EuroLiga (ang. EuroLeague) – międzynarodowe, klubowe rozgrywki koszykarskie, przeznaczone dla najlepszych oraz najbogatszych męskich drużyn Europy i zachodniej Azji (tj. zajmujących najwyższe miejsca w czołowych ligach krajowych), organizowane i zarządzane przez Euroleague Basketball Company, a wcześniej przez FIBA Europa. == Historia == Na fali sukcesu idei europejskich pucharów – stworzonej przez dziennikarzy francuskiego dziennika L'Équipe – dla klubów piłkarskich, wiosną 1957 r. grupa działaczy FIBA z Sekretarzem Generalnym Williamem Jonesem na czele, postanowiła przeszczepić koncepcję klubowej rywalizacji na starym kontynencie również dla męskich zespołów koszykarskich. W celu zorganizowania i sprawnego przeprowadzenia rozgrywek powołano specjalną Komisję, której przewodniczącym został sam W. Jones, mając do pomocy Roberta Busnela, Miloslava Kriza, Raimundo Saportę, Nikołaja Semaszkę i Borislava Stankovicia. Wzorem piłkarskim rywalizacji nadano oficjalną nazwę Pucharu Europy Mistrzów Krajowych (PEMK) i pod takim mianem toczyła się ona do lat 90. Do premierowego sezonu 1957/58 przystąpiło 24 mistrzów krajowych, a wśród nich Legia Warszawa. W inauguracyjnym spotkaniu – rozegranym 22 lutego 1958 w Brukseli – belgijski Royal IV SC Anderlechtois pokonał luksemburską BBC Etzella Ettelbruck 82:43, a po pucharowych bojach do finałowego dwumeczu (6 lipca 1958 i 17 lipca 1958) zakwalifikowały się: radziecka ASK Ryga oraz bułgarski Akademik Sofia. Lepsi okazali się ryżanie dwukrotnie pokonując rywala (86:81 i 84:71). Ta sama drużyna tryumfowała w dwóch kolejnych edycjach, a na pierwszy sukces ekipy spoza ZSRR (kraje „Europy socjalistycznej” zdominowały pierwsze lata rywalizacji PEMK) przyszło czekać do sezonu 1963/64, gdy po puchar sięgnął Real Madryt, który następnie – nieprzerwanie po połowy lat 80. – należał do ścisłej czołówki Pucharu Europy. Zresztą generalnie od tego momentu do głosu zaczęły dochodzić kluby z zachodniej i południowej części kontynentu (głównie włoskie). Przełom lat 80. i 90. to czas tryumfów zespołów z byłej Jugosławii, czyli słynnej „szkoły bałkańskiej”, później zaś sukcesy zaczęły święcić ekipy greckie. Nieprzerwanie od sezonu 1987/88 końcowa faza pucharu przeprowadzana jest w formie turnieju Final Four, podczas którego wyłaniana jest najlepsza drużyna (wcześniej turniej Finałowej Czwórki PEMK odbył się tylko dwa razy – w 1966 r. i 1967 r.). Szyld Euroliga – w odniesieniu do rywalizacji najlepszych męskich klubów koszykarskich w Europie – po raz pierwszy pojawił się w 1995 r., gdy to od sezonu 1995/96 zmieniono nazwę rozgrywek na FIBA EuroLeague. Ich organizatorem nadal pozostawała FIBA, pełniąc jednocześnie rolę patrona tytularnego. Jednak już wówczas coraz większą siłę oddziaływania zaczęła przejawiać – założona 25 czerwca 1991 w Rzymie – Unia Europejskich Lig Koszykarskich (ULEB), reprezentująca zrzeszane przez siebie klubu z czołowych lig krajowych (głównie włoskiej, hiszpańskiej, francuskiej i greckiej). Kwestią czasu pozostawało przejęcie przez nią praw do zarządzania Euroligą na co nie chciała zgodzić się FIBA. Przełomowym okazał się być 2000 r., gdy w europejskiej koszykówce doszło do rozłamu. Żadna z organizacji nie zamierzała ustąpić, dlatego w edycji 2000/01 rywalizacja najlepszych klubów „starego kontynentu” toczyła