# Medea – czarodziejka z mitologii greckiej ## Wprowadzenie Medea (gr. Μήδεια, łac. Medea) jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci mitologii greckiej. Znana jako czarodziejka, kapłanka bogini Hekate oraz córka Ajetesa, króla Kolchidy, jej losy splatają się z heroiczną wyprawą Argonautów oraz późniejszą tragedią zemsty. ## Genealogia i pochodzenie - **Ojciec:** Ajetes, władca Kolchidy - **Dziadek:** Helios, bóg słońca - **Mąż:** Jazon, przywódca Argonautów - **Dzieci:** Mermeros i Feres (synowie z Jazonem), później Medos (syn z Egeuszym) ## Medea i Jazon Według mitu Jazon, prawowity następca tronu w Jolkos, został wysłany przez stryja Peliasa na niebezpieczną wyprawę po złote runo z Kolchidy. Podczas próby uzyskania runa Ajetes wystawił Jazona przed trzema zadaniami: 1. Zaprzęg ziejących ogniem byków i oranie pola 2. Zasiewanie bruzd zębami smoka 3. Pokonanie wojowników wyrosłych ze zębów Medea, zauroczona Jazonem, użyła swoich czarodziejskich zdolności: - dała maść chroniąca ciało przed ogniem byków - podpowiedziała, jak pokonać smoczych wojowników (rzucając kamieniem) - uśpiła smoka strzegącego złotego runa Dzięki jej pomocy Jazon ukończył zadania, zabrał runo i uciekł na statku *Argo* razem z Medeą, której obiecał małżeństwo i wieczną miłość. ## Krwawa kąpiel Po powrocie do Jolkos Jazon obalił Peliasa, przywracając tron ojcu Ajzonowi. Medea, chcąc spełnić prośbę syna o odmłodzenie ojca, przygotowała magiczną kąpiel: - wrzuciła zioła do wody - umieściła Ajzona w kąpieli - wbiła mu miecz w gardło, aby krew połączyła się z naparem Efektem było odmłodzenie Ajzona. Córki Peliasa, zachęcone sukcesem, próbowały powtórzyć rytuał ojca, jednak Medea podała im zioła, które przypieczętowały śmierć Peliasa, a siostry poćwiartowały ojca żywcem. ## Zemsta Jazon i Medea zostali wygnani z Jolkos i udali się do Koryntu, gdzie panował kreont Kreon. Jazon zakochał się w córce Kreona, Kreuzie (Glauke), mimo wcześniejszej przysięgi miłości Medei. Medea, czując zdradę, przygotowała podstęp: - wysłała Kreuzie piękną suknię ślubną i diadem nasączone zabójczym eliksirem - po włożeniu sukni materiał wżarł się w jej ciało i zaczął palić ją żywcem - diadem wczepił się w włosy, trawiąc skórę głowy - Kreon, ruszając na ratunek córce, również zginął ## Sprawczyni dzieciobójstwa Przed ucieczką z Koryntu Helios, dziadek Medei, przesłał jej rydwan. W akcie zemsty Medea zabiła własnych synów, Mermerosa i Feresa, na oczach Jazona, a następnie odleciała z ich ciałami, pozbawiając męża prawa do pogrzebu. ## Trucicielka Medea znalazła schronienie w Atenach u króla Egeusza, poślubiła go i urodziła syna Medosa. Pragnąc umieścić potomka na tronie atenskim, podała Egeuszowi pucharu z trucizną, twierdząc, że przybyły Tezeusz jest niebezpieczny. Egeusz rozpoznał syna i wytrącił mu puchar z ręki, po czym Medea uciekła razem z Medosem na wschód, gdzie założyła miasto, dając początek narodowi Medów. ## Odnalezione szczęście Pomimo licznych zbrodni, według niektórych wersji mitu, po śmierci Medea została przeniesiona na Pola Elizejskie, gdzie poślubiła Achilla i w końcu odnalazła szczęście. ## Dziedzictwo kulturowe Postać Medei inspirowała wielu twórców: - **Tragedie:** Eurypides – *Medea* (431 p.n.e.) - **Opera:** Luigi Cherubini – *Médée* (1797) - **Balet:** Jean-Georges Noverre – *Medea i Jazon* - **Sztuki współczesne:** liczne adaptacje teatralne, filmowe i literackie ### Tabela kluczowych wydarzeń | Wydarzenie | Opis | |------------|------| | Pomoc Jazonowi w Kolchidy | Czarodziejskie środki umożliwiające ukończenie prób Ajetesa | | Odmłodzenie Ajzona | Magiczna kąpiel przywracająca młodość | | Zemsta na Kreuzie i Kreonie | Suknia i diadem trucizną spowodowały śmierć | | Zabójstwo synów | Akt zemsty na Jazonie | | Ucieczka rydwanem Heliosa | Boski rydwan umożliwiający ucieczkę | | Podstęp wobec Egeusza | Próba eliminacji Tezeusza za pomocą trucizny | ## Przypisy 1. Katarzyna Marciniak, *Mitologia grecka i rzymska*. ## Bibliografia - Marciniak, K. *Mitologia grecka i rzymska*. ## Linki zewnętrzne - [Medea – Encyklopedia Britannica](https://www.britannica.com/topic/Medea) - [Theoi Project – Medea](https://www.theoi.com/GreekMyth/Medea.html)