Port Lotniczy Bydgoszcz, pełna nazwa Port Lotniczy Bydgoszcz im. Ignacego J. Paderewskiego (kod IATA: BZG, kod ICAO: EPBY) (ang. Bydgoszcz Ignacy J. Paderewski Airport) – międzynarodowy port lotniczy zlokalizowany około 3 km od centrum Bydgoszczy, znany jako Port lotniczy Bydgoszcz. 1 listopada 2023 roku bydgoski port lotniczy był 10. pod względem wielkości ruchu portem lotniczym w Polsce. Posiada 6 stałych kierunków: 5 połączeń międzynarodowych oraz 1 połączenie krajowe. W 2008 MPL Bydgoszcz zanotował najwyższy wzrost ilości odprawionych pasażerów ze wszystkich lotnisk w Polsce wynoszący 54,07% w stosunku do 2007. Właścicielami portu lotniczego są: samorząd województwa kujawsko-pomorskiego (około 67% udziałów), miasto Bydgoszcz (23%), Państwowe Porty Lotnicze (7%) oraz 12 innych akcjonariuszy. == Położenie == Port Lotniczy Bydgoszcz im. Ignacego J. Paderewskiego znajduje się w południowo-zachodniej części Bydgoszczy, w odległości 3 km od centrum miasta, częściowo w obrębie gminy Białe Błota. Od południa, wschodu i zachodu otoczone jest Puszczą Bydgoską, a od północy graniczy z bydgoskimi osiedlami: Szwederowo i Górzyskowo. Powierzchnia portu lotniczego wynosi 146 ha, a długość pasa startowego 2,5 km. == Terminal == Terminal w Bydgoszczy ma powierzchnię ok. 7 tys. metrów kwadratowych, przepustowość 500 tys. osób rocznie. Posiada też 7 stanowisk odprawy. 3 gate’y – dwa międzynarodowe ze stanowiskami kontroli paszportowej oraz jeden do obsługi ruchu Schengen. == Historia == === Początki w okresie I wojny światowej === Pomysł założenia lotniska w Bydgoszczy powstał w niemieckim dowództwie wojskowym w czasach, gdy dopiero próbowano wykorzystywać samoloty do celów wojskowych. Pierwsza korespondencja władz wojskowych z magistratem Bydgoszczy na temat wykupu terenów pod lotnisko datuje się na 1911. W 1913 wybrano pole ćwiczeń Grenadierów Konnych (późniejsze polskie pole ułańskie – od lat 60. XX w. osiedle Błonie), położony na północ od szosy szubińskiej. Próby założenia na tym terenie lotniska oraz budowę hangaru przerwał wybuch I wojny światowej. Do planów władze niemieckie powróciły w 1916. Tym razem pod lotnisko wybrano teren po południowej stronie ul. Szubińskiej (tzw. Müllershof – polskie Biedaszkowo). Magistrat wykupił na Biedaszkowie około 112 hektarów gruntu, gdzie w latach 1916–1917 urządzono pole wzlotów, zbudowano 10 stalowych, oszklonych hangarów, bocznicę kolejową połączoną z linią Bydgoszcz – Inowrocław, hamownię, koszary, warsztaty, magazyny, mieszkania dla oficerów, biura sztabu i inne pomieszczenia. Pole wzlotów dla samolotów było trawiaste i miało powierzchnię ok. 88 ha. W 1917 na lotnisku stacjonował niemiecki Lotniczy Oddział Zapasowy nr 13 (niem. Flieger Ersatz Abteilung nr 13), który liczył 14–16 samolotów, 10 oficerów i 100 osób obsługi naziemnej. Na miejscu znajdowała się szkoła obserwatorów lotniczych. Po wybuchu powstania wielkopolskiego (grudzień 1918) dwóch pilotów Polaków (Antoni Bartkowiak i Alojzy Błażyński), którzy służyli w jednostce, dokonało ucieczki do wielkopolskich oddziałów powstańczych. === Okres międzywojenny === W styczniu 1920, po ratyfikacji traktatu wersalskiego, Bydgoszcz wróciła do Polski. Władze polskie przejęły lotnisko wraz z budynkami i infrastrukturą, natomiast sprzęt został wywieziony przez Niemców. Na lotnisko, które zaliczało się do