Energetyka jądrowa w Polsce – dział energetyki oparty na energii jądrowej w Polsce. W Polsce nie ma elektrowni jądrowej, jednak wielokrotnie planowano jej uruchomienie, począwszy od 1971 roku. Jedynym działającym reaktorem jądrowym jest badawczy reaktor Maria w Otwocku, zarządzany obecnie przez Narodowe Centrum Badań Jądrowych. == Historia == === 1955–1970 === Przygotowania do użytkowania energii jądrowej w Polsce sięgają połowy lat 50. XX wieku, kiedy to w 1955 roku utworzono Instytut Badań Jądrowych (IBJ) w Świerku koło Otwocka. 14 czerwca 1958 r. uruchomiono w IBJ pierwszy w Polsce doświadczalny reaktor jądrowy EWA. Pracował on do 24 lutego 1995 roku. === 1970–2000 === 12 sierpnia 1971 roku Prezydium Rządu podjęło decyzję o zamiarze budowy elektrowni jądrowej i wykonania prac przygotowawczych. Komisja Planowania przy Radzie Ministrów decyzją z 19 grudnia 1972 roku ustaliła, że elektrownia zostanie zlokalizowana w Żarnowcu. 28 lutego 1974 podpisano między rządami PRL i ZSRR umowę o współpracy przy budowie elektrowni jądrowej. 18 stycznia 1982 roku Rada Ministrów podjęła uchwałę w sprawie budowy Elektrowni Jądrowej „Żarnowiec” obejmującej dwa bloki energetyczne typu WWER-440. Uruchomienie pierwszego bloku energetycznego o mocy 465 MWe miało nastąpić w 1989 roku, drugiego zaś – w 1990. Budowę rozpoczęto 31 marca 1982 roku. Pod budowę zlikwidowano pobliską wieś Kartoszyno. 10 kwietnia 1983 Sejm PRL uchwalił ustawę Prawo atomowe – pierwszy taki dokument w Polsce. 15 czerwca 1987 roku Prezydium Komisji Planowania przy Radzie Ministrów zaakceptowało lokalizację drugiej elektrowni jądrowej w miejscowości Klempicz w Wielkopolsce. 22 kwietnia 1989 roku ówczesny minister przemysłu Tadeusz Syryjczyk, na skutek protestów społecznych, wstrzymał roboty przygotowawcze do budowy Elektrowni Jądrowej „Warta”. W 1988 roku na terenie województwa gdańskiego ruszyła fala protestów i happeningów, inspirowana głównie przez Franciszkański Ruch Ekologiczny, przeciwko budowie elektrowni jądrowej w Żarnowcu. 2 grudnia 1989 rząd Tadeusza Mazowieckiego wstrzymał na rok budowę elektrowni. 4 września 1990 minister przemysłu Tadeusz Syryjczyk zarekomendował likwidację EJ „Żarnowiec” podczas posiedzenia Rady Ministrów. 17 grudnia 1990 Rada Ministrów podjęła uchwałę o likwidacji EJ „Żarnowiec”. Prace były już w zaawansowanym stadium, kiedy je przerwano, głównie pod naciskiem protestów przeciwników energetyki jądrowej. Zakończono tylko inwestycję towarzyszącą – elektrownię szczytowo-pompową. 11 stycznia 1996 roku Sejm przyjął założenia polityki energetycznej Polski do 2010 roku, w których nie przewidziano się budowy elektrowni jądrowych. Założono jednak badanie zasadności ekonomicznej i stopnia akceptacji społecznej takich inwestycji. Po likwidacji elektrowni w Żarnowcu i dalszych planów budowy elektrowni jądrowych w Polsce polscy specjaliści wyjechali za granicę, a uczelnie pozamykały kierunki związane z budową i eksploatacją reaktorów atomowych. W listopadzie 1999 roku Ministerstwo Gospodarki przedstawiło założenia polityki energetycznej Polski do 2020 roku, a w lutym 2000 Rada Ministrów podjęła stosowną uchwałę. W tym roku uchwalono ustawę z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe, zmieniającą dotychczasowe przepisy z 1986 roku. === 2000–2012 === 4 stycznia 2005 rząd Marka Belki przyjął dokument „Polityka