Polska Fundacja Narodowa (PFN) – założona w 2016 w Polsce fundacja utworzona przez 17 spółek Skarbu Państwa. Według premier Beaty Szydło Fundacja miała budować polską markę, wykorzystując siłę i energię spółek skarbu państwa. Stała się obiektem kontrowersji medialnych i ostrej krytyki, zwłaszcza ze strony ugrupowań opozycyjnych wobec rządów Prawa i Sprawiedliwości. == Założyciele Fundacji == W pierwszym roku działalności Fundacji jej założyciele przeznaczyli na jej działalność 100 milionów złotych. == Misja Fundacji == Zadaniem Fundacji miało być promowanie wizerunku Polski za granicą, budowanie marki i promowanie polskiej gospodarki. W październiku 2017 zmieniono statut PFN. Od tamtej pory celem PFN jest „działalność naukowa, naukowo-techniczna, oświatowa, kulturalna, w następującym zakresie: podtrzymywania i upowszechniania tradycji narodowej, pielęgnowania polskości oraz rozwój świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej, a w szczególności upowszechniania w kraju i za granicą wiedzy o historii Rzeczypospolitej Polskiej, ze szczególnym uwzględnieniem historii najnowszej, a także upowszechniania martyrologii i bohaterskich czynów Narodu Polskiego”. == Organy Fundacji == === Rada Fundacji === Piotr Stryczek (od 2024) Paweł Pomorski (od 2025) Iwona Radziszewska (od 2025) Angelina Sarota (od 2025) Katarzyna Kardasz (od 2025) Wiesław Malicki (od 2025) Bartosz Bieszyński (od 2025) Piotr Bednarek (od 2025) Marlena Jezierska (od 2025) Jacek Mazurczak (od 2025) Grzegorz Cydejko (od 2026) ==== Byli członkowie ==== Radosław Domagalski-Łabędzki (2016–2019) Marcin Jastrzębski (2016–2019) Kamil Kamiński (2016–2019) Jan Koleśnik (2016–2017) Maciej Kość (2016–2024) Józef Orzeł – przewodniczący (2016–2024) Rafał Pasieka (2016–2018) Krzysztof Szlaga (2016–2017) Marta Wolańska (2016–2018) Piotr Woyciechowski (2016–2018) Grzegorz Ksepko (2017–2019) Jan Mazurkiewicz (2017–2019) Waldemar Paruch (2017–2022) Jakub Skiba (2017–2018) Maciej Jankiewicz (kwiecień 2018) Ewa Kamińska (2018–2024) Robert Papliński (maj–listopad 2018) Tomasz Walkiewicz (2018–2024) Marcin Chludziński (2019–2021) Andrzej Dobosz (2019–2024) Magdalena Kacprzak (2019–2024) Adam Kasprzyk (2019–2021) Janusz Kowalski (kwiecień–grudzień 2019) Anna Kukla (2019–2024) Andrzej Olszewski (2019–2024) Mariusz Paczkowski (2019–2020) Nikodem Rachoń (2019–2020) Lucjan Brudzyński (2020–2024) Bogumił Kanik (2020–2024) Robert Perkowski (2020–2021) Paweł Lewandowski (2021–2023) Angelica Pegani (2021–2022) Artur Warzocha (2022–2024) Bogusław Machaliński (2023–2024) Aneta Kordowska (2023–2024) Wioletta Kulpa (2023–2024) Marek Pietrzak (2023–2024) Wojciech Jabłoński (sierpień–wrzesień 2024) Leszek Kurnicki (sierpień–wrzesień 2024) === Zarząd Fundacji === Według stanu na 10 maja 2025 Zarząd Fundacji pracuje w składzie: Maciej Szudek – Prezes Zarządu Jarosław Ważny – Członek Zarządu ==== Byli członkowie ==== Cezary Jurkiewicz (2016–2024, w tym w latach 2016–2018 jako prezes zarządu) Adam Kozyra (2016–2017) Maciej Świrski (2016–2018) Antoni Kolek (2017–2018) Filip Rdesiński (2018–2019 jako prezes zarządu) Robert Lubański (2018–2019) Marcin Zarzecki (2019–2024 jako prezes zarządu) Michał Góraś (2019–2024) Artur Nowak-Far (2024–2025) == Kontrowersje == Kwestionowana jest legalność utworzenia, finansowania i wydatków PFN, a ponadto PFN jest krytykowana za przeznaczanie publicznych środków na cele polityczne PiS, brak profesjonalizmu i przemilczanie szczegółów (w tym kosztów) swoich przedsięwzięć, które są organizowane poza kontrolą przewidzianą w ustawie o zamówieniach publicznych i ustawie o finansach publicznych. Zdaniem polityków PO finansowanie PFN powinno się odbywać nie na podstawie statutu PFN (jak to ma miejsce), a na podstawie umów, których nieprzestrzeganie skutkowałoby zwrotem środków. Politycy PO i Nowoczesnej we wrześniu 2017 wystąpili do Państwowej Komisji Wyborczej, by sprawdziła, czy prorządowa kampania billboardowa „Sprawiedliwe sądy”, zlecona przez PFN spółce Solvere, nie jest obejściem ustawy o finansowaniu partii politycznych. Szef PKW Wojciech Hermeliński odrzucił ten wniosek ze wskazaniem, że zgodność kampanii z prawem może być oceniona dopiero przy okazji następnych wyborów. 