Klub Astronomiczny Almukantarat – klub astronomiczny działający w Polsce od 1983 roku, zrzeszający miłośników astronomii i nauk ścisłych. Słowo almukantarat w nazwie Klubu jest rzadko używanym terminem astronomicznym. Siedziba klubu mieści się w budynku Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika w Warszawie. Głównym celem klubu jest popularyzacja astronomii i pokrewnych dziedzin nauki, szczególnie wśród młodzieży, co realizowane jest m.in. na organizowanych od ponad 40 lat obozach astronomicznych. Obecnie stowarzyszenie zrzesza ponad 100 członków oraz kilkuset sympatyków w całej Polsce. Klub jest wydawcą serwisu internetowego AstroNET. == Historia == W połowie lat 70. XX wieku na Górnym Śląsku z inicjatywy Marka Szczepańskiego, Tomasza Dzianowicza i Zygmunta Kalisza zaczęły odbywać się spotkania Uniwersytetu na Trawie pod patronatem katowickiej chorągwi ZHP. W następnych latach organizacja przekształciła się w Młodzieżowe Towarzystwo Naukowe, w ramach którego organizowane były interdyscyplinarne obozy naukowe w Przyłubsku i Złożeńcu. Po zniesieniu stanu wojennego w 1983 roku organizatorzy MTN założyli Uczniowski Ruch Naukowy zrzeszający miłośników nauki z 16 dyscyplin wiedzy. Jedynym wydziałem URN, który przetrwał do lat 90. XX wieku i uzyskał osobowość prawną, był wydział astronomii, który w 1989 roku przyjął nazwę Klub Astronomiczny Almukantarat. Pierwszy obóz astronomiczny odbył się w dniach 4-24 lipca 1983 roku we Fromborku, a od 1985 roku organizowany jest w Załęczu Wielkim. W 1995 roku Klub został zarejestrowany jako stowarzyszenie, w 2024 roku uzyskał status organizacji pożytku publicznego. == Działalność == Statutowe cele klub realizuje głównie przez organizowanie obozów naukowych dla uzdolnionej młodzieży z gimnazjów i szkół średnich, które odbywają się latem, oraz spotkań śródrocznych – seminariów i warsztatów zimowych. Podczas obozów letnich prowadzone są zajęcia obserwacyjne i teoretyczne z astronomii oraz innych nauk ścisłych (matematyka, fizyka, informatyka). Zajęcia prowadzone są zarówno przez studentów nauk ścisłych i technicznych, miłośników astronomii, jak i zawodowych astronomów. Uczestnicy klubu mogą także brać udział w śródrocznych warsztatach naukowych (zimowych, w środku roku szkolnego), a z czasem także włączyć się w pracę organizacyjną. Wszystkie działania wykonywane są w formie wolontariatu. Wśród wychowanków Klubu znaleźć można obecnych członków Polskiego Towarzystwa Astronomicznego, pracowników naukowych na polskich i zagranicznych uczelniach, a także licznych laureatów krajowej i międzynarodowej Olimpiady Astronomicznej oraz amatorów astronomii (np. odkrywczyni planetoidy 2005 TD49). Corocznie Klub wyłania stypendystów poprzez konkursy skierowane do młodzieży szkolnej, w tym przyznaje stypendium dla uzdolnionej młodzieży w trudnej sytuacji finansowej. Klub jest wystawcą na festiwalach nauki organizowanych w wielu miastach Polski, m.in. Pikniku Naukowym Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik, a także w międzynarodowych projektach obserwacyjnych i młodzieżowych. Od wielu lat członkowie i sympatycy klubu prowadzą też różnego rodzaju imprezy podczas Nocy Naukowców. Przedstawiciele klubu uczestniczyli w I oraz II Kongresie Organizacji Astronomicznych w Chorzowie. Klub