Radio Eska – ogólnopolska sieć rozgłośni radiowych, wchodząca obok stacji Eska Rock, Vox FM i Eska2 w skład Grupy Radiowej Time zorganizowanej wokół Zjednoczonych Przedsiębiorstw Rozrywkowych. Trzecia stacja radiowa pod względem słuchalności w Polsce. Siedziba Radia Eska. mieści się przy ul. Jubilerskiej 10 w Warszawie. == Historia == === Początki nadawania === Na krótko po zmianie systemowej w Polsce, w trzech dużych polskich miastach - Wrocławiu, Warszawie i Poznaniu pojawiły się stacje radiowe o nazwach takich jak „Radio Eska” czy „Radio S”, zazwyczaj kontynuując tradycję podziemnych stacji Radia Solidarność z czasów PRL. Pomimo podobnej nazwy i czasu pojawienia się na rynku, stacje były od siebie początkowo formalnie niezależne i zakładane z inicjatywy różnych osób. Jednak już w roku 1993, trzy wówczas oddzielnie działające od siebie stacje przejęły Zjednoczone Przedsiębiorstwa Rozrywkowe. W 1994 roku została założona Eska Nord – lokalna stacja w Trójmieście. ==== Radio Eska Wrocław ==== Stacja rozpoczęła swoją pełnowymiarową emisję 21 marca 1993 roku. Nadawała początkowo dla Wrocławia i okolic na częstotliwościach 73,2 MHz i 98,0 MHz (budynek Poltegoru), później na 69,44 MHz i 95,1MHz (budynek Poltegoru) oraz dla Wałbrzycha na 67,8 MHz (Góra Chełmiec). Obecnie emisja odbywa się z dwóch obiektów: RTCN Ślęża na 104,9 MHz (początkowo z obiektu nadawczego w Trzebnicy) i 90,8 MHz ze Wzgórza Kościuszki w Jeleniej Górze. Od samego początku stacja nadawała swój program w nieistniejącym już budynku Poltegoru na ul. Powstańców Śląskich 95. Studio radiowe mieściło się na 21. piętrze Poltegoru, najwyższego wówczas biurowca we Wrocławiu. Od 1996 roku siedziba stacji znajdowała się na ul. Przyjaźni 2/4 we Wrocławiu. W 1998 roku stacja nadawała 36 serwisów informacyjnych na dobę, a jej słuchalność tygodniowa utrzymywała się na poziomie ok. 250 000 słuchaczy. Stacja posiadała własną agencję reklamową „ARRS”. ==== Radio S Poznań ==== Radio S w Poznaniu rozpoczęło nadawanie 11 lutego 1991 roku. Założycielką stacji i jej dyrektorem aż do 2000 roku była Krystyna Laskowicz, działaczka antykomunistycznego podziemia w okresie PRL. W stacji zaczynało swoją karierę wielu znanych dziennikarzy, np. Krzysztof „Grabaż” Grabowski czy Przemysław „Jah Jah” Frankowski. Nadawano muzykę, informacje lokalne oraz liczne programy autorskie. Siedziba stacji znajdowała się przy ui. Piekary w Poznaniu, gdzie do dzisiaj istnieje lokalny oddział Eski. Radio początkowo posiadało nadajnik jedynie w Poznaniu (93 MHz i 72,92 MHz), jednak w późniejszym czasie pozyskano nadajnik w Zielonej Górze (89 MHz) oraz, gdzie realizowano również rozszczepianie programu z Poznania oraz przejęto lokalne radio RMS FM z Piły (105,6 MHz, 70,25 MHz). Pomimo nazwy Radio S, posługiwano się na antenie takimi nazwami jak „Eska” czy „Radio S FM”. ==== Radio Eska Warszawa ==== Stacja rozpoczęła nadawanie 18 czerwca 1990 lub 22 maja 1990 roku. Na początku stacja miała charakter publicystyczny. Konkurencja na rynku wymusiła jednak powolną przemianę w stację słowno-muzyczną. W latach 90. XX wieku radio nadawało głównie lżejszą muzykę rock i muzykę pop oraz audycje z popularną wtedy w Polsce muzyką disco polo, ale także audycje z piosenką rosyjską, można było także usłyszeć przeboje lat 60, 70, 80, 90. Stacja nadawała program na