najlepiej wyposażonych w kraju, przebazowano w 1920 jednostki z Poznania: 10 Eskadrę Wywiadowczą (12 samolotów typu Breguet) oraz 15 Eskadrę Myśliwską (12 samolotów typu Spad i Fokker), które wysłano wkrótce na front wojny polsko-bolszewickiej. Eskadry bojowe trafiły do Bydgoszczy ponownie w 1921 (13 Eskadra Myśliwska) i w 1939 w przeddzień kampanii wrześniowej (46 i 49 Eskadra Towarzysząca). Od 1921 lotnisko mieściło ośrodki szkolące kadry lotnicze – pilotów i mechaników. Pierwszą szkołą, jaką ulokowano na lotnisku bydgoskim była I Szkoła Lotników, przeniesiona w sierpniu 1920 z Dęblina. II Szkoła Lotników powstała w wyniku przeniesienia Krakowskiej Szkoły Pilotów. Pod koniec 1920 w wyniku połączenia powyższych jednostek powstała Bydgoska Szkoła Pilotów. Od 1927 funkcjonowało Centrum Wyszkolenia Podoficerów Lotnictwa, w ramach której szkolono w pilotażu podoficerów i szeregowych w Centralnej Szkole Podoficerów Pilotów Lotnictwa i podoficerów personelu technicznego w Centralnej Szkole Mechaników Lotniczych. W latach 1930–1938 na bydgoskim lotnisku funkcjonowała Szkoła Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich szkoląca pilotów, mechaników lotniczych, strzelców pokładowych i radiotelegrafistów, a w latach 1933–1936 Szkoła Techniczna Podchorążych Lotnictwa. W 1934 funkcjonujące na lotnisku szkoły lotnicze skupiono w Centrum Wyszkolenia Technicznego Lotnictwa, w 1937 przekształcone w Centrum Wyszkolenia Lotnictwa Nr 2. Wiosną 1939 do struktur Bazy Lotniczej „Bydgoszcz” przebazowano Detaszowany Dywizjon Lotniczy. W ramach Dywizjonu uruchomiono także jedyny w Polsce Wojskowy Ośrodek Spadochronowy w Bydgoszczy, w celu kształcenia żołnierzy pierwszych polskich jednostek powietrznodesantowych. Łącznie w okresie międzywojennym wyszkolono na lotnisku bydgoskim ok. 1000 oficerów, podoficerów i szeregowych. Do bardziej znanych absolwentów szkół bydgoskich należeli: Stanisław Płonczyński (1922) – pilot komunikacyjny, sportowy i wojskowy; trzykrotnie uczestniczył w Międzynarodowych Zawodach Turystycznych Challenge (1930,1932,1934). Franciszek Żwirko (1923) – porucznik pilot Wojska Polskiego, pilot sportowy, wraz z inżynierem Stanisławem Wigurą zwycięzca zawodów Challenge 1932, związany rodzinnie z Bydgoszczą. Bolesław Orliński (1923) – pułkownik pilot Wojska Polskiego, w 1926 dokonał lotu Warszawa – Tokio – Warszawa (10 300 km) samolotem Breguet 19, pilot doświadczalny; oblatywał jako pierwszy wszystkie kolejne myśliwce PZL; dowódca Dywizjonu Bombowego 305 w Wielkiej Brytanii (1944–1945). Jerzy Bajan (1924) – kapitan pilot Wojska Polskiego, zwycięzca wraz z mechanikiem sierż. Gustawem Pokrzywką w Challenge 1934 w Warszawie. Stanisław Skarżyński (1925) – pułkownik pilot Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, w 1931 dokonał lotu dookoła Afryki, był pierwszym Polakiem, który przeleciał Ocean Atlantycki, prezes Aeroklubu Polskiego (1938) Stanisław Rogalski (1925) – inżynier i konstruktor lotniczy, współzałożyciel spółki konstruktorskiej RWD Zygmunt Puławski (1927) – pilot, inżynier i konstruktor lotniczy, twórca serii polskich myśliwców i nowych rozwiązań w lotnictwie, m.in. podwozia nożycowego oraz tzw. mewiego płata zastosowanego w polskich samolotach myśliwskich PZL P.1 i PZL P.6. Karol Pniak (1930) – latał w akrobacyjnej „trójce krakowskiej”, w czasie II wojny światowej