# Michał Wawrykiewicz – prawnik, aktywista i eurodeputowany ## Wstęp Michał Wawrykiewicz to jedna z najbardziej rozpoznawalnych postaci współczesnego polskiego środowiska prawniczego, której aktywność wykracza daleko poza standardową praktykę adwokacką. Od 1999 roku wykonujący zawód adwokata, z czasem stał się kluczowym filarem ruchów obywatelskich broniących konstytucyjnych podstaw państwa prawa. W 2024 roku, po drugiej próbie w 2019 roku, uzyskał mandat posła do Parlamentu Europejskiego X kadencji, gdzie reprezentuje Koalicję Obywatelską w ramach Europejskiej Partii Ludowej. Jego dorobek obejmuje przełomowe procesy sądowe przed instytucjami unijnymi, ekspertzyzę legislacyjną, publikacje naukowe oraz liczne nagrody za działalność pro bono i na rzecz praworządności. ## Edukacja i początki kariery adwokackiej Michał Wawrykiewicz ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, jednej z najbardziej prestiżowych uczelni w Polsce. Po odbyciu aplikacji sądowej i adwokackiej, w 1999 roku zdał egzamin adwokacki i wpisał się na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie. Już na początku swojej drogi zawodowej założył samodzielną kancelarię adwokacką, specjalizując się w sprawach cywilnych, gospodarczych oraz z zakresu ochrony praw jednostki. Współpraca ze środowiskiem pozarządowym i akademickim zaowocowała członkostwem w Stowarzyszeniu im. Prof. Zbigniewa Hołdy – organizacji skupiającej prawników, historyków i działaczy przywiązanych do idei państwa demokratycznego. ## Zaangażowanie w obronę praworządności Przełomowym momentem w karierze Wawrykiewicza był rok 2017, gdy w Polsce zainicjowano reformy wymiaru sprawiedliwości budzące kontrowersje na arenie krajowej i europejskiej. W lipcu 2017 roku, wspólnie z Sylwią Gregorczyk-Abram, Marią Ejchart i Pauliną Kieszkowską, powołał do życia nieformalną inicjatywę „Wolne Sądy”. Grupa skupiła prawników, których celem stało się monitorowanie zmian ustawowych, wspieranie sędziów dotkniętych represjami oraz edukacja społeczna na temat niezależności trybunałów. Rok później, w 2018, Wawrykiewicz współinicjował utworzenie Komitetu Obrony Sprawiedliwości (KOS). Struktura ta pełniła rolę platformy koordynacyjnej dla ponad kilkunastu organizacji obywatelskich, samorządów adwokackich i radcowskich oraz środowisk akademickich. W ramach tej współpracy Wawrykiewicz wielokrotnie występował w charakterze pełnomocnika w sprawach o naruszenie dóbr osobistych oraz zakaz dystrybucji kontrowersyjnych materiałów politycznych, w tym głośnych sprawach dotyczących naklejek „strefa wolna od LGBT". Działania te wpisywały się w szerszą strategię ochrony wartości unijnych na poziomie krajowym. Kulminacją jego aktywności międzynarodowej było reprezentowanie polskich sędziów i środowisk prawniczych przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Wawrykiewicz brał bezpośredni udział w przygotowywaniu i prowadzeniu spraw prejudycjalnych kwestionujących zgodność nowych mechanizmów powoływania Krajowej Rady Sądownictwa oraz funkcjonowania Izby Dyscyplinarnej w Sądzie Najwyższym z traktatami UE. Proces ten zakończył się przełomowym wyrokiem łączonym z 19 listopada 2019 roku, który ustanowił standardy dotyczące niezawisłości sędziowskiej w całej Unii. ## Dorobek ekspercki i międzynarodowy Poza działalnością stricte adwokacką, Wawrykiewicz wykształcił się na cenionego eksperta legislacyjnego. Od 2016 roku regularnie konsultował prace zespołów parlamentarnych, przygotowywał analizy dla Biura Analiz Sejmowych oraz wspierał procesy legislacyjne w roli eksperta prawnego Marszałka Senatu. Jego kompetencje doceniono na szczeblu europejskim: pełnił funkcję konsultanta Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (LIBE) Parlamentu Europejskiego w zakresie monitorowania praworządności w Polsce. Ekspercki potencjał Wawrykiewicza wykraczał jednak poza Unię Europejską. W ramach programów współpracy międzynarodowej uczestniczył jako ekspert UE w projektach modernizacji systemu wymiaru sprawiedliwości w Albanii, dzieląc się doświadczeniami z transformacji ustrojowej i wdrażania standardów demokratycznych. W latach 2022–2023 przebywał na