15 listopada 2018 Sąd Rejonowy w Warszawie w sprawie Prezydent Warszawy (organ nadzorujący) przeciwko PFN uznał, że finansowanie kampanii „Sprawiedliwe sądy” przez Polską Fundację Narodową było sprzeczne z celami jej działania zawartymi w statucie. 26 czerwca 2019 Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił apelację PFN w tej sprawie. 23 grudnia 2019 Prokuratura Okręgowa w Warszawie wydała postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie pieniędzy wydanych na kampanię „Sprawiedliwe sądy”, jednak w 2020 Sąd Okręgowy w Warszawie nakazał prokuraturze sprawdzić, czy kierownictwo PFN powinno odpowiadać karnie za złamanie statutu i wydanie pieniędzy niezgodnie z misją Fundacji. W czerwcu 2024 prokuratura wszczęła śledztwo w sprawie sfinansowania kampanii, czym wyrządzono fundacji szkodę w kwocie nie mniejszej niż 8 mln 428 tys. zł. Przedstawiająca w niekorzystnym świetle polskie sądownictwo kampania „Sprawiedliwe sądy”, która wg sprawozdania PFN za rok 2017 kosztowała ok. 8,4 mln zł, była krytykowana jako przykład kłamstwa i manipulacji. W ciągu dwóch lat PFN zapłaciła równowartość ponad 27 mln zł amerykańskiej firmie PR-owej White House Writers Group m.in. za stworzenie profili o Polsce w mediach społecznościowych, oraz za organizację spotkań, których w rzeczywistości nie organizowała. Profile miały znikomą oglądalność i po fali krytyki zostały zamknięte. Wiedzę o tym opinia publiczna uzyskała tylko dzięki wymogom amerykańskiego prawa wobec WHWG, gdyż PFN postanowiła zachować układy z tą firmą w tajemnicy. Po krytyce medialnej tych działań PFN rozwiązała umowę z WHWG. Przy okazji kontraktu z WHWG wyszło na jaw, że w ciągu dwóch lat przelewy opiewające w sumie na ponad milion złotych otrzymali: kontrowersyjny historyk Marek Jan Chodakiewicz, członkowie jego rodziny oraz jego współpracownicy. W czerwcu 2018 PFN nawiązała współpracę z agencją Rogers & Cowan, która miała umożliwić nakręcenie serii amerykańskich filmów fabularnych poświęconych polskiej historii. Koszty tej współpracy wyniosły do 2020 ok. 6 mln zł, przy czym udało się jedynie nakręcić dwa krótkie spoty z udziałem Mela Gibsona i Liama Neesona oraz film dokumentalny „Poland: The Royal Tour” Petera Greenberga z udziałem Mateusza Morawieckiego. W kwietniu 2021 NIK, w związku z kontrolą w PFN, złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez zarząd PFN, gdyż nie otrzymała w wyznaczonym terminie dostępu do dokumentów Fundacji. W czerwcu 2021 Prokuratura Okręgowa w Warszawie odmówiła wszczęcia dochodzenia w tej sprawie, a jako powód podała brak znamion czynu zabronionego. W maju 2021 NSA podtrzymał wyrok WSA w Warszawie z 2018, zgodnie z którym Fundacja jest zobowiązana do udzielania informacji publicznej, a więc podlega tym samym zasadom dotyczącym jawności funkcjonowania, co inne instytucje publiczne. PFN przekazała Telewizji Republika w latach 2018-2023 blisko 8,8 mln zł, głównie na produkcję i emisję anglojęzycznego programu „Poland Daily” oraz na film „Patrzę na Ciebie Warszawo” wyświetlony w 2018 roku. Dodatkowo zawarto około 20 umów dotyczących współpracy w zakresie tworzenia treści telewizyjnych i reklamowych, przy czym miesięczne wsparcie wynosiło od 300 do 600 tys. zł. Celem współpracy miało być między innymi poprawienie wizerunku Polski za granicą, zwłaszcza w relacjach z Izraelem, jednak według audytorów PFN działania te były niegospodarne i niecelowe i mogły wspierać prywatną stację kosztem interesów publicznych, konkurując z państwowym kanałem TVP World. Likwidacja Polskiej Fundacji Narodowej była ujęta w programie istniejącej w latach 2018–2019 partii politycznej Teraz!. Postulat likwidacji PFN został ujęty też w 2019 roku w programie partii politycznych wchodzących w skład Lewicy (m.in. SLD, Wiosny Roberta Biedronia, Lewicy Razem). Według sprawozdań złożonych przez PFN w latach 2016–2020 jej wydatki wyniosły ponad 325 mln zł. == Przypisy ==