się w dwóch niezależnych od siebie rozgrywkach: nowej Eurolidze (stworzonej przez ULEB) i Suprolidze (założonej przez FIBA). Po roku doszło do porozumienia, FIBA zlikwidowała Suproligę, która funkcjonowała zaledwie przez jeden sezon, a ULEB-owska Euroliga stała się zaczątkiem nowoczesnej Euroligi. == Edycje == == Zestawienie zwycięzców == === Zestawienie zwycięzców według klubów === === Zestawienie zwycięzców według państw === == Udział polskich drużyn == == Statystyki == === Punkty na mecz === 1991-92 Nikos Galis (Aris Saloniki): 32,25 (w 16 występach) 1992-93 Zdravko Radulović (Cibona Zagrzeb): 23,92 (w 13 występach) 1993-94 Nikos Galis (Panathinaikos Ateny): 23,80 (w 21 występach) 1994-95 - Predrag Danilović (Virtus (Buckler) Bologna): 22,11 (w 17 występach) 1995-96 Joe Arlauckas (Real Madryt): 26,42 (w 21 występach) 1996-97 Carlton Myers (Fortitudo (Teamsystem) Bologna): 22,94 (w 19 występach) 1997-98 - Peja Stojaković (PAOK Saloniki): 20,93 (w 16 występach) 1998-99 İbrahim Kutluay (Fenerbahçe SK): 21,41 (w 17 występach) 1999-00 Miljan Goljović (Pivovarna Laško): 20,18 (w 16 występach) 2000-01 - Miroslav Berić (Partizan Belgrad): 23,25 (w 20 występach) (FIBA Suproliga) 2000-01 Alphonso Ford (Peristeri Ateny): 26 (w 12 występach) (ULEB Euroliga) 2001-02 Alphonso Ford (Olympiakos Pireus): 24,75 (w 20 występach) 2002-03 - Miloš Vujanić (Partizan Belgrad): 25,78 (w 14 występach) 2003-04 Lynn Greer (Śląsk Wrocław): 25,07 (w 14 występach) 2004-05 Charles Smith (Victoria Libertas (Scavolwi) Pesaro): 20,65 (w 20 występach) 2005-06 Drew Nicholas (Benetton Treviso): 18,45 (w 20 występach) 2006-07 Juan Carlos Navarro (FC Barcelona): 16,77 (w 22 występach) 2007-08 Marc Salyers (Chorale Roanne): 21,78 (w 14 występach) 2008-09 Igor Rakočević (TAU Baskonia): 17,95 (w 21 występach) 2009–10 Linas Kleiza (Olympiacos): 17,14 (w 22 występach) 2010–11 Igor Rakočević (Efes Pilsen): 17,21 (w 14 występach) 2011–12 - Bo McCalebb (Montepaschi Siena): 16,9 (w 17 występach) 2012–13 Bobby Brown (Montepaschi Siena): 18,83 (w 24 występach) 2013–14 - Keith Langford (Olimpia Milano): 17,56 (w 25 występach) 2014–15 - Taylor Rochestie (Niżny Nowogród): 18,90 (w 21 występach) 2015–16 Nando De Colo (CSKA Moskwa): 19,44 (w 27 występach) 2016–17 Keith Langford (Uniks Kazań): 21,75 (w 28 występach) === Zbiórki na mecz === 1991-92 Corny Thompson (Joventut Badalona): 11,72 (w 18 występach) 1992-93 Arvydas Sabonis (Real Madryt): 11,95 (w 20 występach) 1993-94 Roy Tarpley (Olympiakos Pireus): 12,84 (w 19 występach) 1994-95 Stojko Vranković (Panathinaikos Ateny): 12,19 (w 21 występach) 1995-96 Charles Shackleford (Ülkerspor): 12,38 (w 18 występach) 1996-97 Warren Kidd (Stefanel Milano): 10,59 (w 22 występach) 1997-98 - Dejan Tomašević (Partizan Belgrad): 9,60 (w 23 występach) 1998-99 Žan Tabak (Fenerbahçe SK): 10 (w 18 występach) 1999-00 Hüseyin Beşok (Efes Pilsen Stambuł): 10,04 (w 23 występach) 2000-01 Roberto Chiacig (Montepaschi Siena): 9,38 (w 18 występach) (FIBA Suproliga) 2000-01 - Dejan Tomašević (Budućnost Podgorica): 11,5 (w 12 występach) (ULEB Euroliga) 2001-02 Mirsad Türkcan (CSKA Moskwa): 12,76 (w 17 występach) 2002-03 Mirsad Türkcan (Montepaschi Siena): 11,80 (w 21 występach) 2003-04 Arvydas Sabonis (Žalgiris Kowno): 10,72 (w 18 występach) 2004-05 Tanoka