Polskie Radio Program I (Jedynka, Radiowa Jedynka, Program Pierwszy Polskiego Radia, Program 1, Warszawa I, Rozgłośnia warszawska, oficjalny skrót PR1) – ogólnopolska, całodobowa, publiczna polska stacja radiowa, będąca częścią spółki akcyjnej Polskie Radio. Regularną emisję programu rozpoczęła 18 kwietnia 1926 roku. == Charakterystyka == Radiowa Jedynka nadaje program o charakterze uniwersalnym, adresowany do szerokiego grona słuchaczy, wyróżniający się dużą ilością informacji, które przygotowuje m.in. Redakcja Aktualności PR 1. Program nadawany jest na falach długich w systemie modulacji amplitudy na częstotliwości 225 kHz z Radiowego Centrum Nadawczego w Solcu Kujawskim i na falach UKF z nadajników na terenie całej Polski, cyfrowo, a także za pośrednictwem Internetu, HbbTV oraz satelitarnie w systemie cyfrowym bez kodowania (emisja FTA). Rozgłośni można słuchać przy użyciu łącza telefonicznego – numer (22) 645 91 00. Łączny zasięg odbioru PR1 w paśmie UKF (stan na lipiec 2012) obejmuje 92,33% ludności kraju oraz 90,19% powierzchni Polski. Dopełnieniem jest emisja na falach długich. Głosami Radiowej Jedynki są Maciej Gudowski (dżingle oraz czołówki audycji), Dorota Kopka (wokal w głównych dzinglach), Agnieszka Kunikowska (dżingle „Reklama”, „Autopromocja” oraz „Ogłoszenie Społeczne”) oraz Zbigniew Moskal (zapowiedzi programowe). == Historia == === Okres międzywojenny === Stacja nadawcza Polskiego Radia w Warszawie rozpoczęła oficjalną emisję 18 kwietnia 1926, o godz. 17:00. Była to niedziela. Pierwszy raz w eter popłynęły słowa dziennikarki Janiny Sztompkówny: „Halo, halo, Polskie Radio Warszawa, fala 480”. Otwarcia dokonał ówczesny premier i minister spraw zagranicznych dr Aleksander Skrzyński. Obecni byli także Władysław Grabski i Władysław Raczkiewicz. Podczas uroczystości przemawiali także prezes zarządu PR inż. Tadeusz Sułowski oraz dyrektor PR dr Zygmunt Chamiec. Z powodu braku własnej stacji nadawczej, Polskie Radio nadawało audycje przy pomocy nadajnika fabrycznego PTR. Datę tę uznano za oficjalny początek polskiej radiofonii. 2 stycznia 1927 Program I Polskiego Radia rozpoczął nadawanie audycji z własnego nadajnika na fali o długości 1115 m (269 kHz). Zbudowany został na Forcie Mokotowskim przy ul. Racławickiej 99. Zastosowany typ to: QD8 o mocy 10 kW, seryjny produkt firmy Marconi Wireless Co.Ltd. Na owe czasy stacja należała (pod względem mocy) do europejskiej czołówki, nie ustępowała takim stacjom jak Rzym, Wiedeń czy Berlin. Antena o długości 130 m rozpięta była na masztach o wysokości 75 m. Wzniesienie fortu o 10 m ponad poziom terenu dawało efektywną wysokość 85 m, co pozwalało na odbiór detektorowy w odległości 90 km. W 1928 roku Program I rozpoczął codzienną transmisję hejnału z Wieży Mariackiej, chociaż rozgłośnia krakowska emitowała go już od sierpnia 1927 roku. Na początku 1929 Polskie Radio zdecydowało się na budowę nadajnika wielkiej mocy. Zaciągnięto w tym celu długoterminową pożyczkę w Wielkiej Brytanii w wysokości 10 milionów złotych (termin spłaty ostatniej raty przypadał na rok 1942). Równocześnie zamówiono w firmie Marconi Wireless Co.Ltd. aparaturę nadawczą o mocy 120 kW. Pozostałe urządzenia wchodzące w skład wyposażenia stacji miały być pochodzenia krajowego. Jako miejsce lokalizacji wybrano Raszyn, gdzie Polskie Radio wykupiło przy szosie Warszawa-Grójec teren o powierzchni 15,5 ha. Radiostację wzniesiono poza terenem miasta, by silny sygnał nie zakłócał mieszkańcom stolicy odbioru zagranicznych stacji na odbiornikach lampowych. W tym samym roku rozgłośnia warszawska przeniosła się do nowej siedziby przy ulicy Zielnej 25. 