# Polska Agencja Prasowa (PAP) Polska Agencja Prasowa (PAP) – polska publiczna agencja prasowa oraz jedyna państwowa agencja informacyjna w Polsce. Zgodnie ze statutem podstawowym zadaniem PAP jest pozyskiwanie i dystrybucja rzetelnych, obiektywnych oraz wszechstronnych informacji z kraju i ze świata. Agencja pełni również funkcję przekaźnika stanowisk najwyższych instytucji państwowych, upowszechniając m.in. komunikaty Sejmu, Senatu, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz Rady Ministrów. Siedziba główna znajduje się w Warszawie, gdzie działa 14 redakcji tematycznych. Na terenie całej Polski funkcjonuje 24 oddziały terenowe. ## Infrastruktura i zasoby ludzkie Według danych z 2013 roku, Polska Agencja Prasowa zatrudniała 400 pracowników etatowych oraz blisko 100 współpracowników. Struktura redakcyjna składa się z 300 dziennikarzy pracujących w stolicy, 70 korespondentów regionalnych, 40 fotoreporterów oraz 30 korespondentów zagranicznych. Zagraniczne placówki PAP znajdują się m.in. w Berlinie, Brukseli, Kijowie, Londynie, Madrycie, Moskwie, Nowym Jorku, Paryżu, Rzymie, Sofii, Sztokholmie, Waszyngtonie i Wilnie. W 2018 roku PAP uruchomiła anglojęzyczny portal informacyjny *Thefirstnews.com*. Redakcja portalu zajmuje się szeroko pojętym informowaniem o wydarzeniach związanych z polityką, gospodarką, kulturą, nauką, historią i sportem, koncentrując się na relacjach z Polski. ## Historia i ewolucja ### Geneza i wczesne lata Historia PAP sięga 31 października 1918 roku, kiedy to grupa polskich dziennikarzy przejęła biura Austriackiej Agencji Prasowej w Krakowie i Lwowie, zakładając Polską Agencję Telegraficzną (PAT). Już w tydzień później Prezydium Rady Ministrów uczyniło ją agencją urzędową. W 1924 roku spółka została znacjonalizowana. Początkowo informacje rozpowszechniano za pomocą biuletynów telegraficznych, a od 1928 roku – także poprzez codzienne Kroniki Filmowe PAT. ### II wojna światowa i okres powojenny Po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 roku, władze PAT opuściły kraj wraz z rządem i wznowiły działalność na emigracji – najpierw w Paryżu, a od 1940 roku w Londynie, gdzie agencja istniała aż do 1991 roku. W tym samym czasie, 10 marca 1944 roku, Związek Patriotów Polskich powołał w Moskwie Polską Agencję Prasową Polpress. We wrześniu 1945 roku jej siedziba przeniesiona została do Warszawy. Początkowo niesformalizowana i podporządkowana kierownictwu ZPP oraz dowództwu wojskowemu Ludowego Wojska Polskiego, od 26 października 1945 roku PAP stała się niezależnym przedsiębiorstwem państwowym. Uchwałą Rady Ministrów z 8 sierpnia 1946 roku zatwierdzono Statut Organizacyjny PAP. Pierwszym wieloletnim (1944–1954) szefową agencji była Julia Minc, żona Hilarego Minca. ### PRL a wolność słowa Mimo statutowych zasad, w czasach PRL-u PAP stała się jednym z narzędzi propagandy Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W 1957 roku agencja przeniosła się z pałacyku przy ul. Foksal do nowoczesnego gmachu Banku Gospodarstwa Krajowego w Alejach Jerozolimskich, w pobliżu siedziby Komitetu Centralnego PZPR. Budynek ten służył jako siedziba PAP aż do 2001 roku. ### Demokratyzacja i transformacja Pod koniec lat 80. w agencji rozpoczął się proces demokratyzacji i modernizacji. 10 września 1990 roku nastąpiła zmiana niemal całego kierownictwa, co zapewniło PAP znaczny stopień niezależności od czynników politycznych. 27 lutego 1991 roku doszło do symbolicznego połączenia krajowej PAP z emigracyjną Polską Agencją Telegraficzną. W tym samym roku do struktur PAP włączono Centralną Agencję Fotograficzną. ### Rewolucja technologiczna W 1993 roku PAP otworzyła własną stację satelitarną. W latach 1994–1996 przeprowadzono komputeryzację redakcji, a w 1995 roku rozpoczęto udostępnianie serwisów fotograficznych w internecie. W 1997 roku PAP jako pierwsza w Polsce rozpoczęła wydawanie codziennego Dziennika Internetowego – gazety bez wersji papierowej. ### Współczesność i rozwój W 2000 roku rozpoczęto budowę nowej siedziby przy ul. Mysiej róg Brackiej, na terenie dawnego Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Wzniesiono tam m.in. Liberty Corner. Agencja zajęła część budynku od połowy 2004 roku. Przez ostatnie lata przedsiębiorstwo było dokapitalizowywane dzięki