energetyczna Polski do 2025 roku”, w którym napisano: Ze względu na konieczność dywersyfikacji nośników energii pierwotnej oraz potrzebę ograniczenia emisji gazów cieplarnianych do atmosfery, uzasadnione staje się wprowadzenie do krajowego systemu energetyki jądrowej. Ponieważ prognozy wskazują na potrzebę pozyskiwania energii elektrycznej z elektrowni jądrowej w drugim dziesięcioleciu rozpatrywanego okresu, to biorąc pod uwagę długość cyklu inwestycyjnego konieczne jest niezwłoczne rozpoczęcie społecznej debaty na ten temat. Elektrownia jądrowa ma być jedną z wielu elektrowni zapewniających bezpieczeństwo energetyczne kraju. Według opinii Państwowej Agencji Atomistyki nie zagraża ona środowisku bardziej niż konwencjonalne elektrownie. Przeciwko budowie elektrowni jądrowej w Polsce byli wówczas m.in. Greenpeace i partia Zieloni. 9 listopada 2008 w Gdańsku premier Donald Tusk zapowiedział budowę co najmniej dwóch elektrowni jądrowych w północno-wschodniej Polsce. Prawdopodobne lokacje to Żarnowiec na Pomorzu oraz niesprecyzowana lokalizacja w województwie podlaskim. W marcu 2009 roku Departament Dywersyfikacji Dostaw Nośników Energii w Ministerstwie Gospodarki przemianowany został na Departament Energii Jądrowej. W tym samym roku została utworzona przy PGE spółka celowa EJ1, której zadaniem jest stworzenie pierwszej polskiej elektrowni jądrowej. 8 stycznia 2010 roku Ministerstwo Gospodarki podało listę 28 miejscowości, które są brane pod uwagę pod kątem lokalizacji pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce. 25 listopada Polska Grupa Energetyczna wskazała trzy potencjalne lokalizacje elektrowni jądrowej: Żarnowiec, Choczewo i Gąski. Do końca 2011 miał zostać ogłoszony przetarg na dostawę reaktorów, jednak termin ten został przesunięty. Chęć uczestnictwa w projekcie budowy elektrowni jądrowej w Polsce ogłosiły między innymi firmy Areva, Westinghouse i General Electric. W lutym 2012 ponad 94% mieszkańców gminy Mielno, biorących udział w referendum, wypowiedziało się przeciwko lokalizacji elektrowni jądrowej w letniskowej wsi Gąski. === Od 2020 === Strategia energetyczna Polski przewiduje budowę sześciu reaktorów o mocy 1–1,6 GW każdy, począwszy od 2026 roku. Pierwszy z nich miałby zostać włączony do sieci w 2033 roku. Ostatecznie do 2040 roku polski miks energetyczny miałby zawierać 6–9 GW mocy z energii jądrowej. W marcu 2021 premierzy Węgier, Francji, Czech, Słowenii, Rumunii, Słowacji i Polski opublikowali wspólny list otwarty do Komisji Europejskiej, apelując o uwzględnienie roli energii jądrowej jako stabilnego i niskowęglowego źródła energii w europejskiej taksonomii energii odnawialnej. W kwietniu 2021 interdyscyplinarny zespół doradczy do spraw kryzysu klimatycznego przy prezesie PAN opublikował raport na temat konieczności szybkiego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, konkludując, że „transformacja energetyczna w Polsce powinna uwzględniać wszystkie nieemisyjne źródła energii, zarówno OZE jak i energetykę jądrową”. W tym samym roku Skarb Państwa odkupił udziały w spółce PGE EJ1 (wcześniejsze EJ1). Trzy państwa złożyły oficjalne deklaracje, aby rozwinąć energetykę jądrową w Polsce: są to USA, Francja i Korea Południowa. Ponadto brane są pod uwagę także Chiny i Kanada, mimo że oficjalnie nie została złożona propozycja z ich strony. Rosja mogłaby być potencjalnym