zorganizował wyjazdy na obserwacje całkowitych zaćmień Słońca: do Finlandii (1990), na Węgry (1999) i do Turcji (2006). Wyjazd na zaćmienie Słońca w 2006 roku do Turcji był realizowany w ramach unijnego programu Młodzież w działaniu. == Osiągnięcia w popularyzacji nauki == W roku 2000 członkowie klubu założyli AstroNET – Polski Portal Astronomiczny – internetowe czasopismo naukowe. Projekt „Eclipse Hunters”, zrealizowany we współpracy tureckiego klubu Tutulum i klubu Almukantarat, został wybrany przez Komisję Europejską projektem najlepszych praktyk w 2006. W 2011 roku Klub został nominowany do nagrody w konkursie Popularyzator Nauki. Finalista XIII, XV oraz XX edycji konkursu Popularyzator Nauki w 2017, 2019 i 2024 roku, w kategorii Instytucja. Za utworzenie Klubu oraz 40-letni wkład w Olimpiady Astronomiczne Polskie Towarzystwo Astronomiczne przyznało w 2013 roku Nagrodę im. Włodzimierza Zonna Markowi T. Szczepańskiemu. W 2024 roku Klub oraz Planetarium Śląskie powołali Olimpiadę Astronomiczną Juniorów dla uczniów szkół podstawowych. == Władze Klubu == Kadencje władz Klubu trwają dwa lata, za wyjątkiem pierwszej kadencji w latach 1995–1999. Przed rejestracją stowarzyszenia odpowiednikiem roli prezesa była funkcja szefa Wydziału Astronomii Uczniowskiego Ruchu Naukowego. === Prezesi Klubu === 1983–1988 – Marek T. Szczepański 1988–1995 – prof. Piotr Życki 1995–1999 – Michał Matraszek 1999–2003 – Agnieszka Gawryszczak 2003–2007 – dr hab. Piotr Fita 2007–2011 – Wojciech Rutkowski 2011–2012 – dr Agata Makieła 2012–2014 – dr Aleksandra Lewandowska 2014–2015 – dr Daniel Pęcak 2015–2019 – Mateusz Krakowczyk 2019–2021 – Jacek Gębala 2021–2022 – Kacper Lawera 2022–2023 – Tobiasz Wojnar 2023–2025 – Szymon Ryszkowski 2025–nadal – Maksymilian Wdowiarz-Bilski == Wychowankowie == Lista na podstawie. dr hab. Piotr Fita, Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Zofia Kaczmarek, polska astronomka prof. Robert Kamiński, Instytut Fizyki Jądrowej PAN dr Agata Karska, Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu dr Jakub Klencki, polski astrofizyk, laureat Nagrody Młodych PTA dr hab. Marek Nikołajuk, Wydział Fizyki Uniwersytetu w Białymstoku Magdalena Pudełko, pierwsza kobieta, która zwyciężyła w Olimpiadzie Matematycznej prof. Igor Soszyński, Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego prof. Tomasz Sowiński, Instytut Fizyki PAN Marek T. Szczepański, laureat Nagrody imienia Włodzimierza Zonna; pierwszy prezes Klubu dr Maciej Wielgus, Event Horizon Telescope, współautor pierwszego zdjęcia czarnej dziury prof. Łukasz Wyrzykowski, Obserwatorium Astronomiczne i Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego prof. Piotr Życki, dyrektor Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN w Warszawie; drugi prezes Klubu == Przypisy == == Linki zewnętrzne == Strona Klubu Astronomicznego Almukantarat Portal Astronomiczny AstroNet. news.astronet.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2005-03-30)]. Strona Olimpiady Astronomicznej Juniorów Michał Grendysz: Z Rączek do Suczawy, czyli moja astronomiczna przygoda. www.eso.org. – działalność Klubu z punktu widzenia uczestnika obozów Organizacje astronomiczne - Astronarium odc. 86 – odcinek programu szeroko przedstawiający działalność Klubu (15:06 – 20:11)