prestiżowym stypendium National Endowment for Democracy w Waszyngtonie, pogłębiając wiedzę z zakresu mechanizmów obrony demokracji w obliczu autorytarnych zagrożeń. Doświadczenia te zaowocowały w 2023 roku współzałożeniem międzynarodowej organizacji DemoCrisis, gdzie objął funkcję członka zarządu, koncentrując się na globalnej ochronie niezależnego sądownictwa. ## Kariera polityczna i mandat w Parlamencie Europejskim Środowisko polityczne Wawrykiewicza ewoluowało od roli zewnętrznego eksperta do bezpośredniego sprawowania mandatu reprezentanta obywateli. W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2019 roku startował bez powodzenia jako bezpartyjny z listy Koalicji Europejskiej w okręgu nr 7 (województwo mazowieckie), uzyskując 35 750 głosów. Pomimo niepowodzenia, wynik utwierdził go w decyzji o kontynuacji zaangażowania publicznego. W 2024 roku ponownie wystartował z ramienia Koalicji Obywatelskiej w wyborach do PE. Kampania oparta na programie obrony praworządności, współpracy transatlantyckiej i reform instytucjonalnych przyniosła sukces: Wawrykiewicz uzyskał 119 068 głosów (11,58% w okręgu), zdobywając mandat posła X kadencji. W Parlamencie Europejskim dołączył do grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci). Objął miejsce w Komisji Prawnej (JURI) oraz Delegacji ds. stosunków ze Stanami Zjednoczonymi. Pełni również funkcję zastępcy członka w Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (LIBE) oraz Komisji Specjalnej ds. Europejskiej Tarczy Demokracji. W październiku 2024 roku, w trakcie rocznicy powstania węgierskiego z 1956 roku, głos zabrał na protestach w Budapeszcie, organizowanych przez Pétera Magyara – lidera lokalnej opozycji. Jego wystąpienie podkreśliło rolę Europy Środkowej w walce o demokratyczne wartości i niezależne instytucje. ## Dorobek naukowy i publicystyczny Wawrykiewicz jest aktywnym autorem i współautorem opracowań analitycznych oraz książkowych. Jego teksty ukazują się w portalu OKO.press, kwartalniku „Liberté!” oraz na renomowanym blogu prawniczym Verfassungsblog. Do najważniejszych publikacji należą: - *Konstytucja, praworządność, władza sądownicza. Aktualne problemy trzeciej władzy w Polsce* (Wolters Kluwer, 2019) – praca zbiorowa analizująca kryzys konstytucyjny w Polsce. - *Under Siege. Why Polish courts matter for Europe* (Fundacja im. Stefana Batorego, 2019) – raport uświadamiający europejskie konsekwencje osłabiania niezależności sądów. - *Stan praworządności w Polsce. Działania podjęte przez instytucje Unii Europejskiej i niezrealizowane rekomendacje Komisji Europejskiej* (F. im. S. Batorego, 2019). - *Raport „2000 dni bezprawia” (Wolne Sądy, 2021) – kronika zmian ustrojowych i ich wpływu na funkcjonowanie państwa. - *Meritum adwokata i adwokatki* (Wolters Kluwer, 2024) – kompendium wiedzy dla praktyków prawniczych. Jego dorobek literacki charakteryzuje się precyzją analityczną, oparciem na doktrynie prawa unijnego oraz przejrzystym językiem dostępnym dla odbiorców niestronniczych. ## Odznaczenia, nagrody i uznanie środowiska Działalność Michała Wawrykiewicza spotkała się z szerokim uznaniem na poziomie ogólnopolskim, europejskim i międzynarodowym. W 2018 roku inicjatywa „Wolne Sądy”, w której pełnił kluczową rolę, uhonorowana została Nagrodą im. Teresy Torańskiej przyznawaną przez „Newsweek" oraz Nagrodą im. Anny Laszuk Radia Tok FM. Rok później wyróżniono go w XIII edycji Nagrody im. Edwarda J. Wende oraz w konkursie „Prawnik Pro Bono” organizowanym przez „Rzeczpospolitą". W 2021 roku otrzymał Europejską Nagrodę Obywatelską Parlamentu Europejskiego oraz prestiżową odznakę „Adwokatura Zasłużonym" w kategorii „2021", został także wpisany do rankingu najbardziej wpływowych prawników „Dziennika Gazety Prawnej". Międzynarodowe uznanie przyniosła nagroda „The Rule of Law Award” przyznana przez Union Internationale des Avocats (UIA) w 2022 roku, a w 2023 roku odebrał nagrodę „Korona Równości” Kampanii Przeciw Homofobii za obronę praw mniejszości. W 2024 roku laureat Nagrody im. Andrzeja Wajdy oraz wspólnej Nagrody Polskiej Rady Biznesu im. Andrzeja Czerneckiego w kategorii „działalność społeczna