# Polonia Warszawa **Polonia Warszawa** (pełna nazwa: *Kolejowy Klub Sportowy Polonia Warszawa*) – jeden z najstarszych i najbardziej utytułowanych klubów piłkarskich w Polsce. Klub powstał w 1911 roku w Warszawie, a jego barwy to czarne koszulki (z których wywodzi się szeroko znany przydomek drużyny – „Czarne Koszule”). W swojej historii Polonia dwukrotnie zdobyła mistrzostwo Polski (1946, 2000), była wicemistrzem (1921, 1998), a także dwukrotnie zdobyła Puchar Polski (1952, 2001), Superpuchar Polski (2000) oraz Puchar Ligi (2000). Polonia jest współzałożycielką Polskiego Związku Piłki Nożnej (1919) oraz Polskiej Ligi Piłki Nożnej (1927, obecna Ekstraklasa). Posiada uprawnienia do umieszczenia nad herbem dwóch białych gwiazdek symbolizujących wywalczenie dwóch tytułów mistrzowskich. ## Historia klubu ### Początki i okres międzywojenny (1911–1939) Geneza klubu sięga 1911 roku, kiedy to dwie gimnazjalne drużyny zrzeszone w Warszawskim Kole Sportowym – *Stella* oraz *Merkury* – połączyły siły. Właściwy początek należy jednak datować na maj 1912 roku, kiedy to pierwsi gracze oficjalnie założyli klub sportowy w oświadczeniu złożonym przed notariuszem w 1959 roku. Sama nazwa „Polonia” (łac. Polska) została wymyślona przez Wacława Denhoffa-Czarnockiego, co w czasach zaborów stanowiło wyraz głębokiego patriotyzmu. Pierwsze mecze rozgrywano początkowo w strojach w czarne pasy, by wiosną 1913 roku całkowicie przejść na czarne koszulki (często tłumaczono to chęcią skąpania strojów w błocie z pobliskiej Agrykoli). Drużyna oficjalnie zarejestrowana została jako klub w 1915 roku, po zajęciu Warszawy przez wojska niemieckie podczas I wojny światowej. W 1921 roku Polonia wywalczyła pierwsze w historii wicemistrzostwo Polski. W latach dwudziestych klub osiągał regularne sukcesy na szczeblu lokalnym, wielokrotnie zostając mistrzem Warszawy. W 1922 roku Polonia zatrudniła pierwszego angielskiego trenera w Polsce – George’a Kimptona, co przyniosło wymierne efekty w postaci dominacji nad rywalami z Warszawy. W 1923 roku klub otrzymał od władz miasta teren pod budowę własnego stadionu przy ul. Konwiktorskiej. Ważnym wątkiem są też historyczne spotkania z Legią Warszawa. Choć pierwsze spotkanie miało miejsce już w 1917 roku, o historyczności tzw. „derbów Warszawy” wciąż trwają spory. Polonia była także pionierem w rywalizacji międzynarodowej – w 1917 roku rozegrała pierwszy mecz z drużyną zagraniczną (węgierskim Magyar AC), a w 1923 roku odniosła pierwszą historyczną wygraną nad silną węgierską drużyną Vasasok Sport Clubja. ### Okres II wojny światowej (1939–1945) Po wybuchu wojny rozgrywki zawieszono. Władze okupacyjne zakazały Polakom uprawiania sportu, jednak organizowano rozgrywki w ramach konspiracji. Część piłkarzy i działaczy klubu poległa podczas wojny lub w krwawej powstaniach warszawskiego. Sama arena przy Konwiktorskiej stała się świadkiem wydarzeń z sierpnia 1944 roku, kiedy to w jej sąsiedztwie toczyły się ciężkie walki o przejście przez teren Dworca Gdańskiego. ### Sukcesy PRL i lata poszukiwań (1946–1991) Kolejny ważny punkt w historii przypada na 1946 rok, kiedy to „Czarne Koszule” wywalczyły **pierwsze po wojnie mistrzostwo Polski**, pokonując w finale AKS Chorzów. W 1952 roku klub odniósł kolejny sukces, zdobywając **Puchar Polski**. Jednak ta złota passa szybko się skończyła. Presja władz PRL, chęć znoszenia wszelkich dawnych tradycji oraz nieudolność działaczy doprowadziły do spadku z ekstraklasy w 1954 roku i zaczęło się wieloletnie „tułaczeństwo” po niższych ligach. Od lat 60. XX wieku aż do początku lat 90. Polonia grała w II lub III lidze, przeżywając okresy zapaści finansowej. ### Era