Schwedt/Oder – miasto w północno-wschodniej części Niemiec, w kraju związkowym Brandenburgia, w powiecie Uckermark, nad Odrą, przy granicy z Polską. Leży około 45 kilometrów na południowy zachód od Szczecina i 85 kilometrów na północny wschód od Berlina. Miasto leży w bezpośrednim sąsiedztwie parku narodowego Doliny Dolnej Odry. Pod względem liczby mieszkańców jest największym miastem w powiecie, na dzień 31 grudnia 2020 Schwedt/Oder zamieszkiwane było przez 29 433 mieszkańców. == Toponimia == Nazwa pochodzenia słowiańskiego, poświadczona w źródłach średniowiecznych w formie Scwet (1265), Zuet (1269), Zweth (1271), Zswet (1295), Zweth (1321), Sweit (1354), Sweet (1373), Swet (1375). Rekonstruowana połabska forma *Svět od *svět „światło”. Formy spolszczone: Świeć, ew. Świecie nad Odrą, Świecie Odrzańskie. == Historia == Zbudowane w miejscu słowiańskiej osady. Od XII wieku stanowiło przedmiot sporów pomiędzy Marchią Brandenburską a księstwem pomorskim. W 1354 r. zostało przekazane przez margrabiego Brandenburgii Ludwika VI Rzymianina Pomorzu. W 1434 r. bezskutecznie oblegane przez elektora brandenburskiego Fryderyka I. W 1481 r. miejscowość zakupił hrabia Johann von Hohnstein. W latach 1513 i 1587 odnowiono prawa miejskie. W 1609 r. wygasła tutejsza linia Hohnsteinów, a w trakcie wojny trzydziestoletniej miasto zostało przeszło 30-krotnie splądrowane. W 1631 roku w mieście rozbił obóz król szwedzki Gustaw II Adolf przed bitwą pod Breitenfeld. W 1637 zostało podpalone przez szwedzkie wojska pod wodzą Johana Banéra. W latach 1689–1788 miasto było siedzibą bocznej linii margrabiów Brandenburgii, po czym znalazło się pod kontrolą Królestwa Prus. W 1871 r. zostało częścią zjednoczonych Niemiec. Znacznie zniszczone w 1945 r. podczas II wojny światowej. Po wojnie znalazło się w radzieckiej strefie okupacyjnej Niemiec, z której w 1949 utworzono NRD. Schwedt został miastem na prawach powiatu w okręgu Frankfurt nad Odrą i był prężnie rozwijającym się ośrodkiem przemysłowym. Najważniejszymi gałęziami przemysłu były przemysł naftowy, zakład produkcji papieru oraz fabryka obuwia. W czasach NRD w Schwedt znajdowało się ponadto jedyne więzienie wojskowe w kraju. Od 1990 roku leży w granicach Republiki Federalnej Niemiec. W późniejszych latach do miasta przyłączono szereg wsi: w 1993 Blumenhagen, Gatow i Kunow, w 1998 Kummerow, w 2001 Criewen i Zützen, w 2002 Stendell, w 2003 Hohenfelde. 26 października 2003 przyłączono także miasteczko Vierraden. 1 stycznia 2021 do miasta przyłączono gminę Schöneberg, która stała się automatycznie jego dzielnicą. 19 kwietnia 2022 przyłączono kolejne trzy gminy – Berkholz-Meyenburg, Mark Landin i Passow oraz powierzono miastu Schwedt współzarządzanie gminą Pinnow. W roku 1990 miasto liczyło prawie 54 tysiące mieszkańców, w roku 2005 – 37,3 tys., natomiast w roku 2018 liczba mieszkańców spadła poniżej 30 tys. Ogromna liczba pustostanów spowodowała, że wyburzono całe osiedla mieszkalne. == Zabytki == Kościół francuski z lat 1777–1779 w stylu rokokowym, współcześnie sala koncertowa Kościół rzymskokatolicki pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, neogotycki, wybudowany w latach 1895–1898 Kościół luterański św. Katarzyny z lat 1887–1890, zniszczony w 1945, odbudowany w latach 1951–1956 Fragment murów miejskich Młyn miejski z końca XIX w., neogotycki Gmach sądu z końca XIX w., neogotycki Wieża ciśnień z 1911 r. Mykwa z 1862 r. Budynek Muzeum Miejskiego (Stadtmuseum) Ruiny zamku z XIII w. w Vierraden Ratusz w Vierraden Młyn w Vierraden Kościół św. Krzyża z 1788 r. w Vierraden (od 1945 w ruinie) Pałac w Criewen z 1746 r., przebudowany w latach 1818 i 1910 Kościół w Criewen z 1822 r. Kościół w Kunowie z XIII w. w stylu romańskim Kościół luterański w Kummerowie Kościół z XIII w. w Zützen, później przebudowywany Kościół luterański w Stendell Dom celny w Stendell == Gospodarka == W mieście znajduje się wielka rafineria ropy naftowej PCK Raffinerie, dostarczanej rurociągiem „Przyjaźń” z Rosji, a także rurociągi do miasta Rostock i Leuna. Kolejną ważną gałęzią gospodarki jest przemysł papierniczy, betoniarski oraz tytoniowy. W mieście znajduje się także jedna z największych spalarni odpadów w Europie, w której spalane są śmieci z Brandenburgii i Pomorza Przedniego. W 1994 otwarto centrum handlowe Oder-Center. == Transport == W mieście znajduje się stacja kolejowa oraz port rzeczny na kanale Hohensaaten-Friedrichsthal obsługujący miejscową papiernie i rafinerię. Przez miasto przebiegają drogi krajowe B2 i B166. Autostrady A11 i A20 przecinają się niecałe 30 kilometrów od miasta przy węźle Uckermark. Do 2007 roku istniało drogowe przejście graniczne Krajnik Dolny-Schwedt. == Współpraca == Polska: Chojna Polska: Gryfino Polska: Koszalin Polska: Moryń Nadrenia Północna-Westfalia: Leverkusen == Zobacz też == 2 Pułk Dragonów (1 Brandenburski) == Przypisy ==