zestrzelił 7 samolotów niemieckich, Michał Cwynar, Adolf Pietrasiak, Mieczysław Adamek, Jakub Bargiełowski, Kazimierz Wünsche (1933–1937) – absolwenci Szkoły Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich, piloci Wojska Polskiego, asy myśliwskie Polskich Sił Powietrznych na obczyźnie Oprócz szkół wojskowych, w warsztatach na terenie lotniska w latach 1924–1930 szkolono uczniów pierwszej w kraju Cywilnej Szkoły Mechaników Lotniczych, której bursę w 1928 otwierał prezydent II RP Ignacy Mościcki. Od 1933 do 1963 funkcjonowała także pod Bydgoszczą Fordońska Szkoła Szybowcowa, która w okresie międzywojennym wykształciła ok. 10% pilotów szybowcowych w Polsce, a po wojnie kolejne 4211 absolwentów. Również na w okres międzywojenny przypada początek regularnych połączeń lotniczych z Bydgoszczy do innych miast i krajów. Polskie Linie Lotnicze LOT korzystały z lotniska dzięki uprzejmości władz wojskowych, korzystając z wojskowych pomieszczeń dla potrzeb pasażerów i obsługi oraz miejsc postojowych dla samolotów. 1 czerwca 1929 o 10:00 odleciał z Bydgoszczy pierwszy rejsowy samolot do Poznania, który przyleciał wcześniej z Gdańska. Od tej pory do listopada 1929 oferowano codzienne połączenia z Poznaniem i Gdańskiem. W celu ich uruchomienia Ratusz wykupił za 160 tys. zł dwa udziały w LOT, stając się współwłaścicielem linii. Po zawieszeniu połączenia Poznań – Gdańsk władze Bydgoszczy zawarły z LOT-em porozumienie o uruchomieniu komunikacji z Warszawą. Samoloty latały co dzień, z wyjątkiem niedziel. Na bydgoskim lotnisku lądowały też samoloty, które dalej leciały do Gdańska. Również i te połączenia były deficytowe, dlatego ich częstotliwość zmieniała się w zależności od sezonu, np. zimą loty Warszawa – Bydgoszcz – Gdańsk realizowane były we wtorki, czwartki i soboty, a w przeciwną stronę w poniedziałki, środy i piątki. Następnie Bydgoszcz stała się stacją przesiadkową na trasie Wilno – Gdańsk – Warszawa – Katowice. Z komunikacji lotniczej korzystały najczęściej osoby odbywające podróże służbowe, czyli przedstawiciele władz i wojskowi. Latano wówczas samolotami Junkers F 13 z 1919 z 4 miejscami dla pasażerów; w 1929 PLL „Lot” posiadał ich 13. Odprawa odbywała się w północno-wschodniej części pola wzlotów w murowanym wojskowym hangarze. Wcześniej pasażerowie – głównie urzędnicy i wojskowi – zbierali się w hotelu Pod Orłem, gdzie znajdowało się biuro LOT i kasa biletowa, czynna także w niedzielę. Bilet do Poznania kosztował 28 zł, do Gdańska 36 zł, a Warszawy 54 zł, przy średniej pensji wynoszącej w latach 30. XX wieku od 200 do 250 złotych. Wysokie ceny nie pokrywały jednak kosztów przelotu (od 1000 do 1500 złotych), do których LOT musiał dopłacać. Pasażerów spod hotelu dowoził na lotnisko autobus LOT-u, wjeżdżający przez bramę od strony ul. Inowrocławskiej. Planowanej na 1931 budowy cywilnego dworca lotniczego nie zrealizowano. W 1930 utrzymywano tylko połączenie z Warszawą. Na tej linii 27 lipca 1931, koło Kaszczorka pod Toruniem po awarii silnika przymusowo lądował i rozbił się pasażerski Junkers F 13 SP-MC „Cezar” (nr fabr. 627) lecący z Bydgoszczy do Warszawy; pilot i jedyny pasażer – oficer 3. Pułku Artylerii Polowej – zostali ranni. W październiku 1931 dla potrzeb połączenia z Gdańskiem uruchomiono oddział celny na bydgoskim lotnisku. Latem 1932 zawieszono nierentowne połączenie z W