Koalicja Obywatelska (KO) – polskie ugrupowanie polityczne o charakterze w przeważającej mierze centrowym i socjalliberalnym. Powstało 7 marca 2018 jako koalicja wyborcza, 25 października 2025 przekształcone w partię polityczną. KO jest głównym podmiotem funkcjonującej od 2023 koalicji rządowej, z ramienia której premierem jest przewodniczący ugrupowania Donald Tusk. Koalicję początkowo tworzyły partie Platforma Obywatelska i Nowoczesna, do których przyłączyły się następnie Inicjatywa Polska i Zieloni; doraźnie z koalicją wiązały się też inne ugrupowania. Partia powstała w wyniku decyzji o połączeniu PO, Nowoczesnej i iPL. Według deklaracji parlamentarzystów w ugrupowaniu dominują poglądy centrowe, które według badania wyznaje 85% członków klubu – pozostałe 15% deklaruje poglądy lewicowe. Przy braku deklaracji prawicowych, wskazuje się niekiedy na istnienie skrzydła konserwatywnego, co wynika z korzeni Platformy Obywatelskiej, historycznie dzielącej się na nurty konserwatywny i liberalny. Liczne postulaty KO określane jako progresywne zyskały jednak akceptację także wśród polityków utożsamianych z centroprawicowym nurtem dawnej PO, którzy określają swój światopogląd jako „konserwatyzm w wydaniu europejskim”. == Historia == === Koalicja === ==== 2018 ==== 7 marca 2018 zasiadające w parlamencie partie Platforma Obywatelska i Nowoczesna podpisały porozumienie o wspólnym starcie w wyborach do sejmików województw w wyborach samorządowych w tym samym roku (wcześniej oba ugrupowania przedstawiły wspólny manifest). 14 kwietnia sojusz przyjął nazwę „Platforma.Nowoczesna Koalicja Obywatelska”. Komitet oprócz list do sejmików wystawił także kandydatów na niższych szczeblach (głównie do rad powiatów, a także na prezydentów miast w większości miast prezydenckich), choć powoływany był on relatywnie rzadko. PO ani Nowoczesna nie powołały na te wybory własnych komitetów; działacze PO na niskim szczeblu startowali najczęściej z komitetów lokalnych. We wrześniu z Koalicją Obywatelską związało się także kierowane przez Barbarę Nowacką stowarzyszenie Inicjatywa Polska (w czerwcu 2019 zarejestrowane jako partia). Ponadto w województwie podkarpackim do koalicji przyłączyła się Krajowa Partia Emerytów i Rencistów, która 28 września także ogólnopolsko dołączyła do KO (pomimo wcześniejszego uczestnictwa w powołaniu koalicji SLD Lewica Razem), a na listach KO do sejmiku świętokrzyskiego znaleźli się także przedstawiciele Unii Europejskich Demokratów. Oprócz tego w poszczególnych miejscach współpracę z KO nawiązały lokalnie – w tym w dużych miastach – inne partie (m.in. Polskie Stronnictwo Ludowe, Sojusz Lewicy Demokratycznej czy Unia Pracy), jak również bezpartyjne inicjatywy. W wyborach do sejmików Koalicja Obywatelska uzyskała 26,97% głosów (drugi wynik po Prawie i Sprawiedliwości), zdobywając 194 mandaty i uzyskując je we wszystkich województwach (kandydaci PO zdobyli ich ponad 150, Nowoczesnej 30, a ponadto 2 mandaty przypadły kandydatom iPL, kilka także kandydatom niezwiązanym z żadnym ugrupowaniem). W 7 województwach uzyskała najlepszy wynik, a w sejmiku pomorskim większość mandatów. Słabsze wyniki koalicja uzyskała w wyborach do rad. W I turze 11 kandydatów komitetu KO (a także szereg innych kandydatów z nią związanych) wygrało wybory na prezydentów miast (m.in. Rafał Trzaskowski w stołecznej