Województwo podkarpackie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw utworzonych w 1999 roku. Powstało poprzez scalenie ziem województw przemyskiego i rzeszowskiego, oraz części krośnieńskiego, tarnobrzeskiego i tarnowskiego. Tym samym objęło obszar podobny do dawnego województwa rzeszowskiego sprzed reformy w 1975 roku (z wyjątkiem powiatu gorlickiego). Obecnie województwo zajmuje powierzchnię 17 845,76 km² (stan na 31 grudnia 2017) i zajmuje 11. miejsce w kraju. Pod względem liczby mieszkańców (około 2,09 mln osób) znajduje się na 8. miejscu w Polsce. Jest najdalej wysuniętym na południowy- wschód województwem Polski. Według danych z ostatnich lat województwo podkarpackie należy do najbiedniejszych województw w Polsce charakteryzującym się niską średnią krajową PKB na mieszkańca. Siedzibą władz rządowych (wojewody) i samorządowych (sejmiku) województwa jest Rzeszów. == Historia == Województwo podkarpackie powstało w 1999 r. w wyniku reformy podziału administracyjnego kraju i objęło tereny dawnych województw: rzeszowskiego (w całości), przemyskiego (w całości), krośnieńskiego (oprócz gmin: Biecz i Lipinki), tarnobrzeskiego (miasto Tarnobrzeg, gminy powiatów niżańskiego, stalowowolskiego i tarnobrzeskiego oraz gminy: Majdan Królewski i Padew Narodowa), tarnowskiego (gminy powiatu dębickiego oraz gminy: Radomyśl Wielki i Wadowice Górne). Ponadto w latach 1999–2002 województwo podkarpackie obejmowało również obszar gminy Szerzyny, 1 stycznia 2003 r. przeniesionej do powiatu tarnowskiego w województwie małopolskim. === Położenie historyczne === Pod względem historycznym województwo podkarpackie obejmuje południowo-wschodnie obszary przedrozbiorowej Małopolski (części ówczesnych województw: krakowskiego, sandomierskiego i lubelskiego) oraz zachodnią część Rusi Czerwonej (głównie województwo ruskie, część bełskiego). Po rozbiorach ziemie obecnego województwa podkarpackiego znalazły się w granicach zaboru austriackiego stanowiąc środkową część ówczesnej Galicji. Natomiast po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku tereny dzisiejszego województwa przynależały do województw: lwowskiego (większość z Rzeszowem), krakowskiego (część zachodnia) i lubelskiego (skrawki północne). == Logo województwa podkarpackiego == „PODKARPACKIE. PRZESTRZEŃ OTWARTA” – znak promocyjny Województwa Podkarpackiego został ustanowiony przez Sejmik Województwa Podkarpackiego 28 lutego 2011 roku == Geografia == === Położenie administracyjne === Województwo jest położone w południowo-wschodniej Polsce i graniczy z: Słowacją (z krajem preszowskim) na długości 134 km na południu Ukrainą (z obwodami lwowskim i zakarpackim) na długości 239 km na wschodzie oraz z województwami: lubelskim na długości 320 km na północnym wschodzie małopolskim na długości 182 km na zachodzie świętokrzyskim na długości 81,6 km na północnym zachodzie === Położenie fizycznogeograficzne === Obszar woj. podkarpackiego obejmuje: środkową część Podkarpacia, w jego obrębie wschodnią część Podkarpacia Północnego (wschodnią część Kotliny Sandomierskiej), zachodnią część Zewnętrznych Karpat Zachodnich, a w ich obrębie wschodnią część Pogórza Środkowobeskidzkiego (w części lub w całości: Pogórze Ciężkowickie, Pogórze Strzyżowskie, Pogórze Dynowskie, Pogórze Przemyskie, Obniżenie Gorlickie, Kotlina