Marine nationale (w literaturze obcojęzycznej także Marine Nationale) – francuska marynarka wojenna, rodzaj sił zbrojnych we francuskich siłach zbrojnych. W jej skład wchodzi cała gama statków wodnych pływających od kutrów patrolowych po fregaty i niszczyciele rakietowe oraz jeden lotniskowiec i dziesięć okrętów podwodnych o napędzie nuklearnym (cztery z nich są przystosowane do wystrzeliwania pocisków balistycznych). Dewizą francuskiej marynarki wojennej jest Honneur, Patrie, Valeur, Discipline („Honor, Ojczyzna, Męstwo, Dyscyplina”). == Organizacja == Marynarka wojenna zorganizowana jest następująco: Force d’Action Navale (siły nawodne) Forces Sous-marines (siły podwodne), strategiczne okręty nuklearne floty bazujące na Île Longue Aviation Navale (siły powietrzne), samoloty i helikoptery bazujące zarówno na lądzie, jak i na pokładach okrętów Fusiliers de Marine (fizylierzy morscy), oddziały lądowe zabezpieczające bazy marynarki i Commandos de Marine (komandosi morscy), znani pod skrótową nazwą FORFUSCO. Gendarmerie Navale, żandarmeria polowa marynarki i straż przybrzeżna. W 2006 w marynarce francuskiej służyło 43 771 żołnierzy oraz 10 015 pracowników cywilnych. Siedemnaście lat później (2023) liczba ta spadła do 38 350 żołnierzy i 2800 pracowników cywilnych. Warto odnotować, że Troupes de marine (piechota morska), zorganizowana w Régiments d’Infanterie de Marine (elitarne RIMa) to dzisiejsza nazwa dawnych oddziałów Troupes Coloniales (wojsk kolonialnych), które nie należą do marynarki, lecz do armii. W 2011 główne okręty marynarki francuskiej to: 1 lotniskowiec („Charles de Gaulle”) 12 niszczycieli rakietowych (2 typu Cassard, 7 Georges Leygues (F70), 2 F67, 1 typu Suffren) – oficjalnie klasyfikowane są jako fregaty pierwszej klasy 11 fregat rakietowych (5 typu La Fayette, 6 Floréal) – oficjalnie klasyfikowane są jako fregaty drugiej klasy 9 korwet rakietowych (typu A69) 4 atomowe okręty podwodne z rakietami balistycznymi (3 typu Le Triomphant, 1 typu Le Redoutable) 6 atomowych okrętów podwodnych myśliwskich (typu Rubis) == Historia == Dzieje marynarki francuskiej sięgają wczesnego średniowiecza, walk z wikingami, operacji desantowej Wilhelma Zdobywcy na wybrzeżu angielskim, bitwy pod Sluys przegranej na rzecz Anglików i pod La Rochelle, tym razem – przy udziale eskadry kastylijskiej – wygranej. Prawdziwą siłą i znakomitym instrumentem w działaniach zewnętrznych stała się La Royale za panowania Ludwika XIV, który potrafił marynarkę dobrze wyszkolić i wyposażyć, co pozwoliło jej odnieść szereg zwycięstw (jak na przykład w bitwie pod Palermo oraz w starciach z Anglikami i Holendrami na początku Wojny Dziewięcioletniej. Kłopoty finansowe nie pozwoliły wykorzystać tych zwycięstw i inicjatywa znalazła się w rękach przeciwników. === XVIII wiek === XVIII stulecie to okres rosnącej przewagi brytyjskiej Royal Navy na morzach i oceanach świata. W wojnie o sukcesję austriacką i wojnie siedmioletniej lekceważona przez nie interesującego się jej sprawami Ludwika XV marynarka francuska doznała licznych porażek, które doprowadziły niemal do jej unicestwienia. Dzieła jej odbudowy podjął się pierwszy minister Étienne-François de Choiseul, który zrozumiał, że bez posiadania silnej floty Francuzi nie mogą w żaden sposób przeciwstawić się Brytyjczykom. Świadectwem ożywienia francuskiej