Interpol (ang. International Criminal Police Organization) – międzynarodowa organizacja policji pomagająca organom ścigania w walce z wszelkimi formami przestępczości. Działa w 196 krajach (stan na styczeń 2025). Kieruje się czterema podstawowymi funkcjami, które zapewniają zaawansowaną technologicznie infrastrukturę wsparcia technicznego i operacyjnego w celu umożliwienia policji na całym świecie sprostania wyzwaniom przestępczości XXI wieku. Sekretariat generalny działający w Lyonie pracuje 24 godziny na dobę i 7 dni w tygodniu, zapewniając centralny punkt kontaktowy dla National Central Bureau (NCB) w każdym kraju członkowskim, w celu uzyskania pomocy lub informacji na temat dochodzeń transgranicznych. Prezydentem Interpolu jest od 2025 roku Lucas Phillipe z Francji, sekretarzem generalnym od 2024 roku jest Valdecy Urquiza z Brazylii. == Zarys historyczny Interpolu == W 1923 roku na Międzynarodowym Kongresie Policji Kryminalnych w Wiedniu powołano Międzynarodową Komisję Policji Kryminalnych. Jednym z organizatorów Komisji był inspektor Wiktor Ludwikowski. Po aneksji Austrii (Anschluss) w roku 1938, z przyczyn formalnych (według uchwały kongresu w maju 1934 od tego roku prezydentem IKPK miał być zawsze szef wiedeńskiej policji), kontrolę nad Interpolem przejęły Niemcy, a w roku 1942 siedziba organizacji została przeniesiona do Berlina. Według Szymona Wiesenthala dokumenty Interpolu zostały wykorzystane dla własnych celów przez władze III Rzeszy. Od roku 1938 do 1945, prezydentami Interpolu byli funkcjonariusze III Rzeszy Otto Steinhäusl (generał SS), Reinhard Heydrich (generał SS), Arthur Nebe (generał SS – stracony w marcu 1945 za udział w zamachu na Hitlera) i Ernst Kaltenbrunner (generał SS – skazany na karę śmierci w Norymberdze). W 1946 roku podczas konferencji w Brukseli reaktywowano Międzynarodową Komisję Policji Kryminalnych. Przeniesiono wówczas siedzibę centrali Komisji do Paryża. Dziesięć lat później przyjęto nazwę Międzynarodowa Organizacja Policji Kryminalnych – Interpol. Kolejnym krokiem reorganizacyjnym było przeniesienie siedziby Sekretariatu Generalnego do Saint-Cloud, a następnie do Lyonu. W roku 1967 Organizacja liczyła sto państw członkowskich. Do połowy lat siedemdziesiątych współpraca policyjna odbywała się przede wszystkim za pośrednictwem Interpolu oraz na podstawie bilateralnych i multilateralnych umów międzynarodowych. Obecnie Interpol liczy 196 państw członkowskich i jest największą oraz najbardziej znaną na świecie międzynarodową organizacją policyjną. Jest istotnym forum współpracy policyjnej państw, zwłaszcza tych, które nie należą do Unii Europejskiej. W 1991 roku rozpoczęto budowę nowoczesnego zinformatyzowanego systemu łączności Interpolu. W roku 2002 został uruchomiony system łączności I-24/7, którego funkcjonowanie zostało oparte na zasadzie działania Internetu. System ma za zadanie ułatwić Krajowym Biurom Interpolu dostęp do swoich baz danych. Pierwszym państwem podłączonym do tego systemu była Kanada. == Podstawy prawne i zasady współpracy w ramach Interpolu == Podstawą prawną działania Interpolu jest statut uchwalony w 1956 roku, w czasie 25 Sesji Zgromadzenia Ogólnego w Wiedniu wraz z poprawkami. Inne ważne dokumenty regulujące pracę Interpolu to: Regulamin Ogólny, Standardy Pracy Krajowych Biur Interpolu, Regulamin Finansowy. Dla