Kuria Rzymska – aparat administracyjny, przez który papież sprawuje swoją władzę. Kuria składa się z dykasterii i innych urzędów, z których każdy ma swój zakres działania, co wiąże się z odpowiedzialnością oraz odpowiednimi kompetencjami. Najważniejszymi dykasteriami Kurii są Sekretariat Stanu oraz kongregacje. Kolejne miejsca w hierarchii zajmują rady i komisje papieskie. Oprócz stałych urzędów papież może zwoływać na konsystorz Kolegium Kardynałów w celu konsultowania szczególnie trudnych kwestii. Powołano w szczególności Komisję Kardynalską ds. Organizacji i Problemów Ekonomicznych Stolicy Apostolskiej, która zajmuje się zarządzaniem finansami Watykanu. Kuria stanowi osobisty personel papieża i jej organizacja zależy całkowicie od niego. == Historia == Pierwszym stałym organem jaki pomagał papieżowi w zarządzaniu Kościołem była Kancelaria Apostolska. Z czasem, wraz z rozrostem spraw przynależnych papieżowi, zaczęły powstawać nowe dykasterie, wyłaniając się z Kancelarii. W średniowieczu powstały tak ważne organy jak: Kamera Apostolska i Dataria. W tym okresie zaczęły krystalizować się też trybunały papieskie: Sygnatura Apostolska i Rota Rzymska. Powstanie nowych instytucji wiązało się szczególnie z reformami Soboru trydenckiego i powstaniem kongregacji. Czołową rolę w reorganizacji Kurii, w tym okresie, spełnił papież Sykstus V (1585-1590) wydając 22 stycznia 1588 roku konstytucję Immensa aeterni Dei. Kolejna duża reforma Kurii to decyzje Piusa X (konstytucja apostolska Sapienti consilio z 29 czerwca 1908). Dotychczasowy kształt Kurii wynikał ze zmian dokonanych po Soborze watykańskim II. Odnowę w jego duchu, rozpoczął papież Paweł VI (konstytucja apostolska Regimini Ecclesiae Universae, motu proprio Quo aptius), a kontynuował papież Jan Paweł II (konstytucja apostolska Pastor Bonus). 5 czerwca 2022 weszła w życie konstytucja apostolska Praedicate Evangelium, reformująca Kurię Rzymską a zastępująca dot. konstytucję Pastor Bonus. Do nieistniejących już dykasterii Kurii Rzymskiej należą: Kancelaria Apostolska (IV w.-1973), Dataria Apostolska (XIV w.-1967), Sekretariat ds. Memoriałów (XVII w.-1908), Sekretariat Brewe do Władców i Listów Łacińskich, Sekretariat Brewe Apostolskich – początkowo odrębny urząd, następnie III sekcja Sekretariatu Stanu, Święta Konsulta (1559-1870), Kongregacja Indeksu (1572-1917), Kongregacja ds. Obrzędów (1588-1969), Kongregacja Dobrego Rządu (1592-1847), Kongregacja ds. Egzaminowania Biskupów (1592-1903), Kongregacja ds. Wizytacji Apostolskich (1592-1908), Kongregacja ds. Odpustów i Świętych Relikwii (1593-1904), Kongregacja ds. Biskupów i Zakonników (1594–1908), Kongregacja ds. Wód (ok. 1605-1847), Kongregacja ds. Kościelnych Immunitetów (1626-1908), Kongregacja ds. Ceremoniału (1627-1968), Kongregacja ds. Granic Państwa Kościelnego (1627-1814, następnie Sekretariat ds. Granic 1814–1856), Kongregacja ds. Rezydencji Biskupów (1635–1908), Rada Międzynarodowych Spraw Kościelnych, Papieska Rada ds. Środków Społecznego Przekazu (1948-2016), Sekretariat Jedności Chrześcijan (1960-1988) – obecnie Dykasteria do spraw Popierania Jedności Chrześcijan, Sekretariat dla Niechrześcijan (1964-1988) – obecnie Dykasteria ds. Dialogu Międzyreligijnego, Sekretariat ds. niewierzących (1965-1993), Prefektura Ekonomicznych Spraw Stolicy Apostolskiej (1967-2016), Papieska Rada ds. Świeckich (1967-2016), Papieska Rada Iustitia et Pax (1967-2016), Papieska Rada ds. Duszpasterstwa Migrantów i Podróżujących (1970-2016), Papieska Rada Cor Unum (1971-2016), Papieska Rada ds. Rodziny (1981-2016), Papieska Rada ds. Duszpasterstwa Służby Zdrowia (1985-2016), Papieska Komisja Ecclesia Dei – (1988-2019), Papieska Komisja ds. Kościelnych Dóbr Kultury (1988-2012) – włączona do Papieskiej Rady Kultury, Stała Komisja Międzydykasterialna ds. Równomiernego Rozmieszczenia Kapłanów na Świecie (1991-2013) – przewodniczącym był z urzędu Prefekt Kongregacji Edukacji Katolickiej, Papieska Rada ds. Nowej Ewangelizacji (2010-2022) – połączona z Kongregacją ds. Ewangelizacji Narodów tworząc Dykasterię ds. Ewangelizacji, Papieska Rada ds. Kultury (1982-2022) – połączona z Kongregacją Edukacji Katolickiej tworząc Dykasterię ds. Kultury i Edukacji, Kongregacja ds. Ewangelizacji Narodów (1988-2022) – połączona z Papieską Radą ds. Nowej Ewangelizacji tworząc Dykasterię ds. Ewangelizacji, Kongregacja ds. Edukacji Katolickiej (1824–2022) – połączona z Papieską Radą ds. Kultury tworząc Dykasterię ds. Kultury i Edukacji, Komitet Vox Clara (2001–2017). == Sekretariat Stanu == Jest to najważniejszy urząd w całej Kurii Rzymskiej, który dzieli się na dwie sekcje: spraw ogólnych oraz do spraw relacji z państwami. Na jego czele stoi sekretarz stanu, kard. Pietro Parolin. Pozostali pracownicy to sekretarz ds. przedstawicielstw papieskich, szef biura do specjalnych poruczeń oraz szef protokołu. === Sekcja Spraw Ogólnych === Sekcja prowadzi bieżące sprawy, związane z działalnością papieża, w tym w kontaktach z dykasteriami Kurii Rzymskiej. Sekcja redaguje dokumenty, których opracowanie powierza jej papież, wykonuje akty urzędowe związane z nominacjami w Kurii Rzymskiej, określa funkcje działalnością przedstawicieli (nuncjuszy) Stolicy Apostolskiej wobec kościołów lokalnych, zajmuje się działalnością ambasad przy Stolicy Apostolskiej, kieruje oficjalnymi środkami przekazu Stolicy Apostolskiej, publikuje «Acta Apostolicae Sedis» i «Annuario Pontificio». Kieruje nią substytut ds. ogólnych abp Paolo Rudelli przy pomocy asesora do spraw ogólnych. === Sekcja ds. Relacji z Państwami === Zadaniem Sekcji ds. Relacji z Państwami są kontakty z rządami państw. Do kompetencji Sekcji należy zawieranie konkordatów albo podobnych umów, reprezentowanie Stolicy Apostolskiej w organizacjach międzynarodowych. Sekcja także uzgadnia nominacje w kościołach partykularnych, a także zmianę ich struktur. Kieruje nią sekretarz ds. relacji z państwami abp Paul Gallagher przy pomocy podsekretarza. === Sekcja Personelu Dyplomatycznego === Sekcja Personelu Dyplomatycznego, którą kieruje arcybiskup, który jest Sekretarzem ds. Reprezentacji Papieskich. Sekcja trzecia ma za zadanie nadzorowanie korpusu dyplomatycznego Stolicy Apostolskiej, pracującego na całym świecie. Kieruje nią abp Luciano Russo. == Dykasterie == === Dykasteria ds. Ewangelizacji === utworzona z połączenia Kongregacji ds. Ewangelizacji Narodów oraz Papieskiej Rady ds. Nowej Ewangelizacji. Prefekt: papież Leon XIV, proprefekci: kard. Luis Antonio Tagle i abp Salvatore Fisichella. === Dykasteria Nauki Wiary === Wcześniej zwana była jako „Kongregacja Świętego Oficjum” oraz „Kongregacja Rzymskiej i Powszechnej Inkwizycji”. Podstawowym