## Donald J. Trump **Donald John Trump** (ur. 14 czerwca 1946 w Nowym Jorku) to amerykański przedsiębiorca, osobowość telewizyjna i polityk, pełniący funkcję 45. prezydenta Stanów Zjednoczonych (2017–2021) oraz 47. prezydenta od 20 stycznia 2025. Jest najbogatszą oraz najstarszą osobą w historii obejmującą urząd głowy państwa USA. Trump stał się pierwszą osobą na stanowisku prezydenckim, która nie piastowała wcześniej żadnego urzędu wojskowego ani politycznego, oraz jedynym prezydentem w historii postawionym w stan oskarżenia (impeachment) dwukrotnie. ### Historia życia i pochodzenie Donald Trump pochodzi z rodziny imigrantów europejskich. Jego dziadek, Friedrich Drumpf (później Frederick Trump), wyemigrował z Kallstadt w Niemczech w 1885 roku i zbudował początki rodzinnej fortuny w branży nieruchomościowej. Ojciec Donalda, Fred Trump, rozwinął działalność budowlaną w Nowym Jorku, koncentrując się na mieszkaniach dla klasy średniej, tworząc kapitał szacowany na 250-300 milionów dolarów. Matka, Mary Anne MacLeod, pochodziła ze szkockiej wyspy Lewis i wywodziła się z rodu o korzeniach sięgających XV wieku. Dzieciństwo spędził w luksusowej dzielnicy Queens w Nowym Jorku. Z powodu problemów z dyscypliną w wieku 13 lat został przeniesiony do prywatnej szkoły wojskowej New York Military Academy, gdzie ukończył edukację, zdobywając rangę kapitana. W 1968 roku ukończył studia licencjackie z ekonomii na prestiżowej Wharton School of the University of Pennsylvania. Uniknął udziału w wojnie wietnamskiej dzięki czterokrotnym odroczeniom i klasyfikacji medycznej. ### Imperium biznesowe: Trump Organization Kariera biznesowa Trumpa nierozerwalnie wiąże się z **The Trump Organization**. Przejął kontrolę nad rodzinną firmą Elizabeth Trump & Son w 1971 roku, zmieniając jej nazwę i przenosząc siedzibę na Manhattan. Jego strategia opierała się na prestiżowych inwestycjach, licencjonowaniu nazwiska i agresywnym marketingu osobistym. * **Inwestycje nieruchomościowe:** Wśród kluczowych osiągnięć znajdują się renowacja Hotelu Commodore (późniejszego Grand Hyatt), budowa Trump Tower przy Piątej Alei w Nowym Jorku (ukończona 1983), a także nabycie rezydencji Mar-a-Lago w Palm Beach. Trump posiadał również liczne pola golfowe, hotele i apartamentowce na całym świecie. * **Bankructwa i finanse:** W latach 1991-2009 przedsiębiorstwa powiązane z Trumpem czterokrotnie ogłaszały upadłość typu Chapter 11 w celu restrukturyzacji zadłużenia, głównie w Atlantic City (Trump Taj Mahal, Trump Plaza Hotel & Casino). Sam Trump nigdy nie ogłaszał upadłości osobistej. W 2025 roku jego majątek szacowany był przez Forbes na 5,1 miliarda dolarów. * **Przedsięwzięcia pozanieruchomościowe:** Trump próbował sił w różnych branżach: jako właściciel linii lotniczych Trump Shuttle (lata 1989-1992), organizator konkursów piękności Miss Universe (1996-2015), założyciel agencji modelek oraz Trump University (przemianowanej na The Trump Entrepreneur Initiative), która zakończyła działalność po pozwach o oszustwo, ugodzonych w 2016 roku wypłatą 25 milionów dolarów. ### Kariera polityczna i wybory prezydenckie Trump wielokrotnie rozważał start w wyborach prezydenckich (1988, 2000, 2004, 2012), zmieniając przynależność partyjną między Demokratami a Republikanami. Przełom nastąpił w kampanii 2016 roku. | Rok wyborów | Wynik | Główny przeciwnik | Szczegóły | | :--- | :--- | :--- | :--- | | **2016** | Zwycięstwo (Kolegium Elektorów) | Hillary Clinton | Hasło: *Make America Great Again*. Przegrał głosowanie powszechne o ok. 2.9 mln głosów, ale wygrał w stanach kluczowych (swing states). | | **2020** | Porażka | Joe Biden | Przegrał zarówno w głosowaniu powszechnym, jak i elektorskim. Odrzucił wyniki, co doprowadziło do zamieszek 6 stycznia 2021 roku. | | **2024** | Zwycięstwo | Kamala Harris | Po wycofaniu się J. Bidena został ponownie nominowany. Wygrał we wszystkich stanach wahających się, stając się drugim prezydentem