funkcjonowania Organizacji ważne są również Rezolucje Zgromadzenia Ogólnego Interpolu, uchwały i rezolucje Organizacji Narodów Zjednoczonych, a także konwencje i porozumienia międzynarodowe, w których Interpol wymieniany jest jako podmiot współdziałania. == Struktura organizacyjna Interpolu == Struktura organizacyjna Interpolu opiera się na sieci Krajowych Biur Interpolu, których praca jest koordynowana przez Sekretariat Generalny, odpowiedzialny za swoją działalność przed Zgromadzeniem Ogólnym i Komitetem Wykonawczym Interpolu. Wymiana informacji odbywa się w czterech językach roboczych: angielskim, francuskim, hiszpańskim i arabskim. === Zgromadzenie ogólne === Zgromadzenie Ogólne jest najważniejszym organem decyzyjnym Interpolu, a jego sesje odbywają się raz w roku w jednym z krajów członkowskich. W Sesjach Zgromadzenia Ogólnego Interpolu uczestniczą wysocy rangą funkcjonariusze reprezentujący organy ścigania krajów członkowskich. Każde państwo może być reprezentowane przez jednego lub wielu delegatów, jednak dana delegacja może mieć tylko jednego przewodniczącego, wyznaczonego przez kompetentny organ rządowy, posiadającego prawo do głosowania, na podstawie upoważnienia przedłożonego wcześniej organizatorom. Zgromadzenie Ogólne podejmuje decyzje w formie rezolucji lub zaleceń uchwalanych zwykłą większością głosów z wyjątkiem tych decyzji, dla których większość dwóch trzecich wymagana jest statutem. Do podstawowych funkcji tego gremium należy: określanie zasad działania Organizacji właściwych dla osiągnięcia jej statutowych celów, rozpatrywanie i zatwierdzanie programu pracy na przyszły rok kalendarzowy, określanie polityki finansowej, przyjmowanie rezolucji oraz wydawanie rekomendacji dla krajów członkowskich, wybory członków władz Organizacji. === Komitet Wykonawczy === W skład Komitetu Wykonawczego wchodzą: Prezydent i trzej jego zastępcy wybierani na cztery lata przez Zgromadzenie Ogólne, oraz dziewięciu delegatów wybranych przez to samo gremium na okres trzech lat. Posiedzenia Komitetu odbywają się co najmniej raz w roku. Każdy z trzynastu członków powinien pochodzić z innego państwa z uwzględnieniem klucza geograficznego. Do podstawowych funkcji Komitetu wykonawczego należy: nadzorowanie wykonywania decyzji Zgromadzenia Ogólnego, przygotowanie porządku obrad sesji Zgromadzenia Ogólnego, przedkładanie Zgromadzeniu Ogólnemu programu pracy oraz każdego projektu, który uznany zostanie za pożyteczny, kontrolowanie działalności Sekretarza Generalnego, wypełnianie wszystkich pełnomocnictw, udzielonych mu przez Zgromadzenie Ogólne. === Prezydent === Prezydent wybierany na okres czterech lat przez Zgromadzenie Ogólne. Do jego zadań należą: Przewodniczenie sesjom Zgromadzenia Ogólnego i Komitetu Wykonawczego oraz kierowanie obradami; czuwanie nad zgodnością działalności Organizacji z decyzjami Zgromadzenia Ogólnego i Komitetu Wykonawczego; utrzymywanie stałego i bezpośredniego kontaktu z Sekretarzem Generalnym Organizacji. Od założenia Interpolu w 1923 r. Prezydentami organizacji byli: === Sekretariat Generalny === Sekretariat Generalny z siedzibą w Lyonie jest organem administracyjnym i technicznym Interpolu, odpowiedzialnym za jego sprawne codzienne funkcjonowanie. Na czele stoi Sekretarz Generalny wybierany przez Zgromadzenie Ogólne na wniosek Komitetu