częstotliwości 73,2 MHz oraz 102 MHz. W 1998 roku stacja uzyskała zgodę na rozszerzenie swojego nadawania na nowe stacje nadawcze: Olsztyn (89,9 MHz) i Białystok (90,6 MHz). Start emisji w tych miastach kilkukrotnie przekładano. W latach 2000–2001 pozyskano nowe nadajniki: w Kielcach i w Toruniu. Warto odnotować, że rozwój nadawania opierał się na jednej, warszawskiej koncesji, dlatego Radio Eska Warszawa na początku XXI wieku mogła określać się jako stacja ponadregionalna. Na początku 2000 roku, stacja rozpoczęła w Warszawie emisję programu na nowej częstotliwości - 105,6 MHz. === Budowa sieci radiowej === ==== 1993–2001 ==== Gdy na początku 1993 roku stacje Radia Eska przejęły Zjednoczone Przedsiębiorstwa Rozrywkowe, rozpoczęto starania o zbudowanie na bazie posiadanych rozgłośni ogólnopolskiej sieci radiowej. Pierwszym krokiem w tę stronę było utworzenie sieci Super FM zrzeszających kilkanaście stacji lokalnych. Rozgłośnie zachowały początkowo samodzielność programową i dotychczasowe nazwy, a współpraca ograniczała się głównie do nadawania wspólnych serwisów informacyjnych oraz pasm nocnych. Od końca lat 90 XX wieku, Zjednoczone Przedsiębiorstwa Rozrywkowe szukały sposobów na wzmocnienie pozycji posiadanych przez siebie stacji na rynku radiowym. Z jednej strony rozwijała się ekspansja sieci poprzez przejmowanie lokalnych stacji radiowych (Radio Rytm - Lublin, Radio EL - Bydgoszcz, Radio ARnet - Trójmiasto i inne) oraz pozyskiwanie nowych częstotliwości, z drugiej strony poszukiwano sposobów na pozyskanie nowych słuchaczy odpowiednio gospodarując program radiowy, który wówczas realizowany był w większości autonomicznie przez poszczególne stacje. Na przełomie wieków, w wybranych stacjach Radia Eska wprowadzono eksperyment polegający na stworzeniu podgrup stacji, w których wdrożono dwie różne koncepcje formatu. Dokonano ujednolicenia nazw stacji. Jedna z tych podgrup przyjęła format „łagodne przeboje” (soft AC), natomiast druga wdrożyła nieistniejący wówczas na polskim rynku format CHR, czyli „hity na czasie”. Zwyciężyła koncepcja stacji w formacie CHR, bowiem przynosiła ona lepsze wyniki słuchalności w stosunku do drugiego testowanego formatu. W efekcie, na początku 2000 roku w większości stacji będących w posiadaniu ZPR stacji, z pomocą zachodniego konsultanta, wprowadzono sukcesywnie jednolitą nazwę i format: Radio Eska - „Muzyka na czasie”. W późniejszych latach liner delikatnie zmodyfikowano na „Hity na czasie”. Tym linerem stacja posługuje się do dziś. ==== Hit FM ==== Do powstającej sieci nie włączono stacji Eska Nord. Zamiast tego zdecydowano się na zbudowanie zupełnie nowej stacji „Eska Trójmiasto” na bazie przejętej wcześniej rozgłośni - Radia ARnet. Z powodu podobieństwa nazw dwóch stacji, pomiędzy właścicielami obu stacji toczył się spór, który ostatecznie zażegnano poprzez zmianę nazwy Radia Eska Trójmiasto na Hit FM. Radio Hit FM implementowało format sieci Eska, jednak z uwagi na fakt posiadania innej nazwy niż reszta stacji w sieci, posiadała zupełnie odrębny zespół produkujący program. Sytuacja ta trwała do 2008 roku, kiedy Radio Eska Nord, przejęte przez spółkę Multimedia, zmieniło nazwę na RMF Maxxx Trójmiasto - pozwoliło to ZPR na zmianę nazwy radia Hit FM wracając do wcześniejszej nazwy „Eska Trójmiasto”. ==== 2001–2005 ==== Pomiędzy 2001 a 2002 