marynarki było m.in. pierwsze francuskie opłynięcie globu przez wyprawę badawczą Bougainville’a w roku 1766. Dzięki Choiseulowi i jego następcom, osobiście popieranym przez żywo zainteresowanego sprawami floty Ludwika XVI, w czasie amerykańskiej wojny o niepodległość marynarka francuska wspólnie z sojuszniczą flotą hiszpańską mogła podjąć otwartą walkę z największą flotą wojenną ówczesnego świata. W najważniejszej bitwie morskiej tej wojny flota francuska pod dowództwem markiza de Grasse pokonała Brytyjczyków w zatoce Chesapeake w roku 1781, przesądzając tym samym o zagładzie odciętych od morza i zablokowanych na lądzie sił brytyjskich w bitwie pod Yorktown, co zadecydowało o niepodległości Stanów Zjednoczonych. Z kolei w Indiach Pierre de Suffren przeprowadził szereg kampanii przeciw flocie brytyjskiej w latach 1781–1783, osiągając znaczącą przewagę nad wiceadmirałem sir Edwardem Hughesem. Marynarka francuska w tej wojnie odniosła zatem strategiczne zwycięstwo, czego nie mogła zmienić nawet klęska de Grasse w bitwie pod Saintes w roku 1782. W roku 1783, po zakończeniu wojny, flota francuska liczyła 69 okrętów liniowych i 55 fregat. Jednak rewolucja francuska, eliminując większość oficerów arystokratycznego pochodzenia, doprowadziła Marynarkę do niemalże całkowitego upadku. Wysiłki zmierzające do ponownego przywrócenia jej dawnej świetności za Napoleona uniemożliwiła śmierć admirała Louisa de Latouche Tréville’a w roku 1804 i bitwa pod Trafalgarem w roku następnym, kiedy Brytyjczycy zniszczyli znaczną część floty francuskiej i hiszpańskiej. Ta klęska zapewniła Royal Navy dominację aż do czasu zakończenia II wojny światowej. Jedynym znaczącym zwycięstwem nad siłami brytyjskimi w czasie wojen napoleońskich była bitwa o Grand Port na Oceanie Indyjskim, wygrana przez admirała Duperré w roku 1810. === Odrodzenie w XIX stuleciu === W swym słynnym przemówieniu z roku 1852 Napoleon III oświadczył, że „Cesarstwo to pokój” („L’Empire, c’est la paix”), w rzeczywistości jednak dążył do umocnienia potęgi Francji, co zmuszało Marynarkę do licznych akcji militarnych na wodach całego świata. W roku 1842 flotylla admirała Abela Aubert du Petit-Thouarsa zajęła Tahiti; jego bratanek Abel Bergasse du Petit-Thouars podjął pacyfikację Markizów w roku 1880. Rywalizacja Napoleona III z Rosją o wpływy w Imperium Osmańskim doprowadziła do udziału Francji w wojnie krymskiej (od marca 1854 do marca 1856). Właśnie podczas tej wojny Napoleonowi udało się zawrzeć sojusz ze Zjednoczonym Królestwem, który to sojusz działał w latach późniejszych. Za panowania Napoleona III przeprowadzono pierwsze skuteczne działania zmierzające do opanowania Indochin. Cesarz wyraził zgodę na ekspedycję flotylli okrętów w 1858 roku w celu wymuszenia na Wietnamczykach lepszego traktowania francuskich misjonarzy katolickich oraz zgody dworu w Hue na francuską obecność w tym kraju. Napoleon uważał, że bez kolonii w Azji Francja zostanie zepchnięta do roli drugorzędnej siły na arenie międzynarodowej. W Paryżu panowało ponadto przekonanie, że Francja ma do spełnienia „misję cywilizacyjną”.. To doprowadziło do inwazji na pełną skalę w roku 1861. W 1862 wojna została zakończona a Wietnam musiał oddać trzy prowincje na południu, które nazwane zostały Kochinchiną, otworzyć trzy porty dla francuskich kupców, zezwolić na