# National Basketball Association (NBA) National Basketball Association (NBA) to amerykańsko-kanadyjska liga koszykarska o charakterze profesjonalnym. Składa się z 30 zespołów, z czego 29 reprezentuje Stany Zjednoczone, a jeden Kanadę. NBA jest aktywnym członkiem USA Basketball, który jest oddziałem Fédération Internationale de Basketball (FIBA) w Stanach Zjednoczonych. Komisarzem ligi od 1 lutego 2014 roku jest Adam Silver. NBA jest jedną z pięciu największych północnoamerykańskich zawodowych lig sportowych, obok NFL (futbol amerykański), NHL (hokej na lodzie), MLS (piłka nożna) i MLB (baseball). Gracze NBA są jednymi z najlepiej opłacanych sportowców na świecie, biorąc pod uwagę średnie roczne zarobki. ## Historia ### Powstanie i fuzja Liga została założona 6 czerwca 1946 roku w Nowym Jorku jako Basketball Association of America (BAA). Nazwę National Basketball Association przybrała jesienią 1949 roku, po połączeniu z konkurującą National Basketball League (NBL). Pierwszy mecz w historii NBA rozegrano 1 listopada 1946 roku w Toronto, gdzie Toronto Huskies podejmowali New York Knickerbockers w Maple Leaf Gardens. BAA, w odróżnieniu od istniejących już lig ABL i NBL, jako pierwsza profesjonalna liga koszykarska planowała rozgrywać mecze głównie w dużych miastach. Na początku swojego istnienia poziom gry w BAA nie różnił się znacząco od poziomu prezentowanego w konkurencyjnych ligach, jak również niezależnych zespołach, takich jak Harlem Globetrotters. Przykładem może być fakt, że finalista ABL z 1948 roku, Baltimore Bullets, przeniósł się do BAA i zdobył mistrzostwo w tym samym roku. Z kolei mistrzowie NBL z 1948 roku, Minneapolis Lakers, zdobyli mistrzostwo BAA w 1949 roku. 3 sierpnia 1949 roku władze BAA zgodziły się na fuzję z NBL, tworząc nową ligę o nazwie National Basketball Association. Nowa liga składała się z 17 zespołów zlokalizowanych w dużych i małych miastach, a mecze rozgrywano zarówno w dużych arenach, jak i miejskich gimnazjach. W latach 50. NBA przeszła proces redukcji liczby zespołów. W 1950 roku liga liczyła 11 zespołów, a w sezonie 1953–54 osiągnęła najmniejszy rozmiar w historii – 9 drużyn. Wszystkie z nich miały siedziby w dużych miastach, m.in. New York Knicks, Boston Celtics, Golden State Warriors (San Francisco), Los Angeles Lakers, Sacramento Royals/Kings, Detroit Pistons, Atlanta Hawks i Philadelphia Nationals/76ers. Proces zmniejszania ligi polegał na odbieraniu koncesji małym miastom i przenoszeniu ich do dużych ośrodków. Hawks przenieśli się do Atlanty z „Tri-Cities” (obszar znany jako Quad Cities), w 1951 roku do Milwaukee, a następnie do Saint Louis w stanie Missouri w 1955 roku. Royals przenieśli się z Rochester, przez Nowy Jork do Cincinnati w 1957 roku. Pistons natomiast przenieśli się z Fort Wayne, przez Indianę do Detroit w 1957 roku. W sezonie 1947/48, Wataru Misaka, Amerykanin japońskiego pochodzenia, grając w New York Knicks, przełamał barierę etniczną w NBA. W tym samym roku dołączyło kilku afroamerykańskich graczy: Chuck Cooper (Celtics), Nathaniel „Sweetwater” Clifton (Knicks) i Earl Lloyd (Washington Capitols). Wspierani przez centra George’a Mikana, Minneapolis Lakers wygrali pięć mistrzostw NBA w tym okresie, stając się pierwszą dynastia ligi. W 1954 roku, aby zachęcić zespoły do częstszych rzutów i zniechęcić do zbyt długiego rozgrywania akcji, wprowadzono zegar 24 sekund. Jeśli drużyna w tym czasie nie oddała rzutu lub piłka nie dotknęła obręczy, zegar był resetowany, a piłka przechodziła na własność przeciwnika. ## Rozgrywki Drużyny w NBA są podzielone na dwie Konferencje: Wschodnią i Zachodnią. Konferencje