# Euro U-21 – waluta Unii Europejskiej Euro (znak: €, kod ISO 4217: EUR) – nazwa waluty wprowadzonej w większości państw Unii Europejskiej, a także innych, w miejsce walut krajowych. W formie gotówkowej walutę euro wprowadzono do obiegu dnia 1 stycznia 2002 roku. Euro jest prawnym środkiem płatniczym w 21 państwach tworzących w Unii Europejskiej strefę euro, a obejmującą swym obszarem około 341 mln Europejczyków. Waluta euro używana jest także w 11 krajach i terytoriach nienależących do UE, w tym Watykanie, Monako, San Marino, Andorze, Kosowie i Czarnogórze. ## Wygląd ### Monety euro Wszystkie monety mają identyczne rewersy (strona wspólna) z nominałem i mapą Europy. Awersy (strona narodowa) zawierają symbole narodowe ustalone przez poszczególne kraje strefy euro. ### Banknoty euro Wszystkie nominały są identyczne po obu stronach. Awers zawiera bramę lub okna typowe dla danej epoki w architekturze, ujęte w taki sposób, aby nie było wiadomo, na których konkretnie budowlach są wzorowane. Każdy rewers zawiera most odpowiedni do czasów reprezentowanych przez awers oraz mapę Europy: - 5 euro – brama z okresu klasycznego - 10 euro – brama romańska - 20 euro – okna gotyckie - 50 euro – okna renesansowe - 100 euro – brama barokowa - 200 euro – okna secesyjne - 500 euro – okna XX-wiecznego biurowca ## Utworzenie waluty Pierwsze plany utworzenia unii walutowej pojawiły się już w latach 60. XX wieku. Ostateczna decyzja o utworzeniu wspólnej waluty Unii Europejskiej zapadła w ramach traktatu z Maastricht, który powoływał do życia unię gospodarczą i walutową. W grudniu 1995 w Madrycie wspólnej walucie nadano nazwę euro. 1 stycznia 1999 nastąpiła inauguracja euro w transakcjach bezgotówkowych w 11 krajach, a od 1 stycznia 2002 wprowadzono tę walutę w formie gotówkowej w dwunastu państwach UE. ## Kryteria konwergencji Aby wejść do strefy euro, należy spełnić kryteria konwergencji takie jak: - inflacja nie wyższa niż o 1,5 punktu procentowego od średniej stopy inflacji w trzech państwach UE, gdzie inflacja jest najniższa - dług publiczny nieprzekraczający 60% PKB - deficyt budżetowy nie wyższy niż 3% PKB - długoterminowe stopy procentowe nieprzekraczające o więcej niż o 2 p.p. średniej stóp procentowych w 3 państwach UE o najniższej inflacji - stabilny kurs wymiany waluty w ciągu ostatnich 2 lat ## Strefa euro Obecnie członkami unii gospodarczej i walutowej jest 21 z 27 państw członkowskich Unii Europejskiej oraz 4 inne państwa (Andora, Monako, San Marino, Watykan). ## Wymiana walut narodowych na euro Początkowo waluta ta była tylko międzybankową walutą rozliczeniową. W dniu 1 stycznia 2002 roku nastąpiło zastąpienie walut państw członkowskich strefy euro monetami i banknotami euro. ## Mechanizm ERM II Mechanizm kursów walutowych (ERM II) został wprowadzony przez Wspólnotę Europejską w 1979 roku. Do mechanizmu kursów walutowych (ERM II) od 1 stycznia 1999 r. należy Dania, a od 10 lipca 2020 r. Bułgaria. ## Emisja euro Banknoty euro są drukowane pod bezpośrednią kontrolą Europejskiego Banku Centralnego. Monety są produkowane przez mennice poszczególnych państw. ## Euro w Polsce Po wejściu do Unii Europejskiej w 2004 r., według pierwotnych planów Polska miała być gotowa do wejścia do strefy euro w 2009 roku. Obecnie nieznana jest data planowanego wejścia złotego do mechanizmu kursów walutowych ERM II oraz wprowadzenia euro w Polsce. ## Euro a inne kraje ### Czechy Po wejściu do Unii Europejskiej w 2004 r. Czechy pierwotnie chciały wprowadzić euro w 2010 roku. Obecnie nie ma jednolitego stanowiska rządu dotyczącego przyjęcia euro. ### Dania Dania jest unijnym państwem zwolnionym na mocy traktatu z Maastricht z obowiązku wprowadzenia u siebie waluty euro. Od początku istnienia strefy euro korona duńska funkcjonuje w ERM II w paśmie wahań ograniczonym do 2,25%. ### Rumunia Rumunia jest państwem członkowskim UE od 2007 roku i ma problemy z dużą stopą inflacyjną. Akcesja do strefy Euro może nastąpić w roku 2027–2028. ### Szwecja Szwecja, która jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 r., przeprowadziła 14 września 2003 roku referendum, w którym jej obywatele nie poparli wprowadzenia euro. ### Węgry Po wejściu do Unii Europejskiej w 2004 r. Węgry zamierzały wprowadzić euro już w 2010 roku, jednak z powodu ciągłego wysokiego deficytu krajowego cel ten okazał się nieosiągalny. ## Negatywne konsekwencje wprowadzenia euro Euro jako unia walutowa oznacza pozbawienie się przez państwa członkowskie wpływu na gospodarkę poprzez zmiany kursu walutowego i stóp procentowych. Instrumenty te są stosowane, gdy państwa tracą konkurencyjność międzynarodową. Według Kawalca i Pytlarczyka nie ma możliwości wprowadzenia instrumentów gospodarczych zastępujących osłabienie waluty narodowej, więc należy rozwiązać strefę euro poprzez wychodzenie krajów najbardziej konkurencyjnych. Według Josepha Stiglitza strefa euro nie posiada, w 2016, nowych mechanizmów gwarantujących, że każde państwo będzie rozwijało się w odpowiednim tempie. Wymaga to pogłębienia integracji politycznej i gospodarczej albo rozwiązania strefy euro. ## Nominały euro i centów ### Nominały okolicznościowe i kolekcjonerskie Każdy kraj ma prawo do emisji dwóch monet okolicznościowych w roku. Są to zawsze monety o nominale 2 euro, mające te same cechy i właściwości oraz identyczną stronę wspólną jak zwykłe monety 2 euro. ## Znak graficzny euro Komisja Europejska zadecydowała o kształcie symbolu euro. Znak graficzny euro jest grecką literą ε (epsilon) przeciętą dwiema równoległymi liniami. ## Znak € na klawiaturze W systemach operacyjnych rodziny Microsoft Windows, na większości klawiatur komputerowych, znak € można wpisać przy wciśniętych klawiszach Prawy Alt+U lub przy włączonej klawiaturze numerycznej (Num Lock), wpisując przy wciśniętym Lewy Alt kolejno cyfry 0, 1, 2, 8 (Alt+0128 = €).