po Groverze Clevelandzie wybranym na kadencję niekolejną. | Podczas kampanii w 2016 i 2024 roku Trump promował program oparty na cięciach podatków, zaostrzeniu polityki imigracyjnej (budowa muru na granicy z Meksykiem), protekcjonizmie gospodarczym (cła, szczególnie w stosunku do Chin) oraz sceptycyzmie wobec tradycyjnych sojuszy, takich jak NATO. Jego styl komunikacji charakteryzował się bezpośredniością, wykorzystaniem mediów społecznościowych oraz kontrowersyjnymi hasłami, które polaryzowały społeczeństwo. ### Działalność prezydencka i polityka Trump sprawował urząd w dwóch okresach, wprowadzając znaczące zmiany w polityce wewnętrznej i zagranicznej. #### I Kadencja (2017–2021) * **Polityka gospodarcza:** Podpisał *Tax Cuts and Jobs Act* (2017), obniżając podatki dla przedsiębiorstw i osób fizycznych. Wycofał USA z porozumienia paryskiego klimatycznego oraz paktu nuklearnego z Iranem. * **Polityka zagraniczna:** Stawił czoła dyplomacji bezpośredniej, m.in. spotykając się z Kim Dzong Unem w Singapurze (2018). Renegocjował NAFTA, zastępując ją umową USMCA. Wycofał wojska z Afganistanu na mocy umowy z talibami (2020). * **Kontrowersje i impeachment:** Dwukrotnie postawiony w stan oskarżenia przez Izbę Reprezentantów: w 2019 roku (presja na Ukrainę w sprawie śledztwa w opozycji) oraz w 2021 roku (podżeganie do ataku na Kapitol). Oba razy uniewinniony przez Senat. #### Życie publiczne między kadencjami (2021–2024) Po opuszczeniu Białego Domu Trump skupił się na działalności medialnej, tworząc platformę *Truth Social*. Zmierzył się z bezprecedensowymi problemami prawnymi: w marcu 2023 roku jako pierwszy były prezydent został oskarżony o fałszowanie dokumentów biznesowych w Nowym Jorku (związane z wypłatami dla Stormy Daniels), a w czerwcu 2023 roku postawiono mu federalne zarzuty o bezprawne przetrzymywanie dokumentów niejawnych w Mar-a-Lago. #### II Kadencja (2025–) Zaprzysiężony 20 stycznia 2025 roku, Trump zainicjował agresywne zmiany: * **Imigracja i administracja:** Ogłosił stan wyjątkowy na granicy, powołał "Departament Wydajności Rządu" (DOGE) z udziałem Elona Muska i Viveka Ramaswamy'ego, oraz podjął kroki w celu likwidacji Departamentu Edukacji. Nakazał masowe deportacje nielegalnych imigrantów. * **Gospodarka i ochrona zdrowia:** Wprowadził wysokie cła na import, wycofał USA z WHO oraz ograniczył prawo do nabywania obywatelstwa przez urodzenie (*jus soli*) dla dzieci nielegalnych imigrantów. * **Konflikty i bezpieczeństwo:** Eskalował napięcia na Bliskim Wschodzie, wspierając Izrael i podpisując plan pokojowy dla Strefy Gazy. Autoryzował interwencję w Wenezueli (2026) oraz wspólne uderzenia z Izraelem na Iran w odpowiedzi na rzekome programy nuklearne. ### Życie prywatne i rodzina Trump jest ojcem pięciorga dzieci z trzech małżeństw: * Z Ivaną Trump: Donald Jr., Ivanka, Eric. * Z Marlą Maples: Tiffany. * Z Melanią Knauss: Barron. Jego dzieci z pierwszego małżeństwa odgrywają znaczącą rolę w zarządzaniu Trump Organization. W życiu prywatnym znany jest z miłości do golfa, wrestlingu (wprowadzony do WWE Hall of Fame w 2013) oraz wystąpień cameo w filmach i serialach. 13 lipca 2024 roku przeżył nieudany zamach na życie w Butler w Pensylwanii, odnosząc niegroźne rany ucha. ### Dziedzictwo i wpływ Donald Trump pozostaje jedną z najbardziej polaryzujących postaci współczesnej polityki amerykańskiej i światowej. Jako przedsiębiorca wprowadził kult marki osobistej w biznesie nieruchomości. Jako polityk zdołał zmobilizować znaczną część elektoratu robotniczego, promując populizm i nacjonalizm gospodarczy. Jego prezydentury obfitowały w rekordową liczbę rozporządzeń wykonawczych, zmiany w składzie Sądu Najwyższego oraz głębokie podziały społeczne. Ostatecznie, jego zdolność do trzykrotnego ubiegania się o najwyższy urząd w ciągu dekady i dwukrotnego objęcia stanowiska, mimo licznych kontrowersji i wyroków, stanowi precedens w historii Stanów Zjednoczonych.