Pierwsze muzeum w Polsce zostało założone z inicjatywy Izabeli Czartoryskiej w 1801 w Świątyni Sybilli w Puławach i gromadziło pamiątki narodowe. Po upadku powstania listopadowego puławskie zbiory Czartoryskich zostały ewakuowane do Paryża, gdzie znalazły schronienie w hôtelu Lambert i powróciły do kraju w 1876 do Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. W 1805 prywatne zbiory sztuki i starożytności gromadzone w pałacu w Wilanowie udostępnił społeczeństwu Stanisław Kostka Potocki, dając w ten sposób początek najstarszemu istniejącemu polskiemu muzeum. W 1823 we Lwowie założono Muzeum Książąt Lubomirskich, w 1855 Eustachy Tyszkiewicz utworzył Muzeum Starożytności w Wilnie, a Włodzimierz Dzieduszycki w latach 1855–1880 Muzeum Przyrodnicze we Lwowie. Tradycje gromadzenia zbiorów są dużo starsze i sięgają końca XVI wieku, kiedy tworzono tzw. gabinety osobliwości. Jeden z nich, tzw. Musaeum, otwarto w 1594 w Toruniu przy bibliotece Gimnazjum Akademickiego w Toruniu. W Polsce w 2016 działało 519 muzeów o statucie lub regulaminie uzgodnionym z Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wykaz tych muzeów prowadzony jest przez Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów. Najważniejsze polskie muzea wpisane są do Państwowego Rejestru Muzeów. Są to muzea rejestrowane. O rejestrację mogą ubiegać się jedynie muzea gromadzące zbiory o wyjątkowym znaczeniu dla kultury narodowej, zatrudniające wykwalifikowanych pracowników naukowych, posiadające odpowiednią infrastrukturę oraz stałe źródło finansowania. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi działalność muzeów ministerialnych, np. Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku, Muzeum Narodowe w Krakowie, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Muzea ministerialne finansowane są w całości z budżetu państwa. Razem z organami samorządu terytorialnego lub organizacjami pozarządowymi ministerstwo współprowadzi i współfinansuje działalność innych muzeów, np. Muzeum Narodowe w Lublinie, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie. Ministerstwo sprawuje także bezpośredni nadzór nad muzeami okręgowymi, które z kolei sprawują nadzór nad merytoryczną działalnością pozostałych muzeów samorządowych i społecznych działających na terenie okręgu: w województwie, np. Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu lub w regionie, np. Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej w Kaliszu. Muzea okręgowe prowadzone są i finansowane przez samorząd województwa. Obok muzeów finansowanych z budżetu państwa lub województwa istnieją także: muzea powiatowe, np. Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu muzea gminne, np. Muzeum Miasta Ostrowa Wielkopolskiego muzea społeczne, np. Społeczne Muzeum Ziemi Tłuszczańskiej w Tłuszczu muzea prywatne, np. Prywatne Muzeum Motoryzacji i Techniki w Otrębusach muzea kościelne, np. Muzeum Archidiecezjalne we Wrocławiu. Korzystają one niekiedy z subwencji ministerialnych lub wojewódzkich, ale główny ciężar utrzymania placówek spoczywa na jednostkach prowadzących. == Muzea narodowe == == Muzea regionalne == Zgodnie z definicją, stosowaną przez Główny Urząd Statystyczny, muzeum regionalne „gromadzi zbiory o znaczeniu historycznym dla regionu z zakresu sztuki, archeologii, etnografii, techniki, przyrody i innych dyscyplin, z uwzględnieniem zbiorów regionalnych pamiątek historycznych”. W Polsce muzea regionalne pozostają pod mecenatem państwowym (muzea okręgowe), bądź jednostek samorządu terytorialnego (województwa, powiatu, gminy/miasta). Niektóre z nich są prowadzone przez stowarzyszenia. Istnieją także placówki prowadzone przez osoby prywatne oraz parafie. == Muzea archeologiczne == Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza Muzeum Archeologiczne w Biskupinie Muzeum Archeologiczne w Gdańsku Muzeum Archeologiczne w Krakowie Muzeum Archeologiczne w Poznaniu Muzeum Archeologiczne we Wrocławiu Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Głogowie Muzeum Archeologiczno-Etnograficzne w Surażu Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Stargardzie Muzeum Regionalne w Wolinie Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego w Pruszkowie Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie Muzeum Archeologiczne w Wiślicy, oddział Muzeum Narodowego w Kielcach == Muzea biograficzne == Centrum Pamięci Generała Hallera i Błękitnej Armii we Władysławowie Cricoteka – Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora w Krakowie Dom Jana Matejki w Krakowie – Oddział Muzeum Narodowego w Krakowie Dom Józefa Mehoffera w Krakowie – Oddział Muzeum Narodowego w Krakowie Dom Mikołaja Kopernika w Toruniu Dom Rodzinny Ojca Świętego Jana Pawła II w Wadowicach Dom Urodzenia Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli Dom Urodzenia św. Maksymiliana Kolbe w Zduńskiej Woli Galeria Władysława Hasiora w Zakopanem Mieszkanie – Pracownia Kazimiery Iłłakowiczówny – Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu Muzeum Biograficzne Władysława Orkana „Orkanówka” w Porębie Wielkiej Muzeum Bolesława Prusa w Nałęczowie Muzeum Edyty Stein w Lublińcu Muzeum Elwiro Michała Andriollego w Józefowie Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym Muzeum Feliksa Nowowiejskiego w Barczewie Muzeum Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku Muzeum im. Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów w Stawisku Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego w Warce Muzeum im. Oskara Kolberga w Przysusze Muzeum im. Gustawa Morcinka w Skoczowie Muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnolesie – oddział Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu Muzeum Józefa Ignacego Kraszewskiego w Romanowie Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku Muzeum – Pracownia Literacka Arkadego Fiedlera w Puszczykowie Muzeum Karola Szymanowskiego w willi „Atma” w Zakopanem – Oddział Muzeum Narodowego w Krakowie Muzeum Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego w Praniu Muzeum Michała Kajki w Ogródku Muzeum Kornela Makuszyńskiego w Zakopanem Muzeum Lat Dziecięcych Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Zuzeli Muzeum Literackie Henryka Sienkiewicza – oddział Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu Muzeum Literackie im. Józefa Czechowicza w Lublinie – oddział Muzeum Narodowego w Lublinie Muzeum Marii Dąbrowskiej w Russowie Muzeum Marii Konopnickiej w Suwałkach Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku Muzeum Mikołaja Reja w Nagłowicach Muzeum Nikifora w Krynicy-Zdroju Muzeum Ojca Honorata Koźmińskiego w Nowym Mieście nad Pilicą Muzeum Pamiątek po Janie Matejce „Koryznówka” w Nowym Wiśniczu – oddział Muzeum Ziemi Tarnowskiej w Tarnowie Muzeum – Pracownia Literacka Arkadego Fiedlera w Puszczykowie Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego w Białymstoku Muzeum Stanisława Noakowskiego w Nieszawie Muzeum Stanisława Staszica w Pile Muzeum Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie – Oddział Muzeum Narodowego w Krakowie Muzeum Stefana Żeromskiego w Kielcach Willa Juliana Fałata – oddział Muzeum w Bielsku-Białej Muzeum Wincentego Pola w Lublinie – oddział Muzeum Narodowego w Lublinie Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach – oddział Muzeum Ziemi Tarnowskiej w Tarnowie Muzeum im. Xawerego Dunikowskiego w Warszawie Muzeum Podróżników im. Tony’ego Halika w Toruniu Muzeum Zofii Kossak-Szatkowskiej w Górkach Wielkich Pracownia – Muzeum Józefa I. Kraszewskiego – oddział Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu Społeczne Muzeum Konstantego Laszczki w Dobrem == Muzea etnograficzne i skanseny == === Muzea etnograficzne === Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie Gminne Muzeum Kultury Bojków w Myczkowie Muzeum Etnograficzne w Gdańsku – Oddział Muzeum Narodowego w Gdańsku Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie Muzeum Etnograficzne w Tarnowie – oddział Muzeum Ziemi Tarnowskiej w Tarnowie Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu Muzeum Etnograficzne w Poznaniu Muzeum Bambrów Poznańskich Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie Muzeum Lachów Sądeckich w Podegrodziu Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych w Szydłowcu Muzeum Mazurskie w Szczytnie Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu Muzeum Etnograficzne w Zielonej Górze Muzeum Kultury Wilamowskiej === Etnograficzne typu skansenowego === Białowieża – Skansen w Białowieży Białystok – Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej Bogdaniec – Muzeum Kultury i Techniki Wiejskiej (oddział Muzeum Lubuskiego im. Jana Dekerta w Gorzowie Wielkopolskim) Chorzów / Katowice – Górnośląski Park Etnograficzny Ciechanowiec – Muzeum Rolnictwa Częstochowa – Rezerwat archeologiczny kultury łużyckiej Dziekanowice – Wielkopolski Park Etnograficzny Granica (Kampinoski Park Narodowy) – Skansen budownictwa puszczańskiego Grębków – Muzeum Architektury Drewnianej Regionu Siedleckiego Hola – Skansen Kultury Materialnej Chełmszczyzny i Polesia Jaracz – Muzeum Historii Młynarstwa i Wodnych Urządzeń Przemysłu Wiejskiego Kluki – Muzeum Wsi Słowińskiej Kłóbka – Kujawsko-Dobrzyński Park Etnograficzny w Kłóbce (oddział Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku) Kolbuszowa – Muzeum Kultury Ludowej Koszalin – Skansen Kultury Jamneńskiej Lelis – Ośrodek Etnograficzny Dziedzictwa Kulturowego Kurpiów Lublin – Muzeum Wsi Lubelskiej Łódź – Skansen łódzkiej architektury drewnianej Markowa – Muzeum Wsi Rzeszowskiej Maurzyce – Skansen Wsi Łowickiej Myszyniec – Muzeum Mazursko-Kurpiowskie Nowoberezowo – Skansen Kultury Lokalnej „Baćkouśćyna” Nowogród – Skansen Kurpiowski im. Adama Chętnika w Nowogrodzie Nowy Sącz – Sądecki Park Etnograficzny Ochla – Zielonogórski Park Etnograficzny Olsztynek – Muzeum Budownictwa Ludowego Opole – Muzeum Wsi Opolskiej Ostrołęka – Muzeum Kultury Kurpiowskiej Osiek nad Notecią – Muzeum Kultury Ludowej Puńsk – Muzeum Etnograficzne w Puńsku Pszczyna – Zagroda Wsi Pszczyńskiej Radom – Muzeum Wsi Radomskiej Sanok – Muzeum Budownictwa Ludowego Sierpc – Muzeum Wsi Mazowieckiej Sokołów Podlaski – Muzeum – Skansen Regionu Sokołowskiego Sominy – Skansen Kaszubski Sopot – Grodzisko w Sopocie (oddział Muzeum Archeologicznego w Gdańsku) Sromów – Muzeum Ludowe Rodziny Brzozowskich Szydłowiec – Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych Tokarnia – Muzeum Wsi Kieleckiej Toruń – Muzeum