jednorazowej pomocy publicznej, co pozwoliło na gruntowną modernizację struktur. W 2005 roku do PAP przyłączono Drukarnię Naukowo-Techniczną (DNT) przy ul. Mińskiej w Warszawie – jedną z największych drukarń dziełowych w kraju, stając się jej nowym oddziałem. Na początku 2012 roku zarząd podjął jednak decyzję o likwidacji DNT. Podstawą prawną działalności PAP jest obecnie ustawa z 31 lipca 1997 roku. Zgodnie z nią agencja funkcjonuje jako jednoosobowa spółka skarbu państwa. ### Fuzje i zmiany własnościowe W maju 2018 roku uruchomiono anglojęzyczny portal. W styczniu 2019 roku nastąpiło połączenie Przedsiębiorstwa Wydawniczego „Rzeczpospolita” Sp. z o.o. z PAP, w wyniku którego cały majątek PWR przeniesiono do agencji. W 2019 roku PAP ogłosiła również plany rozszerzenia sieci korespondentów o dodatkowe państwa w Europie, na Kaukazie, w Ameryce Łacińskiej i Azji Południowo-Wschodniej. W 2023 roku PAP wystawiono w Stanie Likwidacji, który wszedł w życie na przełomie 2023 i 2024 roku. Mimo to agencja w 2025 otrzymała Medal 75-lecia Misji Jana Karskiego za dokumentowanie i promocję działań tego wybitnego człowieka. ## Finansowanie Z uwagi na ustawowy obowiązek upowszechniania stanowisk Sejmu, Senatu, Prezydenta oraz Rady Ministrów, Polska Agencja Prasowa otrzymuje coroczną dotację podmiotową z budżetu państwa. Fundusze te pochodzą z części 24 budżetu, obejmującej politykę kulturę i ochronę dziedzictwa narodowego. ## Struktura kierownicza ### Prezesi zarządu Przez lata na czele agencji stanęło wielu prezesów, m.in. Robert Bogdański, Waldemar Siwiński, Piotr Skwieciński, Jerzy Paciorkowski, Artur Dmochowski, Wojciech Surmacz, Marek Błoński oraz Wojciech Tumidalski. Części z nich na stanowiskach tych, zwłaszcza w latach 90., poprzedzało miano prezesa-redaktora naczelnego łączącego obowiązki biznesowe z dyktaturą narzędziową (m.in. Janusz Roszkowski, Bogdan Jachacz, Ignacy Rutkiewicz). ### Redaktorzy naczelni, dyrektorzy i szefowie W historii PAP na kluczowych stanowiskach znaleźli się również osoby pełniące funkcje naczelnych redaktorów czy dyrektorów, w tym Franciszek Orzechowski, Piotr Paweł Górecki, Roman Starzyński, Aleksy Deruga czy Stefan Staszewski. ## Wybitni dziennikarze i korespondenci PAP zawsze gromadziła w swoich szeregach wybitnych dziennikarzy, reportażystów i publicystów. Do najbardziej znanych należą: - **Ryszard Kapuściński** – reportażysta i publicysta, korespondent PAP w Afryce, Ameryce Łacińskiej i Azji. Uważany za jednego z najwybitniejszych dziennikarzy polskiej historii. - **Wojciech Jagielski** – reportażysta, pisarz i korespondent wojenny zajmujący się regionami Afryki, Azji Środkowej oraz Kaukazu i Zakaukazia. - **Krzysztof Mroziewicz** – korespondent w Indiach, a następnie ambasador RP w tym kraju. - **Władysław Kopaliński** – wybitny leksykograf i tłumacz, korespondent z Waszyngtonu. - **Edmund Osmańczyk** – publicysta i polityk, sprawozdawca z krajów Ameryki Łacińskiej. - **Marian Podkowiński** – reportażysta i sprawozdawca z procesów norymberskich. ## Odznaczenia i inicjatywy ### Odznaka i legitymacja „Zasłużony dla Polskiej Agencji Prasowej” W 2005 roku PAP wprowadziła odznakę oraz honorową legitymację dla wybitnych dziennikarzy. Pierwsze odznaczenia otrzymali Ryszard Kapuściński (legitymacja nr 1), Krzysztof Mroziewicz (nr 2) oraz Wojciech Jagielski (nr 3). W kolejnych latach odznaczeni zostali m.in. fotoreporterzy Andrzej Rybczyński, Jerzy Undro, Adam Hawałej czy Ludwik Arendt. ### Plebiscyt na najlepszego sportowca Europy Od 1958 roku PAP organizuje coroczny plebiscyt na najlepszego sportowca Europy – Ankietę PAP. W głosowaniu biorą udział dziennikarze 21 europejskich agencji prasowych. W przeszłości triumfatorami tej prestiżowej nagrody byli m.in. Michael Schumacher, Roger Federer, Jelena Isinbajewa, Rafael Nadal, Novak Đoković czy Sebastian Vettel. ## Znaczenie i perspektywy Polska Agencja Prasowa od ponad stu lat jest nieodłącznym elementem polskiego systemu informacyjnego. Przetrwała czasy wojen, zmian ustrojowych i transformację technologiczną, stale dostosowując się do nowych wymagań rynku mediów. Mimo trudnego okresu likwidacji na początku 2024 roku, jej dorobek, zasoby i renomowany zespół pozostają ważnym kapitałem dla polskiego dziennikarstwa i historii.