Cracovia (błędnie nazywana Cracovią Kraków) – uznawany za najstarszy nieprzerwanie istniejący polski klub sportowy, założony w 1906 roku w Krakowie. W Cracovii łącznie działały 32 sekcje sportowe. == Struktura organizacyjna == Klub "KS Cracovia 1906" – Stowarzyszenie. Zajmuje się sportami indywidualnymi i amatorskimi sekcjami sportów drużynowych. Miejski Klub Sportowy Cracovia Sportowa Spółka Akcyjna – założona w 1998 roku pierwotnie jako spółka KS Cracovia i Gminy Kraków. Od 2003 początkowo mniejszościowy, a później większościowy pakiet akcji ma w niej firma ComArch. MKS Cracovia SSA zajmuje się zawodowymi sekcjami sportów drużynowych. Akademia Mistrzów Cracovia – szkółka piłkarska dla dzieci i młodzieży Szkoła Mistrzostwa Sportowego im. Józefa Kałuży i Henryka Reymana – Szkoła mistrzostwa sportowego prowadzona przez MKS Cracovia SSA. Obecnie liceum, w przeszłości również gimnazjum. Fundacja "100 lat KS Cracovia" – fundacja współfinansująca działalność klubu, głównie zajęcia z dziećmi i młodzieżą w KS Cracovia 1906. Ma status organizacji pożytku publicznego. Stowarzyszenie Kultury Fizycznej Wspierania Młodych Talentów "100 Lat Cracovia" – stowarzyszenie współfinansujące szkółki piłkarskie i hokejowe MKS Cracovia. Ma status organizacji pożytku publicznego. Ośrodek Sportowo – Rekreacyjny Klub 1906 – prowadzony przez KS Cracovia 1906 ośrodek organizujący zajęcia sportowo-rekreacyjne. Stowarzyszenie "Cracovia To My" – organizacja kibiców Cracovii. Początkowo działała pod nazwą Stowarzyszenie "Tylko Cracovia". "Opravcy" – grupa kibiców tzw. ultras zajmująca się organizowaniem opraw na meczach. ponadto obecnie w likwidacji lub istniały w przeszłości Klub Sportowy Cracovia – Stowarzyszenie. Przez lata podstawowa forma działalności w klubie. Miała status organizacji pożytku publicznego. Koło Sympatyków KS Cracovia – dawna organizacja kibiców Cracovii. Grupa 100 – związek kibiców współfinansujących działalność klubu. "Laski w Paski" – żeńska grupa taneczna. == Informacje ogólne == Pełna nazwa: Klub Sportowy Cracovia (12 sekcji sportowych) oraz Klub Sportowy Cracovia SA (2 sekcje sportowe) Data założenia: Klub Sportowy Cracovia – 1906, KS Cracovia SA – 1998 Barwy: biało-czerwone Przydomki klubu używane przez kibiców: Pasy Adresy: KS Cracovia – al. 3 Maja 11A (Park Jordana), 30-062 Kraków oraz KS Cracovia SA – ul. Wielicka 101, 30-552 Kraków Prezes: Józef Lassota (KS Cracovia) oraz Mateusz Dróżdż (MKS Cracovia SSA; zastąpił zmarłego w grudniu 2023 Janusza Filipiaka) == Historia == Cracovia powstała w 1906 jako drużyna akademicka. Pierwszy mecz zawodnicy rozegrali 23 września tego samego roku z drużyną biało-czerwonych. Miesiąc później rozegrany został rewanż na boisku o rozmiarach 120 na 150. Rywalizacja zakończyła się remisem 1:1. Strzelcem pierwszej bramki w historii Cracovii został Tadeusz Zabrza. W 1907 doszło do połączenia drużyną Biało-Czerwoni i przyjęcia biało-czerwonych barw jako klubowe. W tym samym roku szeregi klubu zasiliła drużyna Wisły Kraków. 