zadaniem tej kongregacji jest dbanie o prawowierne głoszenie i obronę świętej wiary katolickiej w całym Kościele. Do jej kompetencji należą wszystkie sprawy, dotyczące doktryny wiary lub moralności. Kongregacja jest odpowiedzialna za weryfikację pism teologicznych pod kątem zgodności z wiarą katolicką oraz wykładowców teologii, którzy zostali oskarżeni o błędne poglądy. Kongregacja publikuje deklaracje dotyczące konkretnych pytań z zakresu wiary i moralności, śledzi i weryfikuje prywatne objawienia. Kongregacja Nauki Wiary czuwa również nad pracami Papieskiej Komisji Biblijnej i Międzynarodowej Komisji Teologicznej. Prefekt: kard. Victor Manuel Fernández. Podlega jej: Międzynarodowa Komisja Teologiczna – jej sekretarzem jest ks. prał. Piero Coda Papieska Komisja Biblijna === Dykasteria ds. Posługi Miłosierdzia === Prefekt: abp Luis Marín de San Martín OSA, jałmużnik papieski === Dykasteria ds. Kościołów Wschodnich === Jest ona odpowiedzialna za problemy dotyczące obrządków wschodnich i ich hierarchii. W jej kompetencji znajdują się wszystkie sprawy, które w przypadku obrządku łacińskiego są załatwiane przez inne dykasterie. Jako jedyna kongregacja nie obraduje plenarnie. Prefekt: kard. Claudio Gugerotti === Dykasteria ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów === Jest odpowiedzialna za liturgię i sakramenty. Kongregacja akceptuje przekłady tekstów liturgicznych na języki narodowe. Zajmuje się również sztuką sakralną i muzyką kościelną, sprawami świętych relikwii i świętych patronów. Prefekt: kard. Arthur Roche === Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych === Prowadzi procesy beatyfikacyjne i kanonizacyjne: bada przebieg życia i pisma kandydatów oraz odpowiada za weryfikację i zabezpieczanie relikwii. Powstała w 1969. Prefekt: kard. Marcello Semeraro === Dykasteria ds. Biskupów === Jedna z najważniejszych dykasterii. Do jej zadań należy ustanawianie, dzielenie i łączenie diecezji, oraz rekomendowanie kandydatur biskupów papieżowi. Dykasteria także przyjmuje raporty biskupów diecezjalnych z pracy i problemów diecezji i organizuje ich wizyty ad limina apostolorum (czyli do progów apostolskich). Prefekt: abp Filippo Iannone OCarm === Dykasteria ds. Duchowieństwa === Zajmuje się sprawami diecezjalnych księży i diakonów oraz seminariami duchownymi: dyscypliną wśród księży, powołaniami. Prefekt: kard. Lazarus You Heung-sik === Dykasteria ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego === Troszczy się o sprawy zakonów: zatwierdza nowe zgromadzenia oraz zmiany w regułach zakonnych itp. Kongregacja może rozwiązać zgromadzenie, a także zwolnić zakonnika ze ślubów. Prefekt: s. Simona Brambilla IMC; pro-prefekt: kard. Ángel Fernández Artime SDB === Dykasteria ds. Świeckich, Rodziny i Życia === Zgodnie z motu proprio papieża Franciszka rozpoczęła działalność 1 września 2016 roku. Przejęła kompetencje zlikwidowanych Papieskich Rad: ds. Świeckich i ds. Rodziny. Prefekt: kard. Kevin Farrell LC === Dykasteria ds. Popierania Jedności Chrześcijan === Odpowiedzialna za dialog ekumeniczny i relacje z innymi wyznaniami chrześcijańskimi, a także za kontakty z wyznawcami judaizmu. prefekt: kard. Kurt Koch Przy Dykasterii tej działa: Komisja ds. Kontaktów Religijnych z Judaizmem przewodniczący komisji: kard. Kurt Koch. === Dykasteria ds. Dialogu Międzyrel