partnerem, jednak ze względu na jej szantaże energetyczne w kwestii dostaw gazu, a także inwazję na Ukrainę w 2022 roku została wykluczona z państw partnerskich w tym obszarze. === Elektrownia Jądrowa „Choczewo” === We wrześniu 2023 roku wydaniem decyzji środowiskowej, a następnie lokalizacyjnej zakończył się trwający od 2010 roku proces ustalania lokalizacji dla pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce. Na miejsce inwestycji została wybrana gmina Choczewo położona w północnej części województwa pomorskiego, w powiecie wejherowskim. Po tej decyzji spółka Polskie Elektrownie Jądrowe otrzymała prawo do dysponowania terenem, podpisano umowę z partnerami technologicznymi (Westinghouse i Bechtel), a inwestycja weszła w fazę projektowania. Polski program jądrowy zakłada budowę sześciu bloków jądrowych o łącznej mocy od ok. 6 do 9 GW. Rząd przeznaczy na tę inwestycję ponad 4,7 mld zł. Zakłada on plany dla kolejnej, po Choczewie, elektrowni z lokalizacją w centralnej Polsce oraz wsparcie dla „mniejszej energetyki jądrowej” (SMR i MMR). W zakresie małej energetyki jądrowej najbardziej zaawansowane w 2023 roku projekty to: KGHM, który bazuje na technologii firmy NuScale, oraz Orlen Synthos Green Energy (OSGE), który bazuje na technologii reaktorów BWRX-300 od GE Hitachi (GEH). OSGE to współpraca Michała Sołowowa i Orlenu. 9 listopada 2023 oficjalnie wystartował program „Phoenix”, w ramach którego OSGE został objęty strategicznym wsparciem i otrzyma finansowanie Departamentu Stanu na przyspieszenie projektu budowy małych reaktorów jądrowych w Polsce. W grudniu 2023 rząd Donalda Tuska powołał zespół ds. reaktorów jądrowych Orlenu. == Poparcie społeczne == Z przeprowadzonego w grudniu 2022 roku na zlecenie Ministerstwa Klimatu i Środowiska badania wynika, że ponad 86% Polaków wyraża poparcie dla budowy elektrowni jądrowych w Polsce. W porównaniu z 2021 rokiem odnotowano wzrost zwolenników takiej inwestycji aż o 12 p.p., a w porównaniu do wyników z 2020 – o 23,5 p.p. 90% respondentów uważa, że budowa elektrowni jądrowej jest dobrym sposobem na walkę ze zmianami klimatycznymi. Podobny odsetek ankietowanych jest zdania, że budowa takiej elektrowni w Polsce przyczyni się do zwiększenia jej bezpieczeństwa energetycznego. O planach budowy pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce słyszało ponad 90% respondentów. W 2023 poparcie wzrosło do 89,9%. Serwis informacyjny „Wprost” jako przyczyny takiego nastawienia podaje inwazję Rosji na Ukrainę oraz szantaż energetyczny ze strony Rosji. Inwestycja ma również poparcie wśród większości mieszkańców gmin, w których planowana jest budowa elektrowni. Podczas badań telefonicznych Millward Brown na zlecenie portalu Money.pl w dniach 22–24 sierpnia 2008 roku na reprezentatywnej grupie 1004 osób 48% pytanych opowiedziało się przeciw budowie elektrowni jądrowej w Polsce. Odmienną opinię wygłosiło 42% badanych, podczas gdy 10% nie miało zdania w tej kwestii. Przeciw było wówczas aż 62% kobiet i 32% mężczyzn, a także większość osób żyjących na obszarach wiejskich i w miastach do 100 tys. mieszkańców. == Alternatywy == Zespół z Akademii Górniczo-Hutniczej oraz Politechniki Śląskiej opublikował propozycję zamiany kotłów w istniejących elektrowniach węglowych na małe reaktory modułowe, co pozwoliłoby na szybką ich dekarbonizację przy równoczes