Centralny Instytut Meteorologiczny (PIM) – został utworzony jako wyższy zakład naukowo-badawczy, jednoczący całokształt państwowej służby meteorologicznej na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, nie wyłączając służby dla potrzeb wojskowych. Nadzór na Instytutem sprawował Minister Rolnictwa i Dóbr Państwowych w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami. == Powołanie Instytutu == Na podstawie rozporządzenie Rady Ministrów 1919 r. w przedmiocie organizacji państwowego instytutu meteorologicznego ustanowiono Instytut, z zadaniem prowadzenia spostrzeżeń i badań meteorologicznych oraz organizacja i zawiadywanie służby pogody na potrzeby rolnictwa, lotnictwa, zwłaszcza wojskowego oraz komunikacji lądowej i wodnej. Na mocy ustawy z 1922 r. zatwierdzono statut Państwowego Instytutu Meteorologicznego, jednocześnie utraciła moc rozporządzenia Rady Ministrów 1919 r. Pierwszym dyrektorem w latach 1919–1926 był prof. dr Władysław Gorczyński. Następnymi dyrektorami byli Antoni Bolesław Dobrowolski (1927–1929), Jean Lugeon (1931–1936), i Jan Blaton (1936–1939). Początkowo Instytut mieścił się w Warszawie przy ul. Śniadeckich 8, lecz wkrótce otrzymał 14 pokoi w Pałacu Staszica przy Krakowskim Przedmieściu. Polska sieć synoptyczna składała się w 1924 z siedmiu stacji: Warszawy, Poznania, Lwowa, Wilna, Gdańska i Pińska. Wydział Morski PIM otrzymał siedzibę w 1930 w Obserwatorium Morskim w Gdyni. Pod koniec lat trzydziestych korzystano też z Obserwatorium Astronomiczno-Meteorologicznego na szczycie Pop Iwan w Beskidach Wschodnich. Rozważano połączenie PIM z Państwowym Instytutem Hydrologicznym. Budowa wspólnej siedziby połączonych instytutów na warszawskich Bielanach nie doszła do skutku z powodu wybuchu II wojny światowej. W 1946 roku powołano Państwowy Instytut Hydrologiczno-Meteorologiczny. == Zadania Instytutu == Do zadań Państwowego Instytutu Meteorologicznego należało: organizowanie i prowadzenie spostrzeżeń oraz specjalnych badań naukowych z zakresu meteorologii; organizowanie służby pogody i wszelkiej innej służby meteorologicznej ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb rolnictwa, wojskowości, lotnictwa, marynarki, komunikacji lądowej i wodne), oraz wyzyskania sił wodnych; stały nadzór naukowy i fachowo - techniczny nad stacjami i zakładami meteorologicznymi, prowadzonymi przez urzędy i zakłady państwowe oraz osoby i instytucje, korzystające w tym celu z finansowej pomocy Państwa; popieranie badań i prac meteorologicznych; udział w akcji meteorologicznej międzynarodowej; ogłaszanie wyników badań i spostrzeżeń meteorologicznych. == Organizacja Instytutu == Państwowy Instytut Meteorologiczny dzielił się na następujące wydziały: wydział ogólny, wydział stacji meteorologicznych, wydział sprawdzań przyrządów, wydział synoptyczny (biuro pogody), wydział aerologiczno-wojskowy i morski. Tworzenie nowych lub zwijanie istniejących wydziałów następowało na mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Dóbr Państwowych, w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami. Państwowy Instytut Meteorologiczny miał prawo otwierania własnych stacji oraz zakładów specjalnych (obserwatoria, biura pogody). Państwowy Instytut Meteorologiczny oraz jego stacje i zakłady w sprawach meteorologii korzystały w zakresie wewnętrznej i zewnętrznej korespondencji radiotelegraficznej, telegraficznej, telefonicznej i pocztowej z wszelkich ulg, przysługujących urzędom państwowym, a w szczególności z prawa pierwszeństwa w przesyłaniu tej korespondencji. Państwowy Instytut Meteorologiczny miał prawo posiadania własnych stacji radiotelegraficznych. Otwieranie tych stacji następowało w porozumieniu z Ministerstwem Poczt i Telegrafów. == Kierownictwo Instytutu == Na czele Państwowego Instytutu Meteorologicznego stał dyrektor, który zarządza wszystkimi sprawami Instytutu i był odpowiedzialny za jego działalność. Dyrektora Państwowego instytutu Meteorologicznego mianował Prezydent Rzeczypospolitej na wniosek Ministra Rolnictwa i Dóbr Państwowych. Do obowiązków dyrektora Państwowego Instytutu Meteorologicznego należy w szczególności: kierownictwo i nadzór nad pracami Instytutu, opracowywanie budżetu Instytutu i rozporządzanie sumami w ramach tego budżetu, mianowanie personelu pomocniczego urzędniczego na stanowiska X, XI i XII stopnia służbowego, oraz niższych funkcjonariuszy i zwalnianie ze służby tego personelu, zwoływanie rady Instytutu, układanie porządku obrad rady i przewodniczenie jej obradom, reprezentowanie Instytutu na zewnątrz oraz reprezentowanie Państwa Polskiego w międzynarodowej organizacji meteorologicznej. == Rada Instytutu == Jako organ doradczy i opiniodawczy czynna była rada Państwowego Instytutu Meteorologicznego. Radę Państwowego Instytutu Meteorologicznego tworzyli: dyrektor Instytutu lub wicedyrektor, jako przewodniczący: przedstawiciele zainteresowanych ministerstw, a mianowicie: przedstawicieli Ministerstwa Spraw Wojskowych, przedstawiciel Ministerstwa Rolnictwa i Dóbr Państwowych, przedstawiciel Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, przedstawiciel Ministerstwa Robót Publicznych, przedstawiciel Ministerstwa Kolei Żelaznych, przedstawiciel Ministerstwa Poczt i Telegrafów; po jednym przedstawicielu środowisk naukowych. Minister Rolnictwa i Dóbr Państwowych mógł powołać do składu rady po jednym przedstawicielu innych instytucji naukowych i zawodowych. == Kompetencje Rady == Do kompetencji rady Instytutu należało; rozpatrywanie sprawozdań z działalności Państwowego Instytutu Meteorologicznego, udział w opracowywaniu regulaminów Instytutu, wypowiadanie opinii w sprawach mianowania dyrektora Instytutu, wypowiadanie opinii w sprawach mianowania korespondentów Państwowego Instytutu Meteorologicznego, wypowiadanie opinii fachowych w sprawach, przekazanych radzie przez Ministra Rolnictwa i Dóbr Państwowych lub dyrektora Instytutu. == Przypisy == == Bibliografia == Gazeta Obserwatora IMGW, Rok LIII, zesz. 1/2004, Państwowy Instytut Meteorologiczny, s. 6