Zjednoczona Prawica (ZP) – polska nieformalna koalicja wyborcza (zawiązana 19 lipca 2014) i rządowa (od 16 listopada 2015 do 13 grudnia 2023) o charakterze prawicowym. Jako koalicja rządowa powołana po wyborach parlamentarnych w 2015 i w 2019. == Historia == 19 lipca 2014 zostało podpisane porozumienie o współpracy wyborczej pomiędzy Prawem i Sprawiedliwością oraz tworzącymi wówczas od ośmiu dni klub parlamentarny Sprawiedliwa Polska partiami Solidarna Polska i Polska Razem, zakładające wspólny start z list PiS w kolejnych wyborach (samorządowych – do większości sejmików województw – oraz parlamentarnych), a także wystawienie wspólnego kandydata na prezydenta Polski. Ponadto w sojuszu z PiS pozostawała od marca 2012 Prawica Rzeczypospolitej. W wyborach samorządowych w 2014 Polska Razem wystartowała z list PiS do sejmików w 14 województwach (we dwóch pozostałych z regionalnych komitetów), a Solidarna Polska i Prawica Rzeczypospolitej w całym kraju. Komitet PiS uzyskał najwięcej głosów w wyborach do sejmików, jednak zdobywając mniej mandatów niż Platforma Obywatelska. 6 marca 2015 klub parlamentarny Sprawiedliwa Polska przyjął nazwę „Zjednoczona Prawica”. W wyborach prezydenckich w 2015 wspólnym kandydatem PiS i partii tworzących klub ZP był Andrzej Duda (któremu Prawica Rzeczypospolitej udzieliła poparcia dopiero w II turze), który wygrał wybory. W wyborach parlamentarnych w tym samym roku z list PiS wystartowali przedstawiciele trzech sojuszniczych partii, a także (podobnie jak w 2014 do sejmików) przewodniczący Stronnictwa „Piast” i członek zarządu Ruchu Katolicko-Narodowego. Wybrani do parlamentu przedstawiciele Solidarnej Polski i Polski Razem zasiedli w klubie PiS, natomiast jedyny wybrany na posła reprezentant Prawicy Rzeczypospolitej został posłem niezrzeszonym. Partia ta ze względu na częściowe niedotrzymanie przez PiS jej umowy z nią, uznała ją wówczas za zerwaną. Zjednoczona Prawica (startująca jako komitet PiS) zdobyła większość w obu izbach parlamentu, przejmując władzę po rządach koalicji PO-PSL i rządzie Ewy Kopacz. Po wyborach ZP stworzyła samodzielnie rząd Beaty Szydło, w skład którego weszli przedstawiciele PiS (w tym premier), Polski Razem (w tym wicepremier) i Solidarnej Polski. 4 listopada 2017 Polska Razem przekształciła się w Porozumienie. W tym samym roku do klubu PiS dołączyły posłanki tworzące Partię Republikańską (istniejącą do 2019), ponadto w wyniku zmiany premiera powstał pierwszy rząd Mateusza Morawieckiego. W wyborach samorządowych w 2018 Solidarna Polska i Porozumienie wystartowały w całym kraju do sejmików z list PiS, które uzyskało zarówno najwięcej głosów, jak i mandatów w tych gremiach. W wyborach parlamentarnych w 2019 ZP zdobyła największe w jej historii poparcie, osiągając 43,59% głosów, czyli o 6,01 punktów procentowych względem wyborów z 2015. W tych samych wyborach straciła ona większość w Senacie, lecz zachowała ją w Sejmie. Od tego samego roku zaczął funkcjonować drugi rząd Mateusza Morawieckiego. W wyborach prezydenckich w 2020 ZP poparła ponownie Andrzeja Dudę, który uzyskał reelekcję. W 2021 doszło do rozłamu w Porozumieniu, w wyniku którego działać zaczęła mająca przedstawicieli w rządzie Partia Republikańska (kierowana przez Adama Bielana), zasiadająca w klubie PiS. W sierpniu tego samego roku Porozumienie opuściło koalicję i klub parlamentarny PiS. W związku z tym doszło w tej partii do kolejnego rozłamu, w wyniku którego powstało stowarzyszenie OdNowa RP, którego przedstawiciele pozostali na stanowiskach wiceministrów i w klubie parlamentarnym PiS. W wyniku wyborów parlamentarnych w 2023 Zjednoczona Prawica straciła większość bezwzględną w Sejmie, pomimo zajęcia 1. miejsca i zdobycia największej liczby mandatów przez KW PiS. Z list PiS oprócz Suwerennej Polski, Partii Republikańskiej i OdNowy RP wystartowały również Kukiz’15 i stowarzyszenie Polskie Sprawy (jednak po wyborach Kukiz’15 powołał własne koło poselskie; w kwietniu 2025 jedyna posłanka PS dołączyła do OdNowy RP). 