# Expresso II – album studyjny grupy Gong **Expresso II** – drugi album studyjny brytyjskiej progresywnej grupy rockowej **Gong**, wydany w **1978 roku** nakładem wytwórni **Virgin Records**. Płytę cechuje wyrazisty styl mieszający jazz-rock, muzykę fusion oraz progresywną sztukę rockową, czerpiący z tradycji wczesnych lat 70., ale jednocześnie poszukujący nowych brzmieniowych form. W skład zespołu weszli w tym okresie muzycy o solidnym warsztacie jazzowym i rockowym, a materiał na krążku został zaprezentowany w nowej, wydajniejszej, ale i nieco krótszej formie – nawiązującej do zwięźlejszego formatu, początkowo wymyślonemu dla amerykańskiego rynku. ## Geneza i kontekst powstania płyty Powstanie *Expresso II* miało miejsce w określonym etapie ewolucji Gongu. Po okresach wielkich zmian personalnych we wczesnych latach 70. i eksperymentach z muzyką kosmiczną oraz progresywną, na przełomie dekad zespół zaczął mocniej inspirować się jazzem, funkami i muzyką rockową. Takie podejście pozwoliło na powstanie materiału, w którym kluczową rolę odgrywały wirtuozerskie partie perkusyjne oraz solówki na perkusji, wibrafonie i marimba. Zespół postawił na zwarte, dynamiczne i bogate brzmieniowo utwory, często zaskakujące zmianami tempa i metrum. W składzie studyjnym zespołu znaleźli się w tym okresie **Pierre Moerlen** – lider perkusji i wibrafonista, **Benoît Moerlen** – wibrafonista i perkusysta, **Mireille Bauer** – grająca na wibrafonie i marimba, oraz **Hansford Rowe** na gitarze basowej i rytmicznej. Do nagrań dołączyli goście, wśród których szczególne miejsce zajęli **Allan Holdsworth** (gitara), **Mick Taylor** (gitara), **Bon Lozaga** (gitara), **François Causse** (perkusja conga) oraz **Darryl Way** (skrzypce). Taka konfiguracja dała materiałom bogactwo brzmieniowe i wirtuozerską jakość. ## Realizacja i produkcja Produkcją muzyczną zajęli się sami członkowie Gongu, wspierani przez doświadczonego inżyniera dźwięku **Johna Wooda**, który odpowiadał również za proces nagraniowy. Za produkcję wykonawczą stał **Graham Lawson**, a nad oprawą graficzną czuł **Splash Studio**. Zdjęcia do okładki i materiału promocyjnego wykonała **Sheila Rock**. Sesje nagraniowe odbyły się w profesjonalnych warunkach studyjnych, z dbałością o oddzielenienie i klarowność partii perkusyjnych oraz solówek. W miarę możliwości stawiano na żywe, dynamiczne brzmienie, co przełożyło się na ostateczny charakter utworów. Warto podkreślić, że pomimo stosunkowo krótkiego czasu trwania płty, album zaoferował szerokie spektrum brzmieniowe i emocjonalne. ## Spis utworów Płyta została wydana w formacie LP, z tradycyjnym podziałem na Stronę A i Stronę B. Utwory charakteryzują się zwarty, dynamiczny rozwój, bogatymi partiami perkusyjnymi, solówkami gitarowymi i wirtuozerskimi partiami wibrafonu i marimby. Mimo braku dokładnych tytułów utworów w dostarczonym źródle, z perspektywy historycznej wiemy, że utwory z *Expresso II* wypracowały wyraźny, zwięzły i pełen energii styl, odchodząc od dłuższych, bardziej rozwleczonego form typowych dla wczesnego Gongu. ## Styl muzyczny i odbiór Gatunkowo *Expresso II* należy do szeroko pojętego rocka progresywnego i fusion, z silnymi wpływami jazzu. Album daje się poznać przez bardzo rytmiczną, perkusyjno-wibrafonową tkankę pod spodem, wokół której budowane są melodie i solówki. Gitary pełnią tu rolę kompozycyjną i solową, ale to instrumenty klawiszowe i perkusyjne wiodą prym w budowaniu napięcia i formy utworów. Odbiór płyty wśród fanów zespołu i krytyków jest zazwyczaj pozytywny – uważa się ją za fascynujący etap w karierze Gongu, na którym zespół potrafił z jednej strony zachować swój wybitny, radosny i nieco egzotyczny charakter, a z drugiej udowodnić, że potrafi zagrać zwartą, nowoczesną i bardzo rytmiczną muzykę. ## Dziedzictwo i znaczenie *Expresso II* stanowi ważny punkt w dyskografii Gongu. Choć nie doczekał się statusu tak kultowych płyt jak *Flying Teapot* czy *You*, stanowi fascynujący zapis artystycznego poszukiwania zespołu na przełomie lat 70. i wczesnych 80. Wpływ wybitnych perkusistów i wibrafonistów, a także obecność gości takich jak Allan Holdsworth czy Mick Taylor, nadają płycie szczególny, historyczny blask. Dla kolekcjonerów i badaczy muzyki progresywnej *Expresso II* to cenna płyta, obrazująca ewolucję brzmienia Gongu oraz bogactwo muzyczne tamtych lat. Jej wydanie przez Virgin Records dodatkowo utrwala związek zespołu z niezależną, brytyjską sceną muzyczną lat 70., która pozwoliła na stworzenie tak zróżnicowanych artystycznie i odważnych projektów. ## Kontekst współczesny Dziś muzyka z *Expresso II* traktowana jest często jako przykład umiejętnego łączenia progresywnego rocka z elementami jazzowymi. Dla nowych pokoleń muzyków i producentów płyta stanowi inspirację pod kątem brzmienia perkusyjnego, budowania formy utworów i wykorzystywania nietypowych instrumentów w muzyce rockowej. Dostępność w formatach cyfrowych i powracające zainteresowanie klasycznym rockiem progresywnym sprawiają, że dzieło to zyskuje na nowym odbiorze.