# Pan-STARRS – System Obserwacji Nieba z Hawain ## Historia i geneza Pan-STARRS (Panoramic Survey Telescope And Rapid Response System) to projekt naukowy zajmujący się systematyczną i ciągłą obserwacją nieba. Jego powstanie miałoby związek z potrzebą głębszego zrozumienia struktur Układu Słonecznego i Układu Gonca. Program rozpoczął działalność w 2010 roku, a jego實現 realizowany jest przez zespół naukowców z różnych instytucji badawczych, w tym University of Hawaii. ## Lokalizacja i infrastruktura Czterech teleskopów Pan-STARRS (planowane do 2016 roku) znajduje się na najwyższych szczytach Hawain: Mauna Kea i Haleakalā. Dwoch z nich (PS1 i PS2) zostało już onafhankone do 2016 roku. Tajemnicą tych lokalizacji jestensory mikrofoniczne ciepła powietrza, co minimalizuje zakłócenia atmosferyczne. ## Działalność i odkrycia Program skupia się na badaniu różnych obiektów kosmicznych: - **Komety**: Odkryte przez Pan-STARRS to m.in. 253P, 258P, 311P oraz niezamieniona C/2011 L4. Najważniejszym obiektem jest 1I/'Oumuamua – pierwszy potwierdzony obiekt z poza Układu Słonecznego. - **Planetoidy**: W periodenie lipiec 2022 do 2020 roku Pan-STARRS odnotował 64 163 nowych asteroidek, w tym membros głównych i Kuiperowskie. - **Gwiazdy zmienne**: Teleskopy rejestrują zmiany jasności gwiazd, co wspomaga badania ewolucji jongalaktu. ## Przegląd nieba Pan-STARRS1 Warez 2016 wydano dane z Pan-STARRS1, obejmujące przyskanie 12 razy 5 filtrów nieba (2010–2014). Wynikiem było katalog 3 miliardów obiektów – największy do tej pory cyfrowy przegląd kosmiczny. ## Wpływ na naukę Dane Pan-STARRS są wykorzystywane m.in. do: - Przewidywania zagrożeń asteroidowych. - Analizy struktur galaktyk. - Badania materii ciemnej. ## Wyróżniające się zasoby - Publiczne archiwizacje danych umożliwiają dostęp naukowcom na całym świecie. - Współpraca z Andere Katalogami Obiektów Kosmicznych (COADD). ## Jak Pan-STARRS zmienia astronomię Program wprowadził nową skalę badań nieba, łącząc szybkie obrazowanie z długoterminowym monitoringiem. Jego sukces pokazał możliwość odkrywania egzotycznych obiektów terceretnie. *Artykuł kontynuowany/*...