6 listopada prezydent RP Andrzej Duda desygnował Mateusza Morawieckiego na premiera, 27 listopada zaprzysiężono jego trzeci rząd. 11 grudnia nie uzyskał on jednak w głosowaniu wotum zaufania. Tego samego dnia wybrano przewodniczącego PO Donalda Tuska na Prezesa Rady Ministrów, posłowie ZP głosowali wówczas przeciw. Następnego dnia został wybrany przez Sejm trzeci rząd Donalda Tuska, zaprzysiężony następnego dnia. Tym samym ZP przeszła do opozycji. Trzy dni później Partia Republikańska rozwiązała się, wchodząc w skład PiS. W wyborach samorządowych w 2024 Zjednoczona Prawica ponownie uzyskała najwyższy wynik w skali ogólnokrajowej do sejmików województw, uzyskując też najwięcej mandatów. W wyborach do Parlamentu Europejskiego w tym samym roku KW PiS zajął 2. miejsce (za Koalicją Obywatelską). 12 października 2024 Suwerenna Polska rozwiązała się, wchodząc w skład PiS. Tym samym jedyną partią w ramach ZP pozostało PiS, jednak pozostając w sojuszu z zachowującym autonomię stowarzyszeniem OdNowa RP. W wyborach prezydenckich w 2025 kandydatem popieranym przez ZP był prezes IPN Karol Nawrocki, który został wybrany na prezydenta. == Aktualne rządy w poszczególnych województwach == W wyniku wyborów samorządowych w 2024 Zjednoczona Prawica ma samodzielną większość w czterech sejmikach województw: podkarpackim, świętokrzyskim, małopolskim oraz lubelskim. == Prezydenci i premierzy RP == === Premierzy reprezentujący ZP === === Prezydenci RP wywodzący się z ZP === == Poparcie w wyborach == === Wybory parlamentarne === Mandaty dla przedstawicieli poszczególnych partii: 2015 Prawo i Sprawiedliwość – 217 posłów i 53 senatorów Solidarna Polska – 9 posłów i 2 senatorów Polska Razem – 8 posłów i 6 senatorów Prawica Rzeczypospolitej – 1 poseł (nie przystąpił do klubu parlamentarnego PiS) 2019 Prawo i Sprawiedliwość – 200 posłów i 44 senatorów Porozumienie – 18 posłów i 2 senatorów Solidarna Polska – 16 posłów i 2 senatorów Partia Republikańska (M. Wolaka) – 1 poseł 2023 Prawo i Sprawiedliwość – 169 posłów (w tym ze stowarzyszeń: OdNowa RP – 5, Polskie Sprawy – 1) i 33 senatorów Suwerenna Polska – 18 posłów i 1 senator Partia Republikańska (A. Bielana) – 4 posłów Kukiz15 – 3 posłów (nie przystąpili do klubu parlamentarnego PiS) === Wybory prezydenckie === === Uwagi === === Wybory samorządowe === === Wybory do Parlamentu Europejskiego === Mandaty dla przedstawicieli poszczególnych partii: 2019 Prawo i Sprawiedliwość – 24 Solidarna Polska – 2 Porozumienie – 1 2024 Prawo i Sprawiedliwość – 18 Suwerenna Polska – 2 === Elektorat === Według sondażu exit poll zorganizowanym po wyborach parlamentarnych w 2023 głosowanie na Zjednoczoną Prawicę deklarowały przede wszystkim osoby w podeszłym wieku, mieszkańcy wsi i małych miast oraz osoby z podstawowym i zawodowym wykształceniem (ma największe poparcie również u osób ze średnim wykształceniem). U osób, które skończyły uczelnie, przegrywała z Koalicją Obywatelską. == Uwagi == == Przypisy ==