z kolei podzielone są na trzy dywizje. Rozgrywki składają się z sezonu regularnego oraz rundy play-off. W sezonie regularnym drużyny z tej samej dywizji rozgrywają ze sobą po 4 mecze (16 gier). Z drużynami z innych dywizji swojej konferencji rozgrywają po 3 lub 4 mecze (w sumie 52 mecze w obrębie konferencji). Pozostałe 30 meczów rozgrywane jest z drużynami z drugiej konferencji. W ten sposób każda drużyna gra z każdą w sezonie zasadniczym „u siebie” i „na wyjeździe”. Krytykowane jest to, że z drużynami z drugiej konferencji gra się prawie dwa razy więcej meczów niż z ekipami z własnej dywizji, co powoduje zmęczenie podróżami. W rozgrywkach play-off wyłaniani są mistrzowie poszczególnych konferencji. Kolejność w drabince play-off jest ustalana na podstawie ilości wygranych i przegranych meczów w sezonie regularnym. Od sezonu 2015/2016 zrezygnowano z rozstawienia zwycięzców poszczególnych dywizji. Zmiana ta miała na celu zakwalifikowanie do play-off faktycznie najlepszych zespołów, a nie tych, które miały słabych rywali w swojej dywizji. Z tego samego powodu rozważa się rezygnację z konferencji i awans do playoffów 16 drużyn z najlepszym bilansem. Po zakończeniu sezonu zasadniczego zespoły z miejsc 1-6 automatycznie awansują do play-off. Zespoły z miejsc 7-10 rozgrywają turniej play-in. W turnieju play-in 7. zespół gra z 8., a 9. z 10. Wygrany w parze 7-8 awansuje do play-off na pozycję 7., przegrany gra ze zwycięzcą pary 9-10, a zwycięzca tego pojedynku awansuje do play-off na pozycję 8. Turniej play-in został wprowadzony pod koniec sezonu 2019/2020 celem uatrakcyjnienia rozgrywek, ponieważ w grze o play-off są również zespoły z miejsc 9-10. Rozgrywki play-off przebiegają według następującego scenariusza: w I rundzie play-off pierwszy zespół gra z ósmym, drugi z siódmym, trzeci z szóstym, a czwarty z piątym. W II rundzie play-off zwycięzca pojedynku 1-8 gra ze zwycięzcą 4-5, a zwycięzca 2-7 gra ze zwycięzcą 3-6. Zwycięzcy tych meczów spotykają się w finale konferencji. Zwycięzcy finałów konferencji spotykają się w finale ligi. Zespoły rozstawione wyżej grają więcej meczów u siebie, w systemie 2-2-1-1-1. W pojedynkach play-off gra się do czterech zwycięstw (tzw. best of seven). System 2-2-1-1-1 obowiązuje również w finale NBA (przywrócony od sezonu 2013/14, wcześniej w finałach NBA grano w systemie 2-3-2). ## Drużyny W NBA występuje 30 drużyn, po 15 w każdej konferencji. ## Polacy w NBA W NBA grało kilku Polaków: * **Marcin Gortat** – W latach 2007-2019 występował w NBA, grając dla Orlando Magic, Phoenix Suns, Washington Wizards i Los Angeles Clippers. Był pierwszym Polakiem, który zagrał w finałach NBA (2009). * **Cezary Trybański** – W latach 2002-2004 rozegrał 22 mecze w barwach Memphis Grizzlies, Phoenix Suns i New York Knicks. * **Maciej Lampe** – W latach 2003-2006 występował w klubach Phoenix Suns, New Orleans Hornets i Houston Rockets. Rozegrał łącznie 65 meczów. * **Jeremy Sochan** - Wybrany z 9. numerem draftu 2022 przez San Antonio Spurs. Ponadto, Łukasz Obrzut podpisał wstępny kontrakt z Indiana Pacers w 2007 roku, ale ostatecznie nie zagrał w NBA. Szymon Szewczyk został wybrany w drafcie 2003 przez Milwaukee Bucks, ale również nie zagrał w NBA. Rubén Wolkowyski, posiadający polskie obywatelstwo, grał w NBA, ale reprezentował Argentynę. Jeff Nordgaard grał w NBA, ale polskie obywatelstwo otrzymał później. ## Prezydenci i komisarze NBA * Maurice Podoloff (prezydent 1946–1963) * Walter Kennedy (prezydent 1963–1967; komisarz 1967–1975) * Larry O’Brien (komisarz 1975–1984) * David Stern (komisarz 1984–2014) * Adam Silver (komisarz 2014–)