27 listopada 1909 roku sporządzony został pierwszy klubowy statut. W 1913 drużyna zdobyła tytuł Mistrza Galicji. Było to pierwsze trofeum w historii klubu. W pierwszym sezonie 1921 Cracovia wygrała prawie większość spotkań ligowych i bilansem 64 goli strzelonych i 10 straconych zdobyła pierwsze mistrzostwo Polski. W grudniu tego samego roku 7 piłkarzy Cracovii zostało powołanych do reprezentacji Polski na pierwszy w historii mecz reprezentacji polski przeciwko reprezentacji Węgier. W kolejnym sezonie do mistrzowskiej drużyny dołączyli: Antoni Zasada, Jan Prochowski oraz Mieczysław Zimowski. Podczas przygotowań pokonali 8:2 drużynę Pogoni Katowice. W marcu tego samego roku przegrali spotkania sparingowe z czeskimi drużynami Unionu Ziżkov i Spartą Praga. W lipcu 2002 właścicielem Cracovii została firma Comarch. Nowy właściel spłacił długi zaś trenerem został Wojciech Stawowy. Do drużyny dołączyli zawodnicy proszowianki oraz Szczakowianki. Drużyna na swoim boisku rozbiła m.in. Ładę Biłgoraj, Pogoń Staszów i ŁKS Niedźwiedź. W derbowym spotkaniu pokonali drużynę Hutnika Kraków.J jesienny bilans drużyny wynosił 11 zwycięstw 4 remisy i jedna porażka. Również w rundzie rewanżowej wygrała znaczną większość spotkań a awans ostatecznie uzyskała po wygranej 2:0 z drużyną Motoru Lublin. 14 sierpnia 2025 ogłoszono, że nowym właścicielem Cracovii został Robert Platek. Mniejszościowym udziałowcem została Elżbieta Filipiak, wdowa po prezesie Cracovii w latach 2004–2023 Januszu Filipiaku. Firma Comarch pozostała głównym sponsorem klubu. === Data dzienna powstania klubu === Współcześnie w literaturze klubowej i części opracowań przyjmuje się zazwyczaj, że początkiem Cracovii był 13 czerwca 1906 roku, kiedy – jak ustalił po raz pierwszy J. Kukulski w opracowaniu z 1986 roku – po ogłoszeniu w dzienniku Nowa Reforma miał się w Krakowie zawiązać Akademicki Klub Footballistów i odbyć pierwszy trening piłkarski. Data ta opiera się wyłącznie na przekazach prasowych z czerwca 1906 roku: ogłoszenie informowało o tworzeniu „Akademickiego klubu footballistów” i zapraszało chętnych do Parku Jordana, nie używając jeszcze nazwy „Cracovia” ani nie pozostawiając po sobie innych, materialnych czy archiwalnych potwierdzeń formalnego założenia klubu właśnie tego dnia. Dodatkowo, nazwa „Cracovia” pojawia się w źródłach dopiero w relacji „Nowej Reformy” z jesiennego turnieju krakowskich drużyn, opublikowanej 20 października 1906 roku, co utrudnia jednoznaczne utożsamianie czerwcowego Akademickiego Klubu Footballistów z późniejszym Klubem Sportowym Cracovia. Pewnym wsparciem narracji o ciągłości między „akademikami” a Cracovią są późniejsze wspomnienia Józefa Lustgartena, który opisywał swoje zaangażowanie w drużynę akademicką i przemiany zachodzące w krakowskiej piłce nożnej. W części międzywojnenych źródeł i opracowań jako datę powstania Cracovii przyjmowano ponadto rok 1907, wiązany z fuzją Akademickiego Klubu Footballowego (funkcjonującego już wówczas pod nazwą Cracovia) z Biało‑czerwonymi i ukształtowaniem się Klubu Sportowego Cracovia w formie bardziej zbliżonej do późniejszej struktury. Kwestia dokładnej daty powstania klubu pozostaje przedmiotem dyskusji historyków sportu. === Kalendarium początkowych lat === 1906 13 czerwca – W 132. numerze dziennika "Nowa Reforma" ukazuje się ogłoszenie zapowiadające... 13 czerwca, 18:00 – ...spotkanie założycielskie Akademickiego Klubu Footballistów pod pawilonem w parku Jordana. 5 sierpnia – Dawni "przodownicy" już jako I. Klub Studencki grają mecz z drużyną cyrku Buffalo Bill's Wild West, 1:0. wrzesień – Drużyna AKF zmienia nazwę na AKF Cracovia. 