Fidesz – Magyar Polgári Szövetség (pol. Fidesz – Węgierski Związek Obywatelski, wym. [ˈfidɛs]), dawnej Fidesz – Magyar Polgári Párt (pol. Fidesz – Węgierska Partia Obywatelska) – pierwotnie liberalna, obecnie narodowa, konserwatywna i eurosceptyczna partia polityczna działająca na Węgrzech. Partia rządząca w latach 1998-2002 i od 2010. Nazwa partii to skrótowiec nazwy Fiatal Demokraták Szövetsége (pol. Związek Młodych Demokratów). Brzmienie skrótowca fidesz jest także identyczne z łacińskim słowem fides, oznaczającym wiarę, uczciwość, zaufanie. == Historia == Fidesz został założony 30 marca 1988 r. przez grupę studentów i intelektualistów jako niezależna organizacja młodzieżowa. Program i statut organizacji przyjęto podczas I kongresu w październiku i listopadzie. Wtedy też powołano władze organizacji. Rok później podczas II kongresu większość delegatów zdecydowała, że ich ugrupowanie weźmie udział w wolnych wyborach parlamentarnych. Za swój symbol partia przyjęła pomarańczę, symbolizującą zmianę pokoleniową w węgierskiej polityce. W wyborach 25 marca i 8 kwietnia 1990 r. Fidesz uzyskał 8,55% głosów i 22 mandaty. Partia była podzielona. Wyraźnie zaznaczały swoją obecność dwie frakcje. Pierwsza uważała, że można i warto zbudować koalicję z postkomunistami, druga, radykalna i o bardziej liberalnych poglądach, kierowana przez Viktora Orbána wykluczała jakąkolwiek współpracę z postkomunistami. W wyniku tego podziału doszło do rozłamu: dwaj wiceprzewodniczący i współzałożyciele partii Gábor Fodor i Péter Molnár opuścili Fidesz w 1993 r. i zrezygnowali z członkostwa wraz z ok. 500. innymi członkami – w większości przypadków przechodząc do Związku Wolnych Demokratów. W następnych wyborach, w maju 1994 na Fidesz zagłosowało 7 procent wyborców, co dało partii 20 mandatów. === Rządy 1998-2002 === W kolejnych wyborach, w maju 1998 r. Fidesz zdobył 29% poparcia i największą liczbę mandatów. Wieloletni działacz partii Viktor Orbán został premierem. Rząd V. Orbána zakończyło zwycięstwo w wyborach 2002 roku Węgierskiej Partii Socjalistycznej, która utworzyła rząd wspólnie ze Związkiem Wolnych Demokratów. === Lata 2002-2010 w opozycji === Na początku 2003 r. podjęto gruntowną reformę partii: na kongresie w maju 2003 r. zmieniono statut i nazwę partii. Odtąd nazywa się ona Fidesz – Magyar Polgári Szövetség. Zmiany te były elementem przygotowań do wyborów do Parlamentu Europejskiego w czerwcu 2004 r. Wybory te partia zdecydowanie wygrała, zdobywając 47,4% głosów. W 2006 roku partia ponownie przegrała wybory parlamentarne z Węgierską Partią Socjalistyczną, jednak kilka miesięcy później z powodu antyrządowych zamieszek poparcie dla Fidesz zaczęło rosnąć. W kolejnych wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2009 roku Fidesz również zdecydowanie wygrał odnosząc jeszcze lepszy wynik niż pięć lat temu zdobywając 56,36% głosów. === Rządy od 2010 roku === Partia wygrała wybory parlamentarne w 2010 roku, a następnie wybory parlamentarne w 2014 roku (ponownie uzyskując większość kwalifikowaną) oraz wybory samorządowe, które odbyły się 12 października 2014 roku. W największych miastach partia zdobyła 22 z 23 mandatów burmistrzowskich (w tym m.in. w stołecznym Budapeszcie). Viktor Orbán w wyniku wygranej z 6 kwietnia 2014 r. utworzył swój trzeci rząd. W wyborach w 2018 roku Fidesz ponownie otrzymał większość kwalifikowaną i ponownie utworzył rząd, czwarty rząd Viktora Orbána. Na początku kwietnia 2022 roku partia ponownie zwyciężyła w wyborach parlamentarnych, w konsekwencji czego utworzony został piąty rząd Viktora Orbána. W 2011 roku, z inicjatywy i głosami Fideszu, zmieniono konstytucję. Wydarzyło się to bez konsultacji społecznych, a prace parlamentarne trwały 9 dni, co wzbudziło kontrowersje. Nowa konstytucja zmieniła nazwę państwa z Republika Węgierska na Węgry, wprowadziła zmiany ograniczające niezależność wymiaru sprawiedliwości oraz zdefiniowała małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny. === Relacje w Parlamencie Europejskim === 21 marca 2019 r. Fidesz został zawieszony w prawach członka Europejskiej Partii Ludowej. Za zawieszeniem opowiedziało się 190 członków zgromadzenia politycznego, trzy osoby były przeciwko. Fidesz stracił prawo udziału w spotkaniach EPL i prawo do głosowania z ramienia ugrupowania w Parlamencie Europejskim. Partia została również pozbawiona możliwości wystawiania kandydatów na stanowiska unijne z ramienia EPL. Decyzja była spowodowana kampanią Fidesz na Węgrzech, w której zarzucano Unii Europejskiej błędne podejście do kryzysu uchodźczego oraz atakowano Przewodniczącego Komisji Europejskiej Jeana-Claude’a Junckera. 3 marca 2021 r. 12 osobowa delegacja europosłów Fidesz została zawieszona przez kierownictwo Europejskiej Partii Ludowej we frakcji EPL w Parlamencie Europejskim. Odpowiadając na to, tego samego dnia decyzją przewodniczącego partii Viktora Orbána Fidesz z tej frakcji wystąpił. 18 marca 2021 r. zawieszony dwa lata wcześniej Fidesz opuścił Europejską Partię Ludową. W 2024 roku po wyborach do parlamentu europejskiego, Fidesz razem z m.in. Czeskim ANO 2011, Francuskim Zjednoczeniem Narodowym i Polskim Ruchem Narodowym utworzyli frakcję Patrioci dla Europy. == W wyborach parlamentarnych == 1990 – 22 mandaty na 386 – 8,95% 1994 – 20 mandatów na 386 – 7,02% 1998 – 148 mandatów na 386 – 28,18% 2002 – (Fidesz-MPS) 188 (w tym Fidesz 164) mandatów na 386 – 42,48% 2006 – (Fidesz-MPS) 164 (w tym Fidesz 141) mandaty na 386 – 42,48% 2010 – (Fidesz-KDNP) 263 (w tym Fidesz 227) mandaty na 386 – 68,13% 2014 – (Fidesz-KDNP) 133 (w tym Fidesz 117) mandaty na 199 – 66,83% 2018 – (Fidesz-KDNP) 133 (w tym Fidesz 117) mandaty na 199 – 49,27% głosów 2022 – (Fidesz-KDNP) 135 (w tym Fidesz 116) mandaty na 199 - 54,13% głosów == Przewodniczący == == Przypisy == == Bibliografia == JózsefJ. Debreczeni JózsefJ., Viktor Orbán, TomaszT. Kantorowski i inni red., Warszawa: Wydawnictwo Akurat, 2015, ISBN 978-83-287-0068-0, OCLC 924910591 .