Fundacja im. Stefana Batorego – organizacja pozarządowa o statusie organizacji pożytku publicznego. Założona przez amerykańskiego finansistę i filantropa George’a Sorosa i grupę działaczy polskiej opozycji demokratycznej lat 80. Działa na rzecz rozwoju demokracji i społeczeństwa obywatelskiego. Podstawową metodą działania Fundacji, nazwanej na życzenie fundatora imieniem polskiego króla węgierskiego pochodzenia – Stefana Batorego, jest finansowe i merytorycznie wspieranie inicjatyw obywatelskich podejmowanych przez organizacje społeczne i grupy nieformalne. Fundacja realizuje też własne projekty: prowadzi kampanie i akcje społeczne, monitoruje funkcjonowanie instytucji publicznych, podejmuje działania rzecznicze, organizuje konferencje i debaty, warsztaty i spotkania, wydaje analizy, opracowania eksperckie, raporty i inne publikacje. Działalność Fundacji finansowana jest z przychodów z kapitału wieczystego, dotacji instytucji krajowych i zagranicznych, z darowizn firm i osób indywidualnych oraz wpłat 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych. W ramach swojej działalności Fundacja współpracuje z instytucjami z kraju i zagranicy. Jest członkiem Europejskiego Stowarzyszenia Organizacji Filantropijnych Philea (Philanthropy Europe Association) w Brukseli i European Civic Forum. Należymy do sieci fundacji działających na rzecz społeczeństwa otwartego Open Society European Network oraz do UN Convention against Corruption (UNCAC). Fundacja jest też oficjalnym partnerem Transparency International w Polsce. Siedziba Fundacji znajduje się przy ul. Sapieżyńskiej 10a w Warszawie. == Historia fundacji == Fundacja została założona przez amerykańskiego finansistę i filantropa, George’a Sorosa, oraz grupę przywódców polskiej opozycji demokratycznej lat 80. Zarejestrowana w maju 1988 roku, na początku swojego istnienia angażowała się w przygotowywanie nowych kadr dla demokracji i gospodarki rynkowej oraz wspomaganie reform ustrojowych. Połowę swojego budżetu Fundacja przeznaczała na dofinansowywanie działań podejmowanych przez inne instytucje. W 1991 roku powołana została Rada Fundacji. Lata 1994–1998 były okresem dynamicznego rozwoju. Budżet Fundacji wzrósł prawie trzykrotnie (z 15 do 40 mln zł), a liczba pracowników zwiększyła się do 60 osób. Fundacja rozszerzyła swoją działalność o obszary wcześniej nieobecne w świadomości społecznej, takie jak: równouprawnienie kobiet, przemoc domowa i przemoc wobec dzieci, opieka paliatywna i ruch hospicyjny. W tym okresie Fundacja ostatecznie ukształtowała swój profil organizacji przede wszystkim grantodawczej, skupiając się na przekazywaniu dotacji na działania osób prywatnych, organizacji pozarządowych i instytucji. W latach 1999–2002 zajęła się realizacją zadań, podyktowanych zbliżającym się wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Powstał Program Europejski, programy Edukacji Prawnej i Przeciw Korupcji. W związku z realizacją nowych programów i jednocześnie pojawiającymi się ograniczeniami budżetowymi, Fundacja zrezygnowała z bezpośredniego wspierania podmiotów gospodarczych, zmniejszyła środki przeznaczane na szkolnictwo wyższe i stypendia akademickie, a w dziedzinie kultury ograniczyła się do wspierania jedynie inicjatyw podejmowanych na prowincji. Fundacja otrzymała tytuł „Organizacja Pozarządowa Roku” 2002 Forum Ekonomicznego. Od roku 2003, wśród priorytetów Fundacji znalazły się: wzmacnianie roli i aktywności społeczeństwa obywatelskiego, propagowanie swobód obywatelskich i zasad państwa prawa oraz rozwijanie współpracy i solidarności międzynarodowej. Fundacja postawiła też na długofalowe finansowanie określonych projektów i instytucjonalne wzmacnianie trzeciego sektora. Do końca 2008 roku, Fundacja Batorego przekazała 430 takich dotacji, przeznaczając na nie ponad 56 milionów złotych, z czego 11 milionów trafiło dla 10 organizacji budujących kapitały wieczyste. Fundacja wspiera tworzenie funduszy lokalnych, działania Sieci Wspierania Organizacji Pozarządowych SPLOT i Centrów Wolontariatu. Od 2006 roku, pod hasłem „Masz głos, masz wybór”, Fundacja Batorego prowadzi działania mające na celu zainteresowanie obywateli sprawami ich wspólnoty i zachęcenie ich do uczestnictwa w życiu publicznym. Cele te realizowała m.in., współorganizując ogólnopolskie kampanie profrekwencyjne zachęcające obywateli do świadomego udziału w wyborach do samorządu (2006), Sejmu (2007) i Parlamentu Europejskiego (2009), a także prowadząc monitoring obietnic wyborczych. W 2018 roku Fundacja powołała do życia think-tank forumIdei, którego celem jest poszukiwanie odpowiedzi na współczesne wyzwania społeczne i polityczne w Polsce i na arenie międzynarodowej, promowanie kultury dialogu między różnymi środowiskami ideowymi i politycznymi, proponowanie praktycznych rozwiązań dla budowania Polski demokratycznej, obywatelskiej, praworządnej oraz zakorzenionej w Europie. Forum łączy dotychczasowe działania eksperckie i rzecznicze rozwijane w ramach prowadzonych wcześniej programów: Odpowiedzialne