23 września – Pierwszy odnotowany w prasie mecz akademickiej Cracovii. I.Klub Studencki – Cracovia 0:0. wrzesień – I.Klub Studencki otrzymuje pasiaste stroje w barwach narodowych i od tej pory nazywana jest Biało-Czerwonymi, drużyna AKF otrzymuje stroje w barwach Krakowa – niebieskie z białą szarfą (z szarfy jako niepraktycznej wkrótce zrezygnowano). 29 i 30 września – rewanżowa wizyta Biało-Czerwonych we Lwowie. Zawody lekkoatletyczne i wygrany 1:0 mecz z Czarnymi. październik – Turniej Jesienny na Błoniach. Wygrywają Biało-Czerwoni, druga jest Cracovia. 14 października – Mecz pokazowy w Bochni, Biało-Czerwoni – Czerwoni (wynik nieznany) 21 października – Mecz pokazowy w Tarnowie, Biało-Czerwoni – Cracovia 1:1. Mecz gromadzi tłumy, organizatorzy pobierają za wstęp opłatę, mecz na boisku o wymiarach 120x150. 1907 – Fuzja Biało-Czerwonych i Cracovii, wspólny klub zachowuje nazwę Cracovia, gra w biało-czerwonych pasach, niebieskie zostają rezerwowymi. 1 lipca – Mecz wyjazdowy Czarni Lwów – Cracovia 4:1. wrzesień – Fuzja z Wisłą Kraków. Na mocy umowy Wisła miała zostać pierwszą rezerwową drużyną Cracovii, zostaje trzecią drużyną (Cracovią III). Po kilku tygodniach gracze Wisły wycofują się z fuzji. 22 września – Festyn Cracovii w Parku Jordana – mecz piłkarski i zawody w lekkiej atletyce. 1908 luty – Działalność w Cracovii podejmuje grający trener Anglik William Calder. 28 maja – Pierwszy międzynarodowy mecz w historii polskiej piłki nożnej. Troppauer FV – Cracovia 4:2. 14 czerwca – Rewanż w Krakowie, Cracovia – Troppauer FV 5:2. wrzesień – Pierwszy lokal klubowy. jesień – Powstają niezmienione do dziś odznaka i flaga klubowa, wprowadzono też legitymacje. 20 września – Pierwszy (a przynajmniej pierwszy odnotowany w prasie) mecz z Wisłą Kraków, 1:1 poprzedzony zawodami lekkoatletycznymi. 18 października – Pierwsze rozstrzygnięte derby. Cracovia – Wisła 3:1. === Chronologia nazw === 1906 – Akademicki Klub Footballowy Cracovia 1907 – Klub Sportowy Cracovia 1948 – Związkowy Klub Sportowy Cracovia 1949 – Związkowy Klub Sportowy Ogniwo-Cracovia 1949 – Związkowy Klub Sportowy Ogniwo Kraków 1950 – Związkowe Koło Sportowe Ogniwo MPK Kraków 1952 – Terenowe Koło Sportowe Ogniwo MPK Kraków 1954 – Terenowe Koło Sportowe Sparta Kraków 1955 – Klub Sportowy Cracovia 1957 – Spółdzielczy Klub Sportowy Cracovia 1973 – Klub Sportowy Cracovia 1997 – Miejski Klub Sportowy Cracovia Sportowa Spółka Akcyjna Uwagi: W 1952 zmieniono nazwę na Terenowe Koło Sportowe Stal Nowa Huta, ale uchwała ta nie weszła w życie. W latach 1955–1957 używano także nieformalnej nazwy Koło Sportowe Cracovia-PSS. == Sekcje == === Sekcje prowadzone przez MKS Cracovia SSA === sekcja piłki nożnej mężczyzn sekcja hokeja na lodzie mężczyzn === Sekcje prowadzone przez stowarzyszenie KS Cracovia 1906 === sekcja hokeja na lodzie kobiet sekcja koszykówki mężczyzn sekcja brydża sekcja karate sekcja kung-fu sekcja lekkoatletyczna sekcja piłki ręcznej kobiet sekcja szachowa sekcja tenisa stołowego === Sekcje działające w przeszłości === ==== Sporty zespołowe ==== sekcja hazeny sekcja hokeja bandy sekcja hokeja na trawie kobiet sekcja hokeja na trawie mężczyzn sekcja hokeja na wrotkach sekcja koszykówki kobiet sekcja koszykówki mężczyzn sekcja piłki ręcznej mężczyzn sekcja piłki wodnej sekcja siatkówki kobiet sekcja siatkówki mężczyzn ==== Spo