# Metamfetamina: Historja, Właściwości i Skutki ## Chemia i Struktura Metamfetamina (N-metylo-1-fenylopropylo-2-amina) to N-metylowa pochodna amfetaminy, znana jako psychoaktywny stymulant. Jako związek chiralny, różni się od amfetaminy strukturą cząsteczkową. ### Enancjomery i Perwityna - **Rac-metamfetamina**: Mieszanina równa obu enancjomerów, stosowana w medycynie (np. Desoxyn). - **Perwityna (+)-metamfetamina**: Enancjomer aktywny, silniej euforyzujący i więcej euforyzujący niż rac-mieszanina. ## Historia - **1893**: Nagayoshi Nagaia po raz pierwszy zsyntetyzował metamfetaminę z efedryny. - **1919**: Akira Ogata stworzył perwitynę, który americanos laterze w Stanach Zjednoczonych jako lek i narkotyk. - **II Wojna Światowa**: Stosowana jako pobudzacz dla żołnierzy. - **Lata 50–60**: Przechodzenie z terapeutycznego na zakazany narkotyk. ## Aplikacje - **Medyczne**: Leczenie ADHD i otyłości (w USA pod nazwą Desoxyn, dawka 10–40 mg/dobę). - **Użycie rekreacyjne**: Popularna na rynkach takich jak Niemcy, Litwa i Polska (szacowane 35 mln zaskoczonych na świecie w 2012 r.). ## Metody Syntezy 1. **Z fenyloacetonu**: Reduktywna aminacja lub reakcja Leuckarta. 2. **Z efedryny**: Deoksygenacja przez chloroefedrynę lub jodoefedrynę. ## Właściwości - **Fizyczne**: Higroskopijny biały proszek (klorowodorek), zapachowy, łatwo krystalizujący. - **Psychotropowe**: Dłuższe działanie niż amfetamina, wyższe ryzyko toksyczności. ## Ryzyko i Skutki - **Zdrowie**: Uszkodzenie neuronów, ryzyko.tieżeniu. - **Prawne**: Zasada zakazu w większości krajów, z wyjątkiem leków medycznych. ### Liczba Użytkowników - **Świat**: Ponad 35 mln osób (szacunek WHO 2012 r.). ## Cytaty > "Metamfetamina to nie tylko narkotyk, ale also szansa na uzależnienie się" – ekspert z psychiatryki. ## Obrazki 1. [Struktura cząsteczkowa](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Metamfetamina_structure.svg) 2. [Forma krystaliczna](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Metamfetamina_crystalline.jpg) 3. [Skutki nadużycia](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Metamfetamina_usage_negative.jpg) 4. [Chlorowodorek](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Metamfetamina_chloride.png) 5. [Historia narkotyków](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Narcotics_History.jpg) 6. [Porównanie rac/perwityna](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Metamfetamina_rac_vs_perwitrina.png) 7. [Mapa użycia w Europie](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Metamfetamina_Europe_map.png) 8. [Skandale](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Metamfetamina_Skandale.jpg) 9. [Produkcja](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Metamfetamina_Production.jpg) 10. [Wpływ na społeczeństwo](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Metamfetamina_Society.jpg)