Warszawie). Ponadto 15 kandydatów KO przeszło do II tury, z czego 8 odniosło zwycięstwa. Kandydaci komitetu KO wygrali wybory na prezydentów miast w 19 przypadkach, podczas gdy drugiego pod tym względem komitetu PiS w 4. We wszystkich sejmikach zostały powołane kluby KO (także tam, gdzie żaden z kandydatów Nowoczesnej nie został radnym; w dwóch województwach do klubów KO przystąpili radni SLD). W połowie województw KO zawarła wraz z PSL i SLD koalicje rządzące (przedstawiciele PO otrzymali miejsca w zarządach wszystkich tych województw, w tym 6 stanowisk marszałków; Nowoczesnej przypadło zaś jedno miejsce w zarządzie województwa pomorskiego). 5 grudnia klub poselski Nowoczesnej zdecydował o tym, by wspólny klub KO nie powstawał w parlamencie. Po tej decyzji 7 z 21 posłów Nowoczesnej przeszło do klubu parlamentarnego PO, który przyjął tym samym nazwę „Platforma Obywatelska – Koalicja Obywatelska” (ci z nich, którzy wówczas należeli do Nowoczesnej, przestali być jej członkami). Posłowie, którzy pozostali w Nowoczesnej, utworzyli w Sejmie koło tej partii (przekształcone następnie w klub po przyjęciu posła UED). ==== 2019 ==== Na wybory do Parlamentu Europejskiego w 2019 KO nie została powołana, natomiast zarówno PO, jak i Nowoczesna, znalazły się wraz z innymi partiami w składzie szerszej Koalicji Europejskiej (której współtwórcami były oprócz nich PSL, SLD i Zieloni). PO obsadziła większość (77) miejsc na listach KE, a jej przedstawiciele uzyskali 14 mandatów (z 22 dla KE). Nowoczesna wystawiła 8 kandydatów, którzy nie zdobyli mandatów eurodeputowanych. Europosłowie PO zasiedli w grupie Europejskiej Partii Ludowej. Na początku czerwca 2019 członkowie Nowoczesnej odeszli z klubu KO w sejmiku dolnośląskim, tworząc wraz z radnymi związanymi z Rafałem Dutkiewiczem klub Nowoczesna Plus (od 2022 pod nazwą Nowa Nadzieja, od 2023 Nowa PL). 8 czerwca podczas wspólnego posiedzenia rad krajowych wchodzących w skład KO partii Platformy Obywatelskiej i Nowoczesnej zadeklarowano chęć powołania wspólnego klubu parlamentarnego tych ugrupowań oraz wspólnego startu w wyborach parlamentarnych w 2019. Pięć dni później 12 z 14 należących wówczas do Nowoczesnej posłów tej partii przystąpiło do klubu PO-KO. W dniach 12–13 lipca odbyło się Forum Programowe Koalicji Obywatelskiej, na którym przewodniczący PO Grzegorz Schetyna zaprezentował tzw. plan uzdrowienia Polski, którego głównymi założeniami są m.in. tzw. Akt Odnowy Demokracji, obligatoryjne referenda, wprowadzenie rejestrowanych związków partnerskich, głosowanie przez internet, zniesienie zakazu handlu w niedzielę, obniżkę PIT i ZUS, Europejską Ochronę Zdrowia (m.in. skrócenie terminów oczekiwania do lekarzy specjalistów do 21 dni i na szpitalnych oddziałach ratunkowych do 60 minut oraz przywrócenie finansowania zapłodnienia in vitro z budżetu państwa), 13. emeryturę na stałe oraz program Czyste Powietrze i Woda, w skład którego wchodzi wyeliminowanie węgla w ogrzewaniu domów i mieszkań do 2030 roku, do 2035 – w ogrzewaniu systemowym, a do 2040 – w energetyce. 18 lipca przewodniczący PO Grzegorz Schetyna poinformował, że Koalicja Obywatelska – oprócz PO i niewielkich ugrupowań sojuszniczych – nie będzie opierać się na środowiskach partyjnych (nie zdecydowano się na sojusz z SLD ani Wiosną, po tym jak udziału w szerokiej koalicji odmówiło PSL, ogłaszając start pod własnym szyldem w ramach Koalicji Polskiej). Zaprosił natomiast do współpracy samorządowców (których przedstawicielem w sztabie został prezydent Sopotu Jacek Karnowski) i organizacje pozarządowe, którym zaproponowano 20% miejsc na listach. 