IRINS Makran (farsi: مکران) – irański okręt-baza z początku XXI wieku, w służbie Marynarki Wojennej Iranu od 2021 roku. Powstał przez przebudowę cywilnego tankowca „Al Buhaira”. Nosił numer burtowy 441. Został uszkodzony przez lotnictwo amerykańskie na początku marca 2026 roku. == Budowa == Na przełomie drugiej i trzeciej dekady XXI wieku Iran rozpoczął przebudowę dużych statków cywilnych na okręty, pełniące rolę wysuniętych baz, umożliwiających prowadzenie dalekich operacji wojskowych. Przede wszystkim powstawały one dla Marynarki Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (jak okręt lotniczy „Shahid Bagheri”), ale największym z nich był „Makran”, przebudowany dla regularnej Marynarki Wojennej Islamskiej Republiki Iranu. Okręt powstał przez przebudowę cywilnego tankowca „Al Buhaira” klasy Aframax, zbudowanego w stoczni Sumitomo Heavy Industries w Jokosuce. Wodowany był oryginalnie 10 września 2009 roku, a oddany do eksploatacji 8 marca 2010 roku. Zbudowany został dla spółki FAL Oil Co ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Statek miał nośność 105 319 ton i pojemność brutto 55 909. Mógł przewozić ok. 100 tys. ton ropy. Nosił numer IMO: 9486910. Pływał pod banderą Liberii i był własnością emirackich spółek Al Buhaira International Shipping Inc, a następnie Ionian Shipping Management LLC. Otrzymał następnie nazwę „Beta”. Statek później przeszedł pod kontrolę Iranu i został zaadaptowany do potrzeb marynarki. Przebudowę prowadziła stocznia Iran Shipbuilding & Offshore Industries Complex Company (ISOICO) koło Bandar-e Abbas. Pod koniec listopada 2020 roku dokonano wodowania przez napełnienie suchego doku wodą. Przynajmniej od 9 grudnia prowadzono jego próby morskie w rejonie cieśniny Ormuz. Otrzymał on numer burtowy 441. 12 stycznia 2021 roku Iran upublicznił informacje o istnieniu okrętu. Okręt stał się największym okrętem Iranu, aczkolwiek miał status okrętu pomocniczego. Wyporność podano jako 121 000 ton. Długość wynosił 228 m, a szerokość 42 m (inne źródła określają długość na 230,13 m). Prędkość wynosi 15 węzłów. Jako przewidywane zastosowania okrętu wskazywano: wsparcie logistyczne, zaopatrywanie innych okrętów, transport sił specjalnych, pełnienie roli okrętu-bazy dla szybkich łodzi, misje ratownicze, pełnienie roli okrętu szpitalnego, transport radarów i systemów rakietowych. Przyrównywano okręt do amerykańskich mobilnych platform ekspedycyjnych (Expeditionary Mobile Base). Dzięki wyposażeniu w duże lądowisko dla śmigłowców na dziobie, mogło z niego operować według informacji irańskich 6–7 śmigłowców, w tym ciężkie maszyny. Z ujawnionych materiałów filmowych wynika, że operowały z okrętu śmigłowce do stawiania min morskich i rozminowania RH-53D Sea Stallion, transportowo-ratowniczo-poszukiwawcze AS-61A-4 Sea King i zwalczania okrętów podwodnych SH-3D Sea King i AB 212. Mogły również z okrętu operować drony latające, w tym Pelikan-2. Jako okręt zaopatrzeniowy został dostosowany do transportu 80 000 ton paliwa i 20 000 ton wody pitnej. Według Iranu, zapasy pozwalają mu na 10-krotny rejs okołoziemski bez zawijania do portu. Na okręcie mogły być zainstalowane dwie wyrzutnie kontenerowe pocisków rakietowych i sześć stanowisk artylerii przeciwlotniczej. Z fotografii wynika, że montowano na nim podwójnie sprzężone działka przeciwlotnicze kalibru 23 mm ZU-23-2. Wyposażono go w systemy walki elektronicznej, w tym rozpoznania elektronicznego. == Służba == Okręt został przyjęty do służby Marynarki Wojennej Iranu 12 stycznia 2021 roku. Następnego dnia 13 stycznia wziął udział w ćwiczeniach marynarki Eqtedar 99 na północnym Oceanie Indyjskim. 10 maja 2021 roku „Makran” wraz z fregatą „Sahand” wyruszył w pierwszy daleki rejs irańskich okrętów bez zawijania do portów po drodze, na Atlantyk. W lipcu jako pierwsze okręty irańskie wpłynęły na Morze Bałtyckie, gdzie „Sahand” wziął udział 25 lipca w defiladzie w Petersburgu w Dzień Marynarki Wojennej, z okazji 325. rocznicy powstania marynarki wojennej Rosji. Następnie między 20 września 2022 roku a 20 maja 2023 roku „Makran” wraz z fregatą „Dena” odbył rejs dookoła świata, jako 86. Flotylla. Zespół wypłynął z Bandar-e Abbas, płynąc przez Ocean Indyjski, Cieśninę Malakka, Ocean Spokojny i Polinezję Francuską, odwiedzając po drodze Mumbaj i Dżakartę. W dniach 23–30 stycznia zespół miał złożyć wizytę w Brazylii, ale zgoda została odsunięta z powodu nacisków amerykańskich i planowanej wizyty prezydenta Luli w USA. 3 lutego na okręty zostały nałożone sankcje amerykańskie za dostarczanie przez Iran Rosji dronów (m.in. typu Shahed) podczas wojny z Ukrainą. Zespół zamierzał przepłynąć Kanał Panamski, na co otrzymał zgodę 7 lutego (połączoną m.in. z koniecznością uiszczenia opłat tranzytowych). Ostatecznie jednak okręty irańskie nie przepłynęły tamtędy, lecz pożeglowały na południe i przedostały się na Atlantyk Cieśniną Magellana. Mimo to, irańska propaganda podkreślała, że USA nie zdołały uniemożliwić zespołowi przepłynięcia Kanału Panamskiego. 26 lutego 2023 roku zespół ostatecznie złożył oficjalną wizytę w Rio de Janeiro w Brazylii. Zespół następnie przepłynął Atlantyk i na początku kwietnia odwiedził Kapsztad. 20 maja 2023 roku uroczyście witane okręty 86. Flotylli powróciły do Bandar-e Abbas. Zespół przepłynął ok. 65 tysięcy kilometrów i czterokrotnie przekroczył równik. Był to najdłuższy rejs irańskiego zespołu okrętów do tamtej pory. „Makran” został uszkodzony na początku marca 2026 roku w amerykańskich atakach rakietowych na początku amerykańsko-izraelskiej agresji na Iran. Zdjęcia satelitarne z 2 marca pokazywały, że okręt palił się przy pirsie bazy w Bandar-e Abbas. 4 marca nadal utrzymywał się na wodzie, a dym nadal unosił się nad rufową częścią i nadbudówką. == Uwagi == == Przypisy ==