rokiem, poprzednio posiadane koncesje lokalne i ponadregionalne skupione wokół trzech miast uległy wygaśnięciu, a w miejscu ich KRRiT wydała nowe koncesje lokalne - oddzielne dla każdego ośrodka miejskiego. Nowe koncesje pozwalały na emisję oddzielnego programu (w tym bloków reklamowych) dla każdego z miast, w którym poprzednio nie było to możliwe z uwagi na ponadregionalny charakter koncesji. Początkowo, większość stacji sieci (nawet w małych ośrodkach miejskich) posiadała swoich odrębnych, lokalnych prezenterów prowadzących pasma. Program produkowano w studiach lokalnych rozlokowanych w całej Polsce, utrzymywano jednak ściśle wspólną ramówkę i format muzyczny we wszystkich stacjach. ==== Po 2005 roku ==== W 2005 roku powołano stanowisko dyrektora muzycznego dla całej sieci. Wcześniej stanowisko to było realizowane niezależnie przez kilka największych ośrodków. Stanowisko muzycznego w sieci Eska objął Marcin Bisiorek. W latach 2005–2011 sieć organizowała cykl letnich imprez z gwiazdami muzyki – Hity Na Czasie (transmitowane przez TVP2, i w radiu Eska), wakacyjną zabawę – Eska Summer City, a także wręcza nagrody muzyczne Eska Music Awards (transmisja TVP2, Eska TV i w radiu Eska). Produkcję programu lokalnych stacji Radia Eska sukcesywnie centralizowano. W stacjach mających swoją siedzibę w mniejszych miastach, pasma prezenterskie prowadzące przez prezenterów lokalnych likwidowano na rzecz pasm produkowanych w studio w Warszawie, pozostawiając w ośrodkach jedynie lokalnych dziennikarzy produkujących lokalne serwisy informacyjne oraz pracowników lokalnych biur reklamy. Stacje nadające w większych ośrodkach miejskich oraz aglomeracjach niezmiennie posiadały oddzielność produkcji większości programu. Tendencja centralizacji sieci jednak nie ustawała - finalnie, w 2022 roku jedynie pięć stacji lokalnych Radia Eska (Poznań, Trójmiasto, Wrocław, Sosnowiec, Łódź) posiadało lokalne, 3-godzinne popołudniowe słowno-muzyczne pasmo lokalne o nazwie „Wrzuć na luz” prowadzone przez lokalnych prezenterów. (Do 19 marca 2012 były to programy poranne, od 6 do 10, a swoją lokalną wersję posiadała dodatkowo stacja w Warszawie.) Ostatecznie, 10 lutego 2022 roku podjęto decyzję o likwidacji również i tych pasm w formule lokalnej, które zamieniono na pasmo o tej samej nazwie prowadzone ze studia w Warszawie. Współcześnie na antenie Radia Eska można usłyszeć nowości muzyczne z takich gatunków jak: pop-rock, R&B, pop, hip-hop, disco oraz elektroniczna muzyka taneczna (muzyka klubowa) – głównie dance (epic house, euro house, vocal trance), house (m.in. hard house, electro house) i trance. Rozgłośnie sieci Eska nadają program sieciowy produkowany w Warszawie, uzupełniając go lokalnymi serwisami informacyjnymi, pogodą, trafikiem (informacje drogowe) oraz aktualnościami kulturalnymi. Wieczorami nadawane są również długie formy dziennikarskie - magazyny lokalnych dziennikarzy stacji, w których podsumowują oni wydarzenia minionego dnia. 1 października 2024 Radio Eska rozpoczęło nadawanie na byłych częstotliwościach Radia CCM. == Słuchalność == Według badania Radio Track (wykonane przez Millward Brown SMG/KRC) udział Radia Eska pod względem słuchania w okresie luty 2024-lipiec 2024 w grupie wiekowej 15-75 lat wyniósł 7,4 proc., co dało tej stacji 3. miejsce na rynku radiowym w Polsce. === Słuchalnoś