Wykonawczego na okres pięciu lat. Nadzoruje on działalność Sekretariatu, zarządza finansami, powołuje stałe komórki organizacyjne i kieruje ich pracą zgodnie z wytycznymi przyjętymi przez Komitet Wykonawczy i Zgromadzenie Ogólne Interpolu. W 2003 roku w strukturze Sekretariatu Generalnego wyodrębniono Centrum Dowodzenia i Koordynacji Interpolu, które ma zapewnić Interpolowi możliwość nieprzerwanego działania. Jego głównym zadaniem jest koordynacja ważnych przedsięwzięć realizowanych przez kilka państw członkowskich oraz zapewnienie pomocy i wsparcia krajów członkowskich podczas sytuacji kryzysowych, jak również imprez masowych. Od założenia Interpolu w 1923 r. Sekretarzami Generalnymi byli: === Europejskie Biuro Łącznikowe === W celu wzmocnienia współpracy europejskich państw członkowskich Interpolu, na 54 Sesji Zgromadzenia Ogólnego w 1985 r. postanowiono o utworzeniu, w ramach Sekretariatu Generalnego, Sekretariatu Europejskiego. W 1988 r. w związku z rozszerzeniem kompetencji Sekretariat Europejski został przekształcony w Europejskie Biuro Łącznikowe. W ten sposób w Sekretariacie Generalnym została wyodrębniona jednostka przeznaczona do kontaktów w regionie europejskim. Do zadań Europejskiego Biura Łącznikowego należy: zapewnienie kancelaryjnej obsługi europejskim instytucjom Interpolu (np. Europejskiemu Komitetowi Interpolu i Europejskiej Konferencji Regionalnej); pełnienie funkcji łącznikowej wobec europejskich państw członkowskich w przypadku złożonych spraw wymagających współpracy międzynarodowej; umożliwianie natychmiastowych kontaktów w pilnych sprawach. Ważnym gremium dla państw europejskich jest powołany na 60 Sesji Zgromadzenia Ogólnego Interpolu w Punta del Este, w listopadzie 1991 r. Europejski Komitet Interpolu. Jest to organ doradczo-kontrolny, określający politykę Organizacji wobec państw członkowskich kontynentu europejskiego. W jego skład wchodzą reprezentanci ośmiu państw wybieranych przez Europejską Konferencję Regionalną na okres czterech lat oraz europejski przedstawiciel Komitetu Wykonawczego. Do zadań Europejskiego Komitetu Interpolu należy przygotowywanie strategii działania Organizacji mającej zasadnicze znaczenie dla organów ścigania państw europejskich w zwalczaniu przestępczości oraz opracowywanie rekomendacji dla Europejskiej Konferencji Regionalnej. Spotkania Komitetu Europejskiego odbywają się trzy razy w roku w siedzibie Sekretariatu Generalnego Interpolu. === Krajowe Biura Interpolu === Krajowe Biura Interpolu są organami przeznaczonymi przede wszystkim do kontaktu z centralą Organizacji – ustanowione są w każdym państwie członkowskim. Wymiana informacji odbywa się również między poszczególnymi oddziałami (Biurami Krajowymi Interpolu) – są to również punkty reprezentujące dane państwo w Organizacji oraz będące przedstawicielami Interpolu w tym kraju. Praca Krajowych Biur Interpolu powinna odbywać się w oparciu o standardy zatwierdzane przez Zgromadzenie Ogólne. Dzięki temu możliwe stało się egzekwowanie jednolitego systemu i procedur działania. Najistotniejsze spośród tych standardów to, między innymi, konieczność zapewnienia przez KBI dwudziestoczterogodzinnej służby dyżurnych przez cały rok, w celu zapewnienia stałej łączności i swobodnej wymiany informacji we wszystkich językach oficjalnych Interpolu, jak również zapewnienie udzielani