# Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych (US Navy) Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych (ang. United States Navy – USN) to jeden z sześciu rodzajów sił zbrojnych Stanów Zjednoczonych. Odpowiada za organizację, szkolenie i wyposażenie morskich sił zbrojnych, w tym Korpusu Piechoty Morskiej, do prowadzenia operacji na morzu. Misją US Navy jest obrona interesów narodowych USA poprzez projekcję siły, kontrolę mórz i zapewnienie bezpieczeństwa globalnego handlu morskiego. ## Zadania i Doktryna Podstawowe zadania Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych obejmują: * **Zwalczanie sił morskich przeciwnika:** Poszukiwanie i niszczenie okrętów wojennych wroga. * **Blokada morska:** Powstrzymywanie handlu morskiego przeciwnika. * **Dominacja morska:** Zdobycie i utrzymanie przewagi na morzu. * **Kontrola strategicznych obszarów morskich:** Zapewnienie dostępu do kluczowych szlaków i akwenów. * **Ochrona linii żeglugowych:** Zabezpieczenie szlaków handlowych przed zagrożeniami. * **Projekcja siły:** Działania ofensywne przeciwko celom lądowym z wykorzystaniem lotnictwa pokładowego, pocisków manewrujących i sił specjalnych. * **Operacje desantowe:** Przeprowadzanie lądowań morskich na terytorium wroga. * **Działania specjalne:** Wspieranie operacji specjalnych na morzu i lądzie. Marynarka Wojenna USA realizuje te zadania poprzez szeroki zakres operacji, obejmujących: * **Anti-Air Warfare (AAW):** Zwalczanie zagrożeń powietrznych. * **Anti-Submarine Warfare (ASW):** Zwalczanie okrętów podwodnych. * **Anti-Surface Warfare (ASUW):** Zwalczanie okrętów nawodnych. * **Strike Warfare (STW):** Uderzenia na cele lądowe. * **Amphibious Warfare (AMW):** Operacje desantowe. * **Command and Control Warfare (C2W):** Działania w cyberprzestrzeni i walka elektroniczna. * **Mine Warfare (MW):** Zwalczanie min morskich i stawianie zagród minowych. * **Naval Control of Shipping (NCS):** Kontrola i koordynacja żeglugi morskiej. ## Dowództwo i Struktura US Navy podlega podwójnej strukturze dowodzenia: 1. **Administracyjnej:** Nadzorowanej przez Sekretarza Marynarki Wojennej (SECNAV) i Szefa Operacji Morskich (CNO). Ta struktura zapewnia cywilną kontrolę nad flotą, równoważy interesy różnych rodzajów sił zbrojnych oraz wspiera flotę w operacjach bojowych. 2. **Operacyjnej:** Rozpoczynającej się od dowódców poszczególnych struktur operacyjnych. Ta struktura oddziela dowódców flot i zespołów zadaniowych od spraw administracyjnych i zaopatrzeniowych, umożliwiając im skupienie się na wykonywaniu zadań operacyjnych. Instytucjonalnie, US Navy zarządzana jest przez Departament Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, kierowany przez Sekretarza Marynarki Wojennej, który podlega Sekretarzowi Obrony i Prezydentowi USA. ### Struktura Dowodzenia (Schemat) * Sekretarz Marynarki Wojennej (SECNAV) * Szef Operacji Morskich (CNO) * Dowództwa Niższego Rzędu * Dowództwo Floty ### Dowództwa Techniczne * **Naval Sea Systems Command (NAVSEA):** Dowództwo Systemów Morskich. * **Naval Air Systems Command (NAVAIR):** Dowództwo Systemów Powietrznych. * **Space and Naval Warfare Systems Command (SPAWAR):** Dowództwo Systemów Wojny Kosmicznej i Morskiej. * **Naval Facilities Engineering Command (NAVFAC):** Dowództwo Inżynieryjne Zaplecza Marynarki. * **Naval Supply Systems Command (NAVSUP):** Dowództwo Systemów Zaopatrzenia