce, wskazanej przez dyrektora komisji okręgowej. W skład zespołu nadzorującego nie mogą wchodzić nauczyciele danego przedmiotu oraz wychowawcy zdających. === Podstawy prawne matury === Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu maturalnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 2537) Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 1 sierpnia 2022 r. w sprawie egzaminu maturalnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 302) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1113) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2019 r. w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków (Dz. U. z 2019 r. poz. 1700) Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2022 r. poz. 2230) Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1209) Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164) Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (CELEX: 32016R0679) === Przedmioty maturalne === ==== Egzamin w formule sprzed 2015 r. ==== Do roku szkolnego 2013/2014 egzaminy pisemne z każdego przedmiotu dzieliły się na część podstawową oraz rozszerzoną. Aby egzamin maturalny był zaliczony, zdający musiał uzyskać co najmniej 30% punktów z części podstawowych wszystkich przedmiotów obowiązkowych; część rozszerzona nie była wymagana do zaliczenia egzaminu. Ponadto zdający musiał uzyskać co najmniej 30% możliwej liczby punktów z dwóch obowiązkowych egzaminów ustnych – z języka polskiego oraz języka obcego nowożytnego. ==== Zmiany wprowadzone od 2015 r. ==== Zmiany w formule przeprowadzania egzaminu dotyczą absolwentów liceum ogólnokształcącego począwszy od roku szkolnego 2014/2015. Osoby, które w roku szkolnym 2014/2015 ponownie przystąpiły do egzaminu maturalnego, zdawały go w starej formule. Zmiany obejmują także absolwentów technikum z roku szkolnego 2015/2016 i następnych. Od roku szkolnego 2014/2015 egzamin opiera się na podstawie programowej kształcenia ogólnego, a nie na standardach egzaminacyjnych. Wynik egzaminu pisemnego jest podawany nie tylko w procentach, ale również w skali centylowej. Egzamin ustny z języka polskiego, języka mniejszości narodowej i etnicznej oraz języka regionalnego sprawdza umiejętność tworzenia wypowiedzi ustnej inspirowanej tekstem kultury. Przedmioty dodatkowe zdawane są tylko na poziomie rozszerzonym (obowiązkowy język obcy nowożytny jako przedmiot dodatkowy na poziomie rozszerzonym lub dwujęzycznym w części pisemnej albo w części pisemnej i ustnej na poziomie dwujęzycznym). Język obcy inny niż obowiązkowy jako przedmiot dodatkowy może być zdawany tylko na poziomie rozszerzonym albo dwujęzycznym w części pisemnej lub w części pisemnej i w przypadku poziomu rozszerzonego w części pisemnej – części ustnej bez określania poziomu, a w przypadku poziomu dwujęzycznego w części pisemnej – części ustnej na poziomie dwujęzycznym. Każdy absolwent może przystąpić do egzaminu z języka obcego na poziomie dwujęzycznym. Egzamin maturalny z języka mniejszości narodowej, języka mniejszości etnicznej i języka regionalnego (jako przedmiotu dodatkowego) może być zdawany w części pisemnej albo w części pisemnej i ustnej. Nie ma już możliwości zdawania egzaminu z wiedzy o tańcu, gdyż nie ujęto tego przedmiotu w podstawie programowej kształcenia ogólnego. Aby egzamin został zaliczony, zdający musi: otrzymać z egzaminu z każdego przedmiotu obowiązkowego (pisemnego, a w przypadku języka polskiego, języka obcego nowożytnego i ewentualnie języka mniejszości narodowej także ustnego) co najmniej 30% z wszystkich możliwych punktów; przystąpić do egzaminu z co najmniej 1 przedmiotu dodatkowego. Zdający nie zdał egzaminu, jeśli przystąpił do egzaminu tylko z 1 przedmiotu dodatkowego i egzamin ten został mu unieważniony. Zmiany wprowadzone od 2023 r. Zmiany w formule przeprowadzania egzaminu dotyczą absolwentów liceum ogólnokształcącego, techników i szkół branżowych II stopnia, którzy jednocześnie byli absolwentami ośmioletniej szkoły podstawowej wprowadzonej w wyniku reformy oświaty z 2017 roku. Absolwenci trzyletnich liceów przystępują do egzaminu w formule 2015 do 2027 roku. Od roku szkolnego 2024/2025 egzamin opiera się na podstawie programowej kształcenia ogólnego. Celem zmian egzaminu w formule 2023 jest dostosowanie wymagań do możliwości uczniów uczących się w nowym systemie 8+4 (bez gimnazjów). Największe zmiany dotknęły egzamin maturalny z języka polskiego na poziomie podstawowym. ==== Lista przedmiotów zdawanych na egzaminie ==== ==== Charakterystyka egzaminów ustnych ==== ===== Język polski ===== W roku szkolnym 2014/2015 po raz pierwszy zdawano ustną część matury w nowej formule. Egzamin trwa około 30 min. i składa się z trzech części. Najpierw zdający losuje zagadnienie (opracowane przez Centralną Komisję Egzaminacyjną), które dotyczy tekstu kultury. Kolejne 15 minut przeznaczone jest na przygotowanie wypowiedzi, która trwa około 10 min., a następnie przez ok. 5 min. komisja egzaminacyjna przeprowadza rozmowę dotyczącą wygłoszonego tekstu. Zasadniczą zmianą są nowe zestawy maturalne, które dotyczą tekstów kultury. Oznacza to, że w każdym zestawie pojawia się pytanie (problem), który zostaje zilustrowany tekstem literackim, obrazem, plakatem, rzeźbą lub tekstem popularnonaukowym. Omawiając wskazane zagadnienie, maturzysta musi odwołać się do innych tekstów kultury (w tym momencie zdający mogą przywołać np. oglądane przez siebie filmy lub czytane książki spoza kanonu szkolnego). Przygotowywana przez zdającego wypowiedź powinna zawierać wstęp, tezę lub hipotezę, argumenty i wnioski. Dyskusja członków komisji egzaminacyjnej z maturzystą ma dotyczyć wyłącznie jego wypowiedzi, toteż egzaminatorzy nie powinni zadawać pytań niezwiązanych w ogóle z tematem. Pytania powinny być konsekwencją i