Reprezentacja Iranu w piłce nożnej mężczyzn (pers. ‏تیم ملی فوتبال مردان ایران‎) – męski zespół piłkarski, biorący udział w imieniu Iranu w meczach i sportowych imprezach międzynarodowych, powoływany przez selekcjonera, w którym mogą występować wyłącznie zawodnicy posiadający obywatelstwo irańskie. Reprezentacja rozgrywa swoje mecze od 1941 roku. Największe sukcesy odniosła w latach 70. XX wieku. Od 1968 do 1976 roku trzy razy z rzędu triumfowała w Pucharze Azji, a dwa lata po ostatnim zwycięstwie pierwszy raz w historii udało jej się dostać do finałów mistrzostw świata. Na boiskach Argentyny podopieczni znanego irańskiego szkoleniowca Heshmata Mohajeraniego po dwóch porażkach (z Holandią 0:3 i Peru 1:4) oraz remisie ze Szkocją 1:1 zajęli ostatecznie ostatnie miejsce w grupie. Na kolejny awans do Mundialu Irańczycy musieli czekać dwadzieścia lat. W 1998 roku odnieśli także swoje pierwsze zwycięstwo na światowym czempionacie, w prestiżowym spotkaniu ze Stanami Zjednoczonymi. Wygrali wówczas 2:1, a strzelcami goli byli Hamid Reza Estili i Mehdi Mahdawikia. W pozostałych meczach ulegli jednak Niemcom 0:2 i Jugosłowianom 0:1 i po raz drugi żegnali się z turniejem już po fazie grupowej. W Iranie piłka nożna cieszy się ogromną popularnością. Na mecze pierwszej i drugiej ligi przychodzi nawet 80 tysięcy kibiców. Futbolowa infrastruktura jest jedną z najlepszych na świecie, a pierwsze selekcje odbywają się już na początku nauki w szkołach podstawowych. Reprezentanci kraju grają w większości w rodzimych klubach. Jedynie kilka największych gwiazd występowało na co dzień w Bundeslidze, ale większość z nich zakończyła reprezentacyjne kariery po Mundialu 2006. Właśnie z Niemiec przyjeżdżali na zgrupowania kadry – pomocnicy Ali Karimi (Bayern Monachium), Mehdi Mahdawikia (Hamburger SV) i Ferydoon Zandi z 1. FC Kaiserslautern oraz napastnik Vahid Hashemian, gracz Hannoveru. Zupełnie osobną postacią w historii irańskiego futbolu jest niedawny kapitan i lider drużyny Ali Daei, z Bayernem finalista Pucharu Mistrzów 1999, rekordzista pod względem liczby meczów i strzelonych goli w reprezentacji. Od października 2003 do czerwca 2006 roku po raz drugi (wcześniej w 2002 roku) selekcjonerem drużyny narodowej był 52-letni Chorwat Branko Ivanković, uczeń słynnego Miroslava Blaževicia. Ivanković awansował z nią do Mundialu 2006. W Niemczech Irańczycy zdobyli tylko jeden punkt (po remisie 1:1 z reprezentacją Angoli przegrali dwa pozostałe mecze z Meksykiem 1:3 oraz Portugalią 0:2), i po turnieju zdymisjonowany został nie tylko selekcjoner, ale i prezes Irańskiego Związku Piłki Nożnej. Później irańską kadrę prowadzili kolejno Amir Ghalenoei, Parviz Mazloomi, Mansour Ebrahimzadeh, Ali Daei, Erich Rutemöller, Afszin Ghotbi, i Ali Reza Mansourian. Od 2011 roku selekcjonerem reprezentacji był Portugalczyk Carlos Queiroz. Odszedł w 2019 roku po Pucharze Azji 2019 w którym Iran odpadł w półfinale. Ponad 7-letnia praca Queiroza to rekord w historii irańskiej reprezentacji. == Historia == === Udział w Mistrzostwach Świata 2014 === Reprezentacja Iranu zakończyła swój udział na Mistrzostwach Świata w Brazylii, zajmując ostatnie miejsce w grupie po bezbramkowym remisie z Nigerią oraz dwóch porażkach z Argentyną 0:1 i Bośnią 1:3. Nie uzyskała tym samym awansu do 1/8 finału. === Udział w Mistrzostwach Świata 2018 === Iran na mundialu w Rosji grał w grupie B razem z Portugalią, Hiszpanią oraz Marokiem. Po zwycięstwie 1:0 nad Marokańczykami Irańczycy doznali minimalnej porażki 0:1 z Hiszpanami i zremisowali 1:1 z Portugalczykami. Okazało się to jednak za mało by awansować i podopieczni Carlosa Queiroza zakończyli zmagania w turnieju na fazie grupowej. == Udział w Mistrzostwach Świata == == Udział w Pucharze Azji == 1956 – Nie brał udziału 1960 – Nie zakwalifikował się 1964 – Nie brał udziału 1968 – Mistrzostwo 1972 – Mistrzostwo 1976 – Mistrzostwo 1980 – III miejsce 1984 – IV miejsce 1988 – III miejsce 1992 – Faza grupowa 1996 – III miejsce 2000 – Ćwierćfinał 2004 – III miejsce 2007 – Ćwierćfinał 2011 – Ćwierćfinał 2015 – Ćwierćfinał 2019 – Półfinał (3. miejsce) 2023 – Półfinał (3. miejsce) == Udział w Igrzyskach Olimpijskich == 1900 – 1960 – Nie brała udziału 1964 – I runda 1968 – Nie brała udziału 1972 – I runda 1976 – Ćwierćfinał 1980 – Zakwalifikowała się, ale nie wzięła udziału z powodu bojkotu 1984 – Nie brała udziału, z powodu bojkotu. 1988 – 2012 - Nie zakwalifikowała się == Rekordziści == Stan na 21 listopada 2022 === Najwięcej występów w reprezentacji. === === Najwięcej bramek w reprezentacji. === Pogrubioną czcionką oznaczono piłkarzy, którzy nadal występują w kadrze. == Kapitanowie reprezentacji == == Trenerzy == == Sponsorzy techniczni == == Stadion == Reprezentacja Iranu większość swoich meczów gra na stadionie Azadi, który obecnie może pomieścić 95225 widzów. Rekord frekwencji padł podczas meczu kwalifikacyjnego do Mistrzostw Świata 1998 z Australią - 128 tysięcy widzów. Stadion ten jest czwartym największym na świecie, drugim w Azji i pierwszym na Bliskim Wschodzie. Inne stadiony na których reprezentacja Iranu rozgrywała swoje mecze to: Stadion Sahand, Stadion Takhti i Stadion Enghelab. == Linki zewnętrzne == Reprezentacja Iranu w piłce nożnej mężczyzn w bazie FIFA (ang.) Oficjalna witryna związku RSSSF – archiwum wyników 1941-1998 RSSSF – archiwum zawodników z największą liczbą występów i goli RSSSF – archiwum trenerów 1941- == Przypisy ==