powrotów, europy i wielkich sukcesów (1991–2008) Prawdziwy przełom miał miejsce w 1991 roku, kiedy to nowa ekipa zarządzająca zapewniła klubowi awans do II ligi, by dwa lata później powrócić do samej elity po 41 latach nieobecności. W 1998 roku Polonia zdobyła **wicemistrzostwo Polski**, a w 1999 dotarła do półfinału Pucharu Intertoto. To otworzyło drogę do największych sukcesów w historii klubu. Pod koniec lat 90. rozpoczęła się współpraca z firmą KPP, co pozwoliło na wzmocnienie składu. W 1999/2000 Polonia – nieprzypadkowo nosząca wtedy dopisek *Hoop* w nazwie – rozpętała prawdziwą burzę w lidze. Pod wodzą Jerzego Engela i Dariusza Wdowczyka drużyna zdominowała rozgrywki. W 2000 roku Polonia zdobyła **Mistrzostwo Polski**, **Puchar Ligi** oraz **Superpuchar Polski**, zamykając klubową salę trofeów najwyższymi możliwymi tytułami krajowymi. W 2001 roku dołączył do tego **Puchar Polski**. Do europejskich pucharów (Liga Mistrzów, Puchar UEFA oraz Intertoto) „Czarne Koszule” zaproszono pięciokrotnie. Okres po 2001 roku okazał się jednak burzliwy. Błędne decyzje biznesowe, problemy finansowe oraz niepewna sytuacja własnościowa doprowadziły do spadku z ligi w 2006 roku i kolejnych tarć na punkcie stabilności klubu. Zmieniał się patronat (m.in. J.W. Construction) a Polonia próbowała ratować się fuzją z innymi drużynami (m.in. Dyskobolia Grodzisk Wlkp.), co przynosiło jedynie chwilową poprawę sytuacji sportowej, by za chwilę klub znów znikał z radarów piłkarskiej elity. ### Odbudowa od nowa (2013–obecnie) Po bankructwie struktur prowadzonych przez Ireneusza Króla w 2013 roku, klub uratowali kibice. Nowa, odrodzona struktura rozpoczęła start w IV lidze. Przez kolejne lata Polonia krok po kroku zwalczała ligowe ścieżki – awansowała do III ligi, potem do II, by w rundzie wiosennej sezonu 2022/2023 ponownie zagościć w **Fortuna 1. lidze**, na której od tamtego czasu regularnie przebywa. W sezonie 2024/2025 klub zajął 6. miejsce, co dało prawo do walki w barażach o ekstraklasę. Obecnie Polonia stawia sobie przed sobą cel powrotu do najwyższej klasy rozgrywkowej w Polsce. ## Toponomia i herb Nazwa klubu łączy w sobie ideę narodowościową z historią założycielską. Początkowym herbem była zwykła biało-czerwona tarcza, co w czasach zaborów stanowiło potężny symbol oporu (emblemat przypinano agrafką, by w razie zagrożenia szybko pozbyć się symbole Polski). W okresie przedwojennym (1933) dodano czarne tło z inicjałami KSP (*Kolejowy Klub Sportowy*). W czasach stalinizmu narzucone został nowy herb z akcentami kolejowymi, by na zawsze wymazać dawną Polonię. Po odwilży powrócono do tradycji, choć z inicjałami KKS, by z czasem zmienić je na KPP (KPP Polonia Warszawa). Obecną formę herbu zyskał w 2013 roku, kiedy to klub odrodzony przez kibiców powrócił do idei pierwotnej – prostej, biało-czerwonej tarczy otoczonej czarnym kołem z inicjałami KSP na środku, co stanowi hołd dla najstarszych tradycji klubu z Konwiktorskiej. ## Gospodarka, stadion i infrastruktura Gospodarce klubu od lat przewodzi struktury zależne od jego właściciela (obecnie Grégoire Nitot). W lipcu 2025 roku nastąpiła ważna zmiana – klub przekształcony został z spółki z o.o. w **spółkę akcyjną typu non-profit**, co ma uszczegółowić i uprościć struktury własnościowe, a także wpisać się w długofalowe plany stabilizacji finansowej. Domowym stadionem Polonii jest **Stadion im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego** (ul. Konwiktorskiej 6). Obiekt ten mieści 6 500 miejsc dla kibiców gospodarzy oraz dodatkowe sektory dla gości. Stadion posiada nowoczesny dach zwisający na dwóch potężnych słupach o wysokości 30 m, oświetlenie