24 maja 1931 nastąpiło uroczyste otwarcie nowej stacji Warszawa I. Pracowała ona na fali o długości 1339 m (224 kHz). Była najsilniejszą stacją nadawczą w Europie. Detektorowy zasięg „Raszyna” wynosił do 300 km, a na aparatach lampowych słyszalny był nawet z odległości 4000 km. Antena o długości 280 m zawieszona była na dwóch masztach stalowych o wysokości 200 m każdy. Było to najwyższe umieszczenie anteny radiofonicznej na świecie. Każdy z masztów ważył 90 ton, a podtrzymujące go liny odciągowe – 30 ton. Więcej informacji: RTCN Raszyn. W tym czasie rozpoczęto produkcję odbiornika detektorowego „Detefon”. Konstruktorem był inż. Wilhelm Rotkiewicz. Urządzenie to (z uwagi na stosunkowo niską cenę i prostotę konstrukcji) sprawiło, że liczba abonentów – słuchaczy ogólnopolskiego Programu I, jak również regionalnych rozgłośni Polskiego Radia w II RP – z każdym rokiem rosła. W maju 1935 roku na antenie Warszawy I przeprowadzono transmisje z uroczystości pogrzebowych marszałka Józefa Piłsudskiego. Trwały łącznie 15 godzin i 16 minut (w tym najkrótsza 4 godziny 30 minut). Transmisje nadawane były na żywo przy udziale 11 sprawozdawców, 44 techników, za pośrednictwem 34 mikrofonów i 51 linii telefonicznych. Był to rekord światowy. Dla porównania – transmisje z pogrzebu króla Belgów, Alberta I w lutym 1934 trwały w sumie 6 godzin. W tym samym roku spółka akcyjna „Polskie Radio” została wykupiona przez Skarb Państwa, co w praktyce oznaczało jej upaństwowienie. 5 maja 1939 roku Program I transmitował słynne exposé ówczesnego ministra spraw zagranicznych – Józefa Becka. Wydarzenie to wzbudziło ogromne zainteresowanie na świecie i w związku z tym Polskie Radio stanęło przed koniecznością sprostania zamówieniom wielu radiofonii zagranicznych. Bezpośrednio z Sejmu przemówienie transmitowały trzy koncerny amerykańskie: NBC, CBS i MBS – na 500 stacji, za pośrednictwem kabla oraz – na wszelki wypadek – także przez krótkofalówki. Transmisję przemówienia oraz tłumaczeń na obce języki przejęło wiele radiofonii europejskich: Wielka Brytania, Francja, Belgia, Szwecja, Estonia, Norwegia, Jugosławia, Szwajcaria, Dania, Finlandia, Litwa i Węgry. Niemcy nie transmitowały bezpośrednio, lecz przejęły niemieckie tłumaczenie. 6 września 1939 roku, w związku z wybuchem II wojny światowej, radiostacja w Raszynie została zniszczona, aby uniemożliwić Niemcom korzystanie z niej – ogólnokrajowy Program I zamilkł. Warto wspomnieć, że przedwojenne plany rozbudowy sieci nadawczej zakładały zwiększenie mocy nadawania Warszawy I do 600 kW. Przykładowe ramówki: Program ze środy, 7 stycznia 1931 r. (Źródło: „Dzień Dobry! – Dziennik ilustrowany” nr 4/7.01.1931) 11:58 Sygnał czasu, hejnał z Krakowa 12:10 Muzyka z płyt gramofonowych (do 13:25) 15:50 Radjokronika – wygł. dr. M. Stępowski 16:15 Kwadrans dla najmłodszych. Obrazek pióra H. Choynowskiej p. t. „Migdałowy król”. Program dla dzieci starszych: listy od dzieci omówi p. W. Tatarkiewicz 16:45 Muzyka z płyt gramofonowych 17:15 Odczyt z Katowic 17:45 Koncert popularny ork. P. R. 