nieskrępowane działanie floty francuskiej przeciwko Kambodży (co doprowadziło w roku 1867 do objęcia Kambodży francuskim protektoratem), zezwolić francuskim misjonarzom na swobodne działanie i pokryć znaczną część kosztów całej operacji. W Chinach Francja wzięła udział, wraz z Wielką Brytanią, w drugiej wojnie opiumowej, a w roku 1860 oddziały francuskie wkroczyły do Pekinu. Chiny zostały zmuszone do złagodzenia sztywnych przepisów handlowych, dopuszczenia do wolnej żeglugi na rzece Jangcy, religijnego równouprawnienia chrześcijan i zapewnienia Francji i Wielkiej Brytanii licznych rekompensat. Wraz z interwencją w Wietnamie dało to podstawy do późniejszych wpływów francuskich w południowych Chinach. W roku 1866 siły Marynarki Francuskiej wzięły udział w próbie skolonizowania Korei. Dały się również we znaki Japonii podczas bombardowania Shimonoseki w 1863. W czasie wojny chińsko-francuskiej (1884–1885) Marynarka Francuska pod dowództwem Amédée Courbeta zniszczyła flotę chińską podczas bitwy pod Fuzhou. Francuska Marynarka przeprowadziła skutecznie blokadę portów meksykańskich podczas tzw. „wojny ciastkowej” w roku 1838. W okresie od stycznia 1862 do marca 1867 roku Meksyk stanowił szczególny obiekt zainteresowania Francji. Napoleon III, wykorzystując jako pretekst to, że rewolucyjne władze meksykańskie przestały spłacać zadłużenie zagraniczne kraju, postanowił utworzyć francuską strefę wpływów w Ameryce Środkowej poprzez stworzenie w Meksyku profrancuskiej monarchii; projekt gorąco popierany przez meksykańskie klasy średnie i wyższe, zainteresowane w powstaniu w kraju państwa świeckiego, wolnego od klerykalizmu. Pomysł nie wypalił, interwencja francuska zakończyła się kompletnym fiaskiem i śmiercią cesarza Maksymiliana, rozstrzelanego przez wojska Benito Juareza Garcii. W ciągu XIX wieku marynarka wojenna odżyła, zajmując drugie miejsce na świecie za Royal Navy. Pragnąc za wszelką cenę pokonać Brytyjczyków sięgano po wynalazki, które prowadziły do szybkiego unowocześnienia floty: korzystając z opracowań Henri-Josepha Paixhansa – Francja odgrywała wiodącą rolę w pracach nad nowoczesną amunicją wybuchową do dział okrętowych; w 1850 roku zwodowano „Napoléon”, pierwszy okręt liniowy o napędzie parowym; fregata pancerna „La Gloire” była pierwszym oceanicznym pancernikiem, zwodowanym w roku 1853; w roku 1863 Francuska Marynarka Wojenna zwodowała „Plongeur”, pierwszy na świecie okręt podwodny z napędem mechanicznym; w roku 1876 francuski okręt liniowy „Redoutable” był pierwszym na świecie okrętem o całkowicie stalowym kadłubie (w odróżnieniu od żelaznych); w roku 1887 zwodowano pierwszy krążownik pancerny nowej koncepcji „Dupuy de Lôme”. Istotną rolę we wprowadzaniu nowości konstrukcyjnych odegrał konstruktor Henri Dupuy de Lôme. Ponieważ w II połowie XIX wieku stało się jednak jasne, że Francja nie mogła sobie pozwolić na ilościowe dorównanie marynarce brytyjskiej w budowie ciężkich okrętów, istotne znaczenie miała powstała wówczas doktryna tzw. „Młodej Szkoły” (Jeune École), wzywająca do budowy znacznej liczby mniejszych i tańszych okrętów uzbrojonych w torpedy, zdolnych do pokonania ciężkich okrętów brytyjskich. Koncepcja ta kładła nacisk na wykorzystanie nowych środków technicznych. Wyrazem koncepcji Młodej Szkoły było m.in. opracowanie klasy krążowników pancernych, mających sł