o standardzie 1600 luksów oraz podgrzewaną murawę. W latach 2007–2024 miasto Warszawa wielokrotnie planowało kompleksową rozbudowę areanu do 15 tysięcy miejsc wraz z halą sportową i basenem. W 2024 roku wydano pozwolenie na budowę nowego Ośrodka Polonia w formule partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP), co ma zagwarantować klubowi nowoczesną, profesjonalną bazę treningową i meczową na dziesięciolecia. ## Kultura, tradycje i religia (kibicowska) Wizerunek „Czarnych Koszul” w kulturze polskiej jest niezwykle silny. Kibice Polonii (nazywani *Konwiktorską* lub *Warszawską Ferajną*) słyną z ogromnego zapału i niezależności. Głośnym echem odbiło się przyjęcie przez kibiców w 2004 roku pod opiekę czarnych jaguarzycy zlokalizowanej w warszawskim ZOO (słynna *Beata Konwiktorska VI*), która stała się potocznie maskotką klubu. Śmierć zwierzaka w 2020 roku wywołała ogromną falę emocji w środowisku. Polonia Warszawa cieszy się ogromnym poparciem w popkulturze – jest wspominana w serialach (np. „Alternatywy 4”, „Siedem życzeń”), filmach (np. „Janosik”) czy książkach dla młodzieży (np. „Do przerwy 0:1” Mariana Pazdura). Kibicami honorowymi byli i są m.in. Jan Englert, Krzysztof Kondracki, Kazimierz Górski czy Wojciech Wysocki, co dodatkowo utrwala wizerunek klubu jako ważnego elementu patriotycznego skarbca stolicy. Kibice Polonii przyjaźnią się z wieloma grupami w Polsce (m.in. Sandecją Nowy Sącz) i Europie (m.in. kibicami Realu Saragossa). Historycznie utrzymywali też relacje z sympatykami innych warszawskich klubów oraz kibicami z całej Polski. ## Religia Klub sportowy oparty jest na świeckich fundamentach i nie reprezentuje określonej religii. Kibice z własnej inicjatywy od lat łączą jednak piłkę z wiarą. Przed kluczowymi meczami, zarówno na stadionie im. gen. Sosnkowskiego, jak i podczas udziału w europejskich pucharach (np. wyjazd na mecze przeciwko greckiemu Panathinaikosowi czy włoskiemu Udinese), w tradycji klubu pojawiają się msze święte odprawiane dla piłkarzy w intencji sukcesów sportowych. Są to inicjatywy lokalne, ściśle związane z polską tradycją katolicką, ale nie stanowią oficjalnej części struktury klubowej. ## Najważniejsze postacie i sukcesy Z Polonii pochodzi wielu znakomitych zawodników. Warto wymienić m.in. Władysława Szczepaniaka – legendę klubu, który grał w reprezentacji Polski jeszcze przed wojną, a później został trenerem, który dwukrotnie zdobył Puchar Polski. Jan Loth zasłynął tym, że jako jedyny w historii reprezentant Polski grał w niej na pozycji bramkarza, by w innych meczach grać jako napastnik. Po 1999 roku Polonię wzmocnili świetni zawodnicy, tacy jak Tomasz Wieszczycki czy Tomasz Kiełbowicz, a także Emmanuel Olisadebe – pierwszy ciemnoskóry piłkarz w historii biało-czerwonych barw. Wszystkie sukcesy to zasługa nie tylko samych piłkarzy, ale i wybitnych szkoleniowców. W historii klubu przewijali się tacy trenerzy jak Sid Kimpton (pierwszy angielski trener w Polsce), Jerzy Engel (twórca złotych lat na początku XXI wieku) czy Dariusz Wdowczyk, który jako trener ożywił drużynę na przełomie wieków. ## Obecność w tabelach wszech czasowych W klasyfikacji wszech czasów Ekstraklasy Polonia zajmuje 15. miejsce, natomiast w klasyfikacji medalowej Mistrzostw Polski – 12. miejsce. Te statystyki potwierdzają, że mimo przerw w grze w ekstraklasie (łącznie ponad 40 lat), „Czarne Koszule” pozostają jednym z najbardziej szanowanych i utytułowanych klubów w historii polskiego futbolu. Obecnie, grając w I lidze, Polonia Warszawa marzy o powrocie do czasów, gdy jej nazwa znaczyła najwięcej na boiskach w Polsce, a zwycięstwa były odnotowywane także w Europie.