Jasielsko-Krośnieńska, Pogórze Jasielskie i Pogórze Bukowskie) i wschodnią część Beskidów Środkowych (Beskid Niski), zachodni skrawek Zewnętrznych Karpat Wschodnich, a w ich obrębie zachodnią część Beskidów Wschodnich (Góry Sanocko-Turczańskie i Bieszczady Zachodnie), niewielki fragment Roztocza. Według danych z 31 grudnia 2017 r. powierzchnia województwa wynosiła 17 845,76 km². Według danych z 31 grudnia 2012 r. w woj. podkarpackim lasy obejmowały powierzchnię 674,4 tys. ha, co stanowiło 37,8% jego powierzchni. 40,9 tys. ha lasów znajdowało się w obrębie parków narodowych. === Położenie matematycznogeograficzne === W wymiarze północ–południe województwo rozciąga się na długości 202 km, to jest 1°49′05″. W wymiarze wschód–zachód rozpiętość województwa wynosi 172 km, co w mierze kątowej daje 2°24′21″. Współrzędne geograficzne skrajnych punktów: północny: 50°49′13″N – pn. narożnik działki ewidencyjnej nr 1 (powiat stalowowolski), południowy: 49°00′08″N – słupek graniczny nr 215 (powiat bieszczadzki), zachodni: 21°08′31″E – zach. narożnik działki ewidencyjnej nr 1829 (powiat mielecki), wschodni: 23°32′52″E – granica państwowa pomiędzy słupkami granicznymi nr 638 a nr 639 (powiat lubaczowski). Najwyższym punktem jest wierzchołek Tarnicy – 1346 m n.p.m. === Stosunki wodne === Trzy największe rzeki w województwie to prawe dopływy Wisły: San i Wisłoka oraz dopływ Sanu: Wisłok. Rzeki Strwiąż oraz Mszanka uchodzą do Dniestru i należą do zlewiska Morza Czarnego. Wszystkie pozostałe należą do zlewni Morza Bałtyckiego. Rzeki regionu są uważane za jedne z najczystszych w kraju. == Podział administracyjny == Województwo podkarpackie jest podzielone na 21 powiatów oraz 4 miasta na prawach powiatu. Podział na powiaty – powierzchnia dane według GUS z 31 grudnia 2017, liczba ludności z 30 czerwca 2019. W 2002 roku z zachodniej części powiatu bieszczadzkiego wydzielono powiat leski. == Podregiony statystyczne == Województwo podkarpackie składa się z 4 podregionów statystycznych (GUS) – zgodnych ze standardem NUTS Unii Europejskiej: podregion krośnieński (kod 323) obejmuje 1 miasto na prawach powiatu i 6 powiatów: Krosno, powiat krośnieński, powiat sanocki, powiat jasielski, powiat brzozowski, powiat leski oraz powiat bieszczadzki podregion przemyski (kod 324) obejmuje 1 miasto na prawach powiatu i 4 powiaty: Przemyśl, powiat przemyski, powiat jarosławski, powiat przeworski oraz powiat lubaczowski podregion rzeszowski (kod 325) obejmuje 1 miasto na prawach powiatu i 5 powiatów: Rzeszów, powiat rzeszowski, powiat łańcucki, powiat ropczycko-sędziszowski, powiat kolbuszowski oraz powiat strzyżowski podregion tarnobrzeski (kod 326) obejmuje 1 miasto na prawach powiatu i 6 powiatów: Tarnobrzeg, powiat tarnobrzeski, powiat stalowowolski, powiat mielecki, powiat dębicki, powiat leżajski oraz powiat niżański == Demografia == Obszar województwa zamieszkuje 2 127 462 mieszkańców (dane z 30 czerwca 2019) w 53 miastach, 2157 miejscowościach wiejskich tworzących 1530 sołectw, 160 gmin (stan na 1 stycznia 2011), 21 powiatów oraz 4 miasta na prawach powiatu. Dane Głównego Urzędu Statystycznego z 30 czerwca 2019 roku: Według ostatnich danych GUS-u średnia życia w województwie jest najwyższą w Polsce i wynosi odpowiednio: mężczyźni 73 lata (Polska 71), kobiety 81 lat (Polska 80). Na długowieczność mieszkańców regionu decydujący wpływ mają: czyste środowisko, zdrowy styl życia oraz niski poziom stresu. Województwo podkarpackie jest jednym z pięciu polskich województw obok małopolskiego, mazowieckiego, pomorskiego i wielkopolskiego w którym systematycznie, stale wzrasta liczba ludności. === Urbanizacja === W województwie podkarpackim są 54 miasta, w tym 4 miasta na prawach powiatu. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców (faktycznego miejsca zamieszkania), na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego z 31 grudnia 2020. Wskaźnik urbanizacji wynosi 41,4% jest on najniższy w Polsce (2017). == Administracja i polityka == === Samorząd wojewódzki === Organem stanowiącym jest Sejmik Województwa Podkarpackiego, składający się z 33 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Rzeszów. Sejmik wybiera organ wykonawczy województwa, którym jest Zarząd Województwa Podkarpackiego, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem. Podział klubów w Sejmiku Województwa Podkarpackiego (stan na 12 stycznia 2024): Prawo i Sprawiedliwość – 24 radnych Platforma Obywatelska – 5 radnych Polskie Stronnictwo Ludowe – 3 radnych Niezrzeszeni – 1 radny Marszałkowie województwa: od 1999 do 2002 Bogdan Rzońca (AWS) od 2002 do 2006 Leszek Deptuła (PSL) od 2006 do 2010 Zygmunt Cholewiński (PiS) od 2010 do 2013 Mirosław Karapyta (PSL) od 2013 Władysław Ortyl (PiS) === Administracja rządowa === Organem administracji rządowej jest Wojewoda Podkarpacki, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Rzeszów. Podkarpacki Urząd Wojewódzki w Rzeszowie znajduje się przy ulicy Grunwaldzkiej 15. W ramach urzędu działają także 3 delegatury: w Krośnie, Przemyślu i Tarnobrzegu. Delegatury urzędu wojewódzkiego obejmują swoim zasięgiem działania: delegatura w Krośnie powiaty: bieszczadzki, brzozowski, jasielski, krośnieński, leski, sanocki i miasto Krosno; delegatura w Przemyślu powiaty: jarosławski, lubaczowski, przemyski, przeworski i miasto Przemyśl; delegatura w Tarnobrzegu powiaty: mielecki, niżański, stalowowolski, tarnobrzeski i miasto Tarnobrzeg. Wojewodowie od 1 stycznia 1999 do 20 października 2001 Zbigniew Sieczkoś (AWS) od 20 października 2001 do 3 marca 2003 Zdzisław Siewierski (SLD) od 3 marca 2003 do 30 listopada 2005 Jan Kurp (SLD) od 30 listopada 2005 do 29 listopada 2007 Ewa Draus (PiS) od 29 listopada 2007 do 30 listopada 2010 Mirosław Karapyta (PSL) od 2 grudnia 2010 do 25 października 2011 Małgorzata Chomycz-Śmigielska (PO) od 12 grudnia 2011 do 8 grudnia 2015 Małgorzata Chomycz-Śmigielska (PO) od 8 grudnia 2015 do 11 listopada 2019 i od 13 stycznia 2020 do 2 listopada 2023 Ewa Leniart (PiS) od 20 grudnia 2023 Teresa Kubas-Hul (PO) Wicewojewodowie od 19 stycznia 2011 do 14 lutego 2012 Andrzej Reguła (PSL) od 14 lutego 2012 do 1 grudnia 2014 Alicja Wosik (PSL) od 12 stycznia 2015 do 8 grudnia 2015 Grażyna Borek (PSL) od 17 grudnia 2015 do 25 stycznia 2017 Witold Lechowski (PiS) od 7 lutego 2017 do 29 stycznia 2018 Piotr Pilch (PiS) od 12 lutego 2018 do 30 stycznia 2020 Lucyna Podhalicz od 31 stycznia 2020 do grudnia 2023 Jolanta Sawicka od 17 stycznia 2024 Wiesław Buż od 17 stycznia 2024 do 8 maja 2024 Paweł Bartoszek od 5 czerwca 2024 Tomasz Lorenc === Okręgi wyborcze === Okręg wyborczy nr 22 do Sejmu RP (stan na 13 listopada 2023)