Państwo, Masz Głos, Masz Wybór, Otwarta Europa i Debaty Fundacji Batorego. W ciągu 30 lat działalności Fundacja wydała 609 mln zł: przekazała ponad 17 tysięcy dotacji i 6,5 tysiąca stypendiów na kwotę 455 mln zł, a 154 mln zł przeznaczyła na działania prowadzone samodzielnie. == Zadania Fundacji == Fundacja realizuje cele statutowe prowadząc oraz wspierając (finansowo, rzeczowo lub organizacyjnie) inne organizacje i instytucje prowadzące: a) działania służące upowszechnieniu zasad demokratycznego państwa prawa, przejrzystości w życiu publicznym, społecznej kontroli nad instytucjami zaufania publicznego oraz przeciwdziałania patologiom życia publicznego i społecznego, b) działania na rzecz ochrony praw i swobód obywatelskich, równych praw kobiet i mniejszości, dostępu obywateli do informacji, pomocy prawnej i wymiaru sprawiedliwości oraz propagowania postaw obywatelskiej aktywności i odpowiedzialności, c) działania wspomagające rozwój społeczności lokalnych, samorządnych wspólnot, organizacji pozarządowych i innych instytucji działających na rzecz dobra publicznego w różnych dziedzinach życia społecznego (m.in.: edukacja, nauka, kultura, informacja, integracja europejska, ochrona środowiska, ochrona zdrowia, przedsiębiorczość, pomoc społeczna, charytatywna i humanitarna), d) działania służące wyrównywaniu szans grup słabszych lub zagrożonych społecznym wykluczeniem (m.in. niepełnosprawni, mniejszości, uchodźcy, dzieci i młodzież ze środowisk patologicznych lub terenów zaniedbanych gospodarczo, społecznie, kulturowo), e) współpracę międzynarodową na rzecz rozwoju demokracji, rynku, edukacji, nauki, kultury, wymiany informacji, ochrony środowiska i zdrowia, pomocy społecznej i humanitarnej, ze szczególnym uwzględnieniem współpracy w regionie Europy Środkowej i Wschodniej, f) programy badawcze, informacyjne i wydawnicze służące zdobywaniu i upowszechnianiu wiedzy na temat zjawisk społecznych, ekonomicznych, politycznych, g) programy stypendialne i szkoleniowe dla młodzieży szkolnej i akademickiej, wolontariuszy oraz specjalistów różnych dziedzin. == Programy prowadzone przez Fundację == === Programy grantodawcze === Program Równych Praw Celem programu zaplanowanego na lata 2025–2027 i finansowanego ze środków unijnego programu Obywatele, Równość, Prawa i Wartości (CERV) jest podnoszenie świadomości na temat równości praw wszystkich obywatelek i obywateli oraz budowanie i wzmacnianie zdolności instytucjonalnych organizacji społecznych działających na rzecz upowszechniania i ochrony praw i wartości zapisanych w traktatach UE i w Karcie Praw Podstawowych. Program wspiera organizacje społeczne funkcjonujące na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym i podejmujące działania na rzecz zakorzeniania wartości europejskich, ochrony uniwersalnych praw człowieka i równych praw. Oprócz przyznawania dotacji (instytucjonalnych, projektowych, na wymianę doświadczeń, na pomoc doraźną) program oferuje szkolenia, webinaria, wizyty studyjne i spotkania sieciujące nakierowane na rozwój organizacji, podnoszenie wiedzy, wymianę doświadczeń i uczenie się od siebie. Budżet programu na lata 2025–2027 wynosi 6,7 mln EUR, z czego 0,67 mln EUR ze środków własnych Fundacji Batorego. Program prowadzony jest we współpracy z Federacją Funduszy Lokalnych. Program Stronger Roots Celem programu, zaplanowanego na lata 2025–2027 i finansowanego ze środków unijnego programu Obywatele, Równość, Prawa i Wartości (CERV), jest podnoszenie świadomości na temat równości praw wszystkich obywatelek i obywateli oraz budowanie i wzmacnianie zdolności instytucjonalnych organizacji społecznych działających na rzecz upowszechniania i ochrony praw i wartości zapisanych w traktatach UE i w Karcie Praw Podstawowych. Program prowadzony jest w konsorcjum 5 organizacji z krajów wyszehradzkich: Fundacji Otwartego Społeczeństwa z Pragi (lider konsorcjum) i Fundacji Glopolis (Czechy), Fundacji Społeczeństwa Obywatelskiego (Słowacja) i Fundacji NIOK (Węgry), w oparciu o metodologię budowania bazy społecznej organizacji, wypracowaną przez członków konsorcjum w latach 2020–2024, łączącą elementy wsparcia finansowego, doradztwa i coachingu, sieciowania i wymiany doświadczeń. W ramach programu wpierane będą organizacje społeczne działające na poziomie lokalnym, regionalnym i/lub krajowym w jednym z czterech obszarów istotnych dla podstawowych wartości UE: wspieranie demokracji i praworządności, edukacja obywatelska, antydyskryminacyjna i medialna, prawa człowieka i włączenie społeczne, ochrona środowiska. W Polsce program wspiera: Organizacje społeczne działające w obszarze ochrony środowiska (ochrona środowiska naturalnego, sprawiedliwość klimatyczna, działania mitygacyjne i adaptacyjne do zmian klimatu, działania edukacyjne w zakresie zmian klimatu i ochrony środowiska itp.), ze szczególnym uwzględnieniem tych działających lokalnie. Różnego rodzaju sieci (federacje zrzeszające organizacje społeczne, platformy organizacji społecznych, związki stowarzyszeń, organizacje parasolowe,