# Maraton: Historia, Tradycje i Organizacja Biegów ## Pochodzenie i décès Maratonexternalnie wywodzi się z legendy o gammie Pheidippides, który zabił się po przekazaniu wiadomości o zwycięstwie Greków nad Persami pod Maratonem w 490 r. p.n.e. storia ta zainspirowała Michiela Bréala, który w 1896 roku zaproponował dodanie biegu na dystansie marathon do nowożytnych Igrzysk Olimpijskich. Początkowy dystans wynosił 40 km, ale został przedłużony do 42 195 m po adaptacjach do trasy z White City Stadium w 1908 roku. ## Dyskplina Olimpijska - 1896: Pierwszy maraton na Igrzyskach w Atenach (40 km) - 1908: Trakt 25 mil + 1 mila + 385 jardów (42 195 m) - 1984: Wprowadzenie maratonu kobiet w Los Angeles ## Masowe Biegi Uliczne - Najstarszy polski maraton: Dębno (1924) - Prestiżowe imprezy: Boston (1897), L. Londyn, Nowy Jork - Imprezy Rozległe: Sahara-Marathon (pustynia), Antarktika-Marathon (biegun) ## Prestiżowe Seria Maratonów **World Marathon Majors** (2025: 7. edycja w Sydney): | Miasto | Rola | |----------------|---------------------| | Nowy Jork | 1. edycja (1970) | | Boston | 1. edycja (1897) | | Chicago | 1. edycja (1977) | | Tokio | 1. edycja (1979) | | Berlin | 1. edycja (1974) | | Londyn | 1. edycja (1982) | ## Kluczowe Osoby - **Pheidippides** – legendarny posłaniec - **Robert Browning** – poeta, autor wiersza *Fihidippides* (1879) - **Michiel Bréal** – motivationska figura - **Wanda Panfil** – polska mistrzyni maratonów ## Działalność w Polsce - Maraton Warszawski (największy w Polsce, 2013: 8673 uczestników) - Kraków, Poznań i inne miasta organizują roczne imprezy. ## Rekordy i Uroczystości - **Oficjalny najkrótszy czas**: 2:01:09 (Kelvin Kiptum, 2022; nieoficjalny) - Polskie finały olimpijskie: Jan Huruk (7. miejsce, 1992) - Polskie medalistki świata: Wanda Panfil (1. miejsce, 1991)