30 lipca decyzję o dołączeniu Koalicji Obywatelskiej podjęła rada krajowa Zielonych. Tego samego dnia liderzy koalicji ogłosili nazwiska liderów list w wyborach do Sejmu, na których – oprócz działaczy partii tworzących KO – znalazły się m.in. osoby związane do tej pory z SLD (jak Katarzyna Piekarska, Eugeniusz Czykwin, Riad Haidar i prezydent Rzeszowa Tadeusz Ferenc – który jednak potem wycofał się ze startu), lewicowy senator Grzegorz Napieralski (były szef SLD), byli politycy prawicowych partii (jak były m.in. prezes PJN Paweł Kowal i były m.in. szef KP PJN Paweł Poncyljusz), a także osoby niezwiązane do tej pory z polityką (jak dziennikarz i komentator sportowy Tomasz Zimoch, dziennikarz Piotr Adamowicz czy liderka KOD Magdalena Filiks). 9 sierpnia do koalicji na czas wyborów parlamentarnych przyłączyło się środowisko tworzące Ruch Autonomii Śląska i Śląską Partię Regionalną. 12 sierpnia Państwowa Komisja Wyborcza zarejestrowała koalicję na wybory parlamentarne jako Koalicyjny Komitet Wyborczy Koalicja Obywatelska PO .N iPL Zieloni. 4 września poinformowano, że kandydatką Koalicji Obywatelskiej na premiera została wicemarszałek Sejmu z PO Małgorzata Kidawa-Błońska, która została także liderką stołecznej listy KO do Sejmu. Na listach koalicji do Sejmu, poza kandydatami ogłoszonych wcześniej środowisk, znalazło się po jednym przedstawicielu partii Wolność i Równość oraz Socjaldemokracji Polskiej, a także pojedynczy członkowie PSL, TR, SLD i UP. Wśród kandydatów KO do Senatu znaleźli się głównie członkowie PO (w tym dotychczas niezależny senator Marek Borowski, były marszałek Sejmu i wicepremier z ramienia SLD, a także założyciel i były przewodniczący SDPL), po jednym przedstawicielu SDPL i ŚPR, a także osoby bezpartyjne (m.in. byli czołowi działacze prawicowych partii Kazimierz Michał Ujazdowski i Marek Migalski, czy też były sportowiec Władysław Kozakiewicz). W części okręgów KO nie wystawiła kandydatów do Senatu, popierając głównie przedstawicieli komitetów PSL i SLD. W wyborach KO zajęła 2. miejsce, uzyskując w wyborach do Sejmu 27,4% głosów, co pozwoliło na uzyskanie 134 mandatów poselskich. Do Senatu zostało wybranych 43 kandydatów KO. Mandaty uzyskali głównie przedstawiciele PO. Oprócz tego posłami zostało 8 kandydatów Nowoczesnej, 4 iPL i 3 Zielonych, a senatorem kandydat związany z Nowoczesną. Z ramienia Koalicji Obywatelskiej do parlamentu dostało się też kilkunastu kandydatów niezwiązanych z partiami. Po jednym kandydacie związanym z PO i Nowoczesną weszło także do Senatu z własnych komitetów. W Sejmie IX kadencji i Senacie X kadencji posłowie i senatorowie wybrani z list KO powołali klub parlamentarny pod nazwą Koalicja Obywatelska – Platforma Obywatelska, Nowoczesna, Inicjatywa Polska, Zieloni. Jego przewodniczącym został Borys Budka z PO; szefem klubu senatorów został inny polityk PO Leszek Czarnobaj. Tomasz Grodzki z PO – pomimo pozostawania KO w opozycji – objął stanowisko marszałka Senatu (wybrano go także głosami senatorów Koalicji Polskiej i Lewicy oraz większości senatorów niezależnych