Beard (Žalgiris Kowno): 10,6 (w 20 występach) 2005-06 - Dejan Milojević (Partizan Belgrad): 10,08 (w 12 występach) 2006-07 Tanoka Beard (Žalgiris Kowno): 9,85 (w 14 występach) 2007-08 Travis Watson (Armani Jeans Milano): 9,71 (w 14 występach) 2008-09 Joanis Burusis (Olympiakos Pireus): 7,36 (w 22 występach) 2009–10 Travis Watson (Žalgiris Kowno): 9,46 (w 13 występach) 2010–11 Mirsad Türkcan (Fenerbahçe Ülker): 7,33 (w 12 występach) 2011–12 Andriej Kirilenko (CSKA Moskwa): 7,47 (w 17 występach) 2012–13 Wiktor Chriapa (CSKA Moskwa): 7,31 (w 26 występach) 2013–14 Joffrey Lauvergne (Partizan Belgrad): 8,63 (w 24 występach) 2014–15 Boban Marjanović (Crvena Zvezda): 10,67 (w 24 występach) 2015–16 Joanis Burusis (Laboral Kutxa Baskonia): 8,66 (w 29 występach) 2016–17 Ekpe Udoh (Fenerbahçe Ülker): 7,77 (w 31 występach) === Asysty na mecz === 1991-92 Micheal Ray Richardson (Slobodna Dalmacija Split): 6,07 (w 14 występach) 1992-93 Nacho Azofra (Estudiantes Madryt): 5,58 (w 12 występach) 1993-94 Nikos Galis (Panathinaikos Ateny): 4,71 (w 21 występach) 1994-95 Chuck Evans (CSKA Moskwa): 6,15 (w 13 występach) 1995-96 Wasilij Karasiow (CSKA Moskwa): 7,15 (w 20 występach) 1996-97 Michael Anderson (Caja San Fernando): 6,11 (w 17 występach) 1997-98 Willie Anderson (AEK Ateny): 4,41 (w 12 występach) 1998-99 Tyus Edney (Žalgiris Kowno): 6,13 (w 22 występach) 1999-00 David Rivers (TOFAS Bursa): 4,93 (w 16 występach) 2000-01 Raimondas Miglinieks (Śląsk Wrocław): 6,95 (w 20 występach) (FIBA Suproliga) 2000-01 Ivica Marić (KK Zadar): 5,9 (w 10 występach) (ULEB Euroliga) 2001-02 Elmer Bennett (Baskonia): 5,26 (w 15 występach) 2002-03 Ed Cota (Žalgiris Kowno): 6,5 (w 14 występach) 2003-04 Ed Cota (Žalgiris Kowno): 5,65 (w 20 występach) 2004-05 Mire Chatman (EB Pau-Orthez): 6,21 (w 14 występach) 2005-06 Pablo Prigioni (Baskonia): 6,24 (w 25 występach) 2006-07 Teodoros Papalukas (CSKA Moskwa): 5,4 (w 25 występach) 2007-08 DeJuan Collins (Žalgiris Kowno): 5,35 (w 20 występach) 2008-09 Teodoros Papalukas (Olympiakos Pireus): 5,25 (w 20 występach) 2009–10 Omar Cook (Unicaja Málaga): 5,94 (w 16 występach) 2010–11 Dimitris Diamandidis (Panathinaikos): 6,23 (w 22 występach) 2011–12 Omar Cook (Olimpia Mediolan): 5,69 (w 16 występach) 2012–13 Zoran Planinić (Chimki): 6,32 (w 22 występach) 2013–14 Dimitris Diamandidis (Panathinaikos): 6,21 (w 29 występach) 2014–15 Miloš Teodosić (CSKA Moskwa): 7 (w 24 występach) 2015–16 Thomas Heurtel (Anadolu Efes): 7,92 (w 24 występach) 2016–17 Miloš Teodosić (CSKA Moskwa): 6,79 (w 29 występach) === Przechwyty na mecz === 1991-92 Riccardo Pittis (Philips Milano): 3,73 (w 19 występach) 1992-93 Clinton Wheeler (Bayer Leverkusen): 3 (w 17 występach) 1993-94 Riccardo Pittis (Benetton Treviso): 2,92 (w 13 występach) 1994-95 Siergiej Panow (CSKA Moskwa): 3 (w 19 występach) 1995-96 Riccardo Pittis (Benetton Treviso): 2,63 (w 19 występach) 1996-97 Michael Anderson (Caja San Fernando): 2,70 (w 17 występach) 1997-98 David Rivers (Teamsystem Bologna): 2,85 (w 21 występach) 1998-99 Gerald Lewis (KK Zadar): 2,53 (w 15 występach) 1999-00 Andrea Meneghin (Varese Roosters): 2,93 (w 16 występach) 2000-01 Ralph Biggs (Telindus Ostenda): 2,1 (w 20 występach) (FIBA Suproliga) 2000-01 Ivica Marić (KK Zadar) i Jemeil Rich (Lugano Snakes): 3,7 (w 10 występach) (U