# Federalne Biuro Śledcze (FBI) ## Organizacja i funkcje Federalne Biuro Śledcze (FBI) – amerykańska agencja rządowa zajmująca się przestępstwami wykraczającymi poza granice danego stanu. Jest jedną ze służb specjalnych pilnujących bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych. FBI działa wspólnie z U.S. Customs and Border Protection, U.S. Immigration and Customs Enforcement, U.S. Marshals Service, Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives i innymi agencjami federalnymi zasadniczo skupionymi w czterech departamentach rządu Stanów Zjednoczonych: Departamencie Sprawiedliwości, Departamencie Skarbu, Departamencie Obrony i Departamencie Bezpieczeństwa Krajowego. FBI pełni także funkcję głównej agencji kontrwywiadowczej, monitorując i udaremniając szkodliwą działalność służb wywiadowczych innych państw na terenie Stanów Zjednoczonych oraz przypadki potencjalnego lub rzeczywistego pogwałcenia amerykańskich praw regulujących działalność wywiadowczą przez agentów amerykańskich i obcych. Jednym z podstawowych zadań FBI jest gromadzenie danych wywiadowczych, co FBI czyni nie tylko na terenie USA, współpracując w tym zagadnieniu z policjami i służbami wywiadowczymi oraz porządkowymi innych państw. W tym celu FBI prowadzi przechwytywanie i przesłuchania podejrzanych osób w innych krajach (ang. extraordinary renditions) kooperujących oficjalnie lub nieoficjalnie w tym zakresie ze Stanami Zjednoczonymi, np. w Etiopii. Władze federalne traktują FBI jako najważniejszą instytucję zajmującą się wykrywaniem i likwidacją szpiegostwa (oficjalnie: tylko na terenie USA). FBI dysponuje rocznym budżetem w wysokości 8 miliardów dolarów (2010). ## Historia i geneza ### Początki W kwietniu 1908 roku, czyli w okresie prezydentury Theodora Roosevelta, ówczesny prokurator generalny Stanów Zjednoczonych, Charles Joseph Bonaparte, utworzył oddział agentów specjalnych przy Biurze Śledczym (ang. Bureau of Investigation). Następnie w 1933 nazwę tę zmieniono na US Bureau of Investigation (Biuro Śledcze Stanów Zjednoczonych), a potem na Wydział Śledczy. W lipcu 1935 nazwę zmieniono na Federalne Biuro Śledcze (Federal Bureau of Investigation). Nowa służba śledcza prowadziła dochodzenia w nielicznych jeszcze przestępstwach federalnych, popełnianych przez przedstawicieli biznesu i wyższej administracji, w rodzaju fałszywych banknotów czy pogwałcenia ustawy antytrustowej. Zadania związane z działalnością szpiegowską Biuro Śledcze przejęło podczas I wojny światowej, kiedy jego agenci zaczęli wspierać antyszpiegowskie operacje sił zbrojnych. ### Niemieckie działania sabotażowe w latach I wojny światowej Niemieckie działania sabotażowe na terenie Stanów Zjednoczonych w czasie I wojny światowej okazały się bardzo skuteczne. Około 50 podejrzanych eksplozji zrównało z ziemią bądź poważnie uszkodziło wytwórnie amunicji i fabryki chemiczne. Najgłośniejszym przypadkiem był wybuch na Black Tom Island 30 lipca 1916. Eksplodowały wtedy setki ton amunicji, która dosłownie zasypała port nowojorski gradem odłamków. Biuro doszło do wniosku, że eksplozja miała charakter przypadkowy, jednak śledztwo przeprowadzone po wojnie ujawniło, że był to akt sabotażu. ### Prohibicja W 1920, w chwili nastania prohibicji, produkcja i sprzedaż napojów alkoholowych (wyskokowych) stała się jednym z głównych zagadnień śledczych dla nowo utworzonego Biura Śledczego. W tym czasie FBI rozszerzyło swoją działalność i zwiększyło personel, stając się ważnym aktorem w walce z przestępczym światem organizowanym. ## Struktura i organizacja ### Dyrektorzy #### Dyrektorzy Bureau of Investigation (BOI) - Stanley Finch – VII 1908 – IV 1912 - Bruce Bielaski – IV 1912 – II 1919 - William E. Allen – tymczas. II 1919 – VII 1919 - William Flynn – VII 1919 – VIII 1921 - William John Burns – VIII 1921 – V 1924 - J. Edgar Hoover – został szefem Biura Śledczego BOI w maju 1924 i zachował to stanowisko mimo kilkakrotnych reorganizacji połączonych ze zmianą nazwy Biura. #### Dotychczasowi dyrektorzy FBI - J. Edgar Hoover (1924–1972) - pełniący obowiązki: L. Patrick Gray (1972–1973) - pełniący obowiązki: William D. Ruckelshaus (1973) - Clarence M. Kelley (1973–1978) - William H. Webster (1978–1987) - pełniący obowiązki: John E. Otto (1987) - William S. Sessions (1987–1993) - pełniący obowiązki: Floyd I. Clarke (1993) - Louis J. Freeh (1993–2001) - pełniący obowiązki: Thomas J. Pickard (2001) - Robert S. Mueller III (2001–2013) - James B. Comey (2013–2017) - pełniący obowiązki: Andrew McCabe (2017) - Christopher A. Wray (2017–2025) - pełniący obowiązki: Paul Abbate (2025) - pełniący obowiązki: Brian Driscoll (2025) - Kash Patel (od 2025) ## Działalność i realizowane zadania FBI zajmuje się szeroką gamę przestępstw federalnych, w tym: - terroryzmem - szpiegostwem - cyberprzestępstwami - przestępstwami finansowymi - przestępstwami przeciwko dzieciom - przestępstwami z użyciem broni - korupcją publiczną Agencja prowadzi także programy edukacyjne, współpracuje z agencjami śledczymi na całym świecie i dostarcza ekspertyz naukowych dla sądów. ## Kontrowersje i krytyka FBI było w przeszłości przedmiotem licznych kontrowersji, w tym: - działalności pod kierownictwem J. Edgara Hoovera, który prowadził śledztwo wobec osób niepodleganych procesom, w tym członków partii politycznych i aktywistów praw obywatelskich - programu COINTELPRO, którym FBI szantaowało i prześladowało osoby i organizacje uważane za niepożądane przez rząd - nadużyć w ramach programu zwalczania terroryzmu po zamachach 11 września 2001 - prowokacji i nadużyć w ramach śledztw w sprawach przestępstw na tle rasowym ## Bazy i siedziby Główna siedziba FBI znajduje się w budynku J. Edgara Hooversa w Waszyngtonie, D.C. Agencja posiada ponad 50 oddziałów terenowych w całych Stanach Zjednoczonych oraz ponad 60 biur w różnych częściach świata. ## Współpraca międzynarodowa FBI prowadzi szeroką współpracę z agencjami śledczymi na całym świecie, w tym przez: - Interpol - Europol - międzynarodowe grupy zadaniowe - bilateralne umowy o współpracy Agencja uczestniczy w programach szkoleniowych dla partnerów zagranicznych i wspiera śledztwa transgraniczne. ## Kultura popularna FBI często pojawia się w kulturze popularnej, w tym w filmach, serialach telewizyjnych, książkach i grach komputerowych. Najbardziej znane przedstawienia to: - seriale TV: "FBI", "Criminal Minds", "The X-Files" - filmy: seria "Men in Black", "The Silence of the Lambs" - książki: seria o Jacku Reacher'ze autorstwa Lee Childa ## Statystyki i dane - Liczba agentów: ok. 35 000 - Roczny budżet: ponad 10 miliardów dolarów (2023) - Liczba przestępstw rozwiązanych rocznie: ok. 200 000 - Liczba śledztw prowadzonych równolegle: ok. 30 000 ## Znaki rozpoznawalne - Logo: profil prof. Weroniki, kobiety reprezentującej sprawiedliwość - Slogan: "Fidelity, Bravery, Integrity" (Wierność, Waleczność, Cześć) - Barwy: czerń i biały ## Aktualne wyzwania FBI obecnie stawia przed sobą wyzwania takie jak: - cyberprzestępstwa i cyberterroryzm - terroryzm wewnętrzny - korupcja publiczna - przestępstwa przeciwko dzieciom online - zagrożenia dla bezpieczeństwa wyborów Agencja ciągle ewoluuje, aby sprostać zmieniającym się zagrożeniom dla bezpieczeństwa narodowego USA.