Marynarki. ### Inne Dowództwa * **Military Sealift Command (MSC):** Dowództwo Logistyki. * **Naval Education and Training Command (CNET):** Dowództwo Edukacji i Wyszkolenia. * **Naval Construction Force (NCF):** Dowództwo Budownictwa Morskiego. * **Naval Reserve Force:** Dowództwo Rezerwy Marynarki Wojennej. ## Organizacja Operacyjna Związki operacyjne Marynarki Wojennej i Piechoty Morskiej podlegają jednolitym dowództwom (Unified Commands). Większość sił floty przydzielona jest dowódcom komponentów morskich US Navy. * **Northern Command:** Pełni rolę doradczą i szkolną, nie dysponuje okrętami i lotnictwem.Jego dowódcą jest dowódca U.S. Atlantic Fleet. ## Personel W Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych służbę wojskową pełni około 317 464 osób, w tym: * 52 450 oficerów * 260 581 marynarzy niższych stopni * 4433 kadetów marynarki wojennej. Dodatkowo, w rezerwie pozostaje około 109 596 osób. Departament Marynarki Stanów Zjednoczonych zatrudnia także ponad 185 tysięcy pracowników cywilnych. ## Okręty Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych dysponuje (dane przybliżone): * 72 okrętami podwodnymi o napędzie jądrowym * 11 lotniskowcami uderzeniowymi (wszystkie o napędzie jądrowym) * 9 uniwersalnymi okrętami desantowymi * 22 krążownikami rakietowymi * 60 niszczycielami * 27 fregatami * 19 okrętami desantowymi * Ponad 100 mniejszymi jednostkami W 2021 roku US Navy posiadała 296 okrętów. US Navy dysponuje również około 4000 samolotów i śmigłowców, działającymi z lotniskowców i w ramach skrzydeł lądowych. ## Nazewnictwo Jednostek Nazwy amerykańskich okrętów są ustalane przez Sekretarza Marynarki, pod kierunkiem Prezydenta, zgodnie z zasadami określonymi przez Kongres. Aktualne reguły nazewnictwa: * **Okręty podwodne typu Virginia:** Nazwy stanów. * **Lotniskowce:** Imiona byłych prezydentów Stanów Zjednoczonych. * **Niszczyciele:** Nazwiska zmarłych członków US Navy, Korpusu Marines i Straży Wybrzeża. * **Okręty LCS:** Nazwy regionalnie ważnych amerykańskich miast i społeczności. * **Amphibious Assault Ships:** Miejsca ważnych bitew z udziałem Korpusu Piechoty Morskiej. * **Jednostki typu San Antonio:** Nazwy miast zaatakowanych 11 września 2001 roku. * **Tankowce floty typu John Lewis:** Imię i nazwisko osób walczących o prawa obywatelskie. ## Lotnictwo Marynarki Lotnictwo Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych odgrywa kluczową rolę w operacjach morskich, zapewniając wsparcie powietrzne, rozpoznanie, zwalczanie okrętów podwodnych i nawodnych oraz obronę powietrzną floty. Lotnictwo morskie bazuje na lotniskowcach oraz w bazach lądowych. W jego skład wchodzą samoloty myśliwskie, bombowe, rozpoznawcze, patrolowe, transportowe oraz śmigłowce różnych typów. ## Główne Bazy US Navy ### Atlantyk * **NS Norfolk, Wirginia:** 5 lotniskowców, 7 krążowników, 21 niszczycieli, 7 fregat, 12 okrętów podwodnych * **Mayport, Floryda:** 1 lotniskowiec, 4 krążowniki, 4 niszczyciele, 9 fregat * **Pascagoula, Missisipi:** 2 fregaty * **NSB New London, Connecticut:** 14 okrętów podwodnych * **Portsmouth, New Hampshire:** 4 okręty podwodne * **NSB Kings Bay, Georgia:** 7 okrętów podwodnych ### Pacyfik * **Pearl Harbor, Hawaje:** 3 krążowniki, 5 niszczycieli, 2 fregaty, 16 okrętów podwodnych * **NB San Diego, Kalifornia:** 2 lotniskowce, 6 krążowników, 13 niszczycieli, 5 fregat, 5 okrętów podwodnych * **Everett, Waszyngton:** 1 lotniskowiec, 1 niszczyciel, 3 fregaty * **Bremerton, Waszyngton:** 1 lotniskowiec, 1 okręt podwodny * **Bangor, Waszyngton:** 11 okrętów podwodnych * **Guam:** 2 okręty podwodne * **United States Fleet Activities Yokosuka, Japonia:** 1 lotniskowiec, 2 krążowniki, 5 niszczycieli, 2 fregaty ## Historia ### Początki (1775-1850) Za początek amerykańskiej floty uważa się datę 13 października 1775 roku, kiedy to Kongres Kontynentalny powołał do życia dwa okręty mające za zadanie przechwytywanie brytyjskich zaopatrzeniowców. Podczas wojny o niepodległość Flota Kontynentalna liczyła około 50 okrętów, jednak w danym momencie w służbie było ich maksymalnie 20. Były to głównie fregaty. Po wojnie, ze względu na problemy finansowe, Flota Kontynentalna została rozwiązana. Właściwy początek US Navy to ustawa morska z 1794 roku, która przewidywała budowę sześciu nowoczesnych fregat żaglowych. Okręty te wsławiły się w wojnie brytyjsko-amerykańskiej w latach 1812-1814, wygrywając kilka pojedynków z fregatami brytyjskimi. Na początku XIX wieku marynarka amerykańska interweniowała w obronie interesów USA na wodach europejskich i afrykańskich, tocząc wojny z piratami berberyjskimi. ### Wojna Secesyjna i Okres Old Navy (1850-1882) W XIX wieku US Navy była stosunkowo małą siłą, nieodpowiadającą pozycji geopolitycznej USA. W połowie wieku, u progu ery pary, flota posiadała kilka starych żaglowych okrętów liniowych i kilka nowoczesnych fregat parowych. Dopiero po wybuchu wojny secesyjnej w 1861 roku flota Unii szybko stała się pokaźną siłą, wykorzystującą najnowsze zdobycze techniki, w tym okręty pancerne. Doszło do pierwszej na świecie bitwy okrętów pancernych w zatoce Hampton Roads. Po wojnie flota została w dużej części zdemobilizowana. ### New Navy (1883-I Wojna Światowa) Po 1880 roku, wraz z rozwojem przemysłu, Stany Zjednoczone rozpoczęły budowę nowoczesnej floty. W 1883 roku Kongres uchwalił program budowy trzech nowych krążowników, rozpoczynając epokę tzw. New Navy. Budowano nowe pancerniki, krążowniki i torpedowce. Flota amerykańska urosła na tyle, by pokonać flotę hiszpańską w 1898 roku. W latach 1907-1909 Wielka Biała Flota złożona z 16 amerykańskich pancerników okrążyła świat, demonstrując rosnącą potęgę morską USA. ### Okres Międzywojenny i II Wojna Światowa Po I wojnie światowej flota amerykańska prawie dorównywała potęgą flocie brytyjskiej. Traktat Waszyngtoński formalnie ustanowił tę równowagę. Atak na Pearl Harbor w 1941 roku zapoczątkował udział floty amerykańskiej w II wojnie światowej. Walki z Japonią na Pacyfiku w latach 1941-1945 stanowiły największe wydarzenia w historii floty. Decydującą rolę odegrały w nich lotniskowce i okręty podwodne. Okręty amerykańskie walczyły również na Atlantyku i Morzu Śródziemnym przeciwko Niemcom i Włochom. ### Okres Powojenny Po 1945 roku nowym konkurentem floty amerykańskiej stała się marynarka wojenna ZSRR. Po rozpadzie ZSRR w 1991 roku wartość bojowa floty rosyjskiej spadła, gwarantując flocie amerykańskiej dominację na oceanach świata. ## Przyszłość Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych kontynuuje modernizację swojej floty i rozwija nowe technologie, aby utrzymać swoją przewagę na morzach i oceanach świata. Priorytetem jest budowa nowoczesnych okrętów podwodnych, lotniskowców, niszczycieli oraz rozwój systemów bezzałogowych i broni hipersonicznych.