19:10 Skrzynka pocztowa roln. 19:25 Muzyka z płyt gramofonowych 20:00 „Testament Starego Tygrysa” red. C. Jellenta 20:30 Muzyka lekka, wyk: Ork. P. R., I. Łosiówna (piła) i M. Fogg (baryton) 21:10 „Powrót do kraju” – fragm. z pow. St. Strumph-Wojtkiewicza p. t. „Dramat w ojczyźnie” 21:25 Dalszy ciąg koncertu 22:00 Felieton p. t. „Europa pod lodem” wygł. prof. W. Goetel 22:15 Płyty gramofonowe 23:00 Muzyka taneczna ork. braci Sienkiewiczów Program z niedzieli, 24 maja 1931r. (Źródło: „Kurjer Warszawski – wydanie poranne” nr. 140/23.05.1931) 10:00 Transmisja nabożeństwa z placu alarmowego korpusu kadetów Nr. 1 we Lwowie 11:58 Sygnał czasu i hejnał 12:15 Poranek symfoniczny z Filharmonji warszawskiej 14:00 Pogadanka dla gospodyń wiejskich 14:20 Muzyka 14:30 Odczyty rolnicze 16:10 „Bitwa pod Ostrołęką” – wygł. dr. Marjan Kukiel 16:30 Muzyka gramofonowa 16:40 „W skamieniałym lesie pod Warną” – wygł. dr. Kazimierz Simm 16:55 Muzyka gramofonowa 17:15 „Wiadomości przyjemne i pożyteczne” 17:40 Koncert popularny 19:25 P. Marja Znatowicz-Szczepańska wygł. felieton p. t. „Amerykańskie dziecko” 19:40 Program na poniedziałek 19:45 Odczytanie komunikatu „Z przed stu lat” 19:50 Muzyka gramofonowa 20:00 Słuchowisko „Wycieczka na Bielany” napisał Jerzy Nel, oprac. muzyczne St. Nawrot 20:30 Koncert wieczorny, wykonawcy: Orkiestra P. R. pod dyr. Józefa Ozimińskiego, Olga Didur (sopr.) i Adam Didur (bas) 21:20 Kwadrans literacki: Nowela Piotra Chojnowskiego p. t. „Wyznanie” 21:40 Dalszy ciąg koncertu 22:00 p. Ferdynand Goetel wygł. felieton p. t. „Mój pierwszy dzień w Indjach” 22:15 Recital na klawesynie p. Margerity Trombini-Karuzo 23:00 Muzyka lekka i taneczna (Transmisja ze Lwowa) Program z poniedziałku, 25 maja 1931r. (Źródło: „Kurjer Warszawski” nr. 141/24.05.1931) Warszawa – fala 1411,8 m 10:30 Transmisja obchodu setnej rocznicy bitwy pod Ostrołęką. Msza polowa, przemówienie i odsłonienie pomnika 12:30 Poranek muzyczny z Filharmonji warszawskiej 14:00 Odczyty rolnicze 15:40 Program dla dzieci 16:10 „Mickiewicz i Rosjanki” – wygł. prof. Adam Czartkowski 16:30 Muzyka gramofonowa 16:40 „Wypoczynek poza miastem, jako czynnik zdrowotny” – wygł. płk. Stefan Rudzki 16:55 Muzyka gramofonowa 17:15 „W mieście 1001 nocy” – wygł. prof. Bogdan Richter 17:30 Inż. Eugeniusz Porębski wygł. felieton p. t. „Zmienione oblicze ziemi” 17:45 Koncert popularny. Wykonawcy: Orkiestra reprezentacyjna policji państw. m. st. Warszawy 19:25 P. Stanisław Knauff wygł. felieton p. t. „W ruinach Chocimia” 19:40 Program na wtorek 19:45 Odczytanie komunikatu „Z przed stu lat” 19:50 Muzyka gramofonowa 20:00 Odczyt muzyczny p. t. „Taniec XX wieku, jako czynnik kultury współczesnej” – wygł. dr. Stefanja Łobaczewska 20:15 Dyrektor Wiktor Hulewicz wygłosi felieton p. t. „Majorka – wyspa błękitno-złota” (Transmisja z Wilna) 20:30 Transmisja z teatru Nowości operetki Abrahama p. t. „Wiktorja i jej huzar” 23:30 Muzyka taneczna z płyt gramofonowych Program z niedzieli, 2 października 1938r. (Źródło: „Kurjer Warszawski – wydanie poranne” nr. 269/1.10.1938) Warszawa I – Raszyn 7:15 Pieśń „Bogurodzica” 7:20 Orkiestra reprezentacyjna policji państwowej pod dyr. kpt. Wincentego Janiszewskiego 8:15 Audycja dla wsi 9:15 Regionalna transmisja z Zaleszczyk (przez Lwów) ok. 9:30 Nabożeństwo z kościoła parafialnego w Zaleszczykach. Ka