# Senada USA (The Residents) – amerykańska awangarda muzyczna i wizualna **The Residents** to jedyna w swoim rodzaju organizacja artystyczna, która od ponad pięćdziesięciu lat definiuje granice muzycznej awangardy, pop-kultury i sztuki multimedialnej. Choć powszechnie określa się ją jako zespół muzyczny, jej członkowie nigdy nie pokazali się publicznie bez specjalnych, futurystycznych lub groteskowych kostiumów. To właśnie tajemnica tożsamości oraz radykalne podejście do twórczości uczyniły z The Residents zjawisko globalne, inspirowające pokolenia artystów zrzeszonych wokół wytwórni **Ralph Records**. ## Toponomimia i geneza nazwy Nazwa zespołu wzięła się z faktu, że pierwsza oficjalna taśma studyjna, wysłana w 1971 roku do Hal Halverstadta z wytwórni Warner Bros., nie zawierała żadnych danych nadawcy. Płyta powróciła z nadrukiem „The Residents” (w wolnym tłumaczeniu: „Mieszkańcy/Rezydenci pod tym adresem”). Członkowie zespołu przygarnęli tę nazwę, początkowo w formie pełnej – *Residents Unincorporated* – by po krótkim czasie ostatecznie skrócić ją do wspomnianego skrótu. Ta anonimowość nie była jedynie chwytem marketingowym, ale filozoficznym fundamentem ich twórczości. ## Historia i ewolucja twórczości ### Początki w San Mateo (lata 60.) Zespół powstał w połowie lat 60. XX w., prawdopodobnie w mieście Slidell w stanie Luizjana, choć na długo wykreował sobie mit pochodzenia ze Shreveport. W 1966 roku młodzi artyści wyruszyli do Kalifornii, a po awarii samochodu osiedlili się w San Mateo. Tam rozpoczęli eksperymenty z fotografią, magnetofonami szpulowymi i wszelkimi gałęziami sztuki awangardowej. Szybko zyskali lokalną renomę, co przyciągnęło do ich środowiska europejskich gości – brytyjskiego gitarzystę Philipa Lithmana i tajemniczego kompozytora **N. Senada**, który miał rzekomo badać ptasie odgłosy w Bawarii. To właśnie wpływ Senady (i jego teorii zaciemnienia) ukształtował późniejszą estetykę zespołu. ### Residents Unincorporated (1969–1972) W 1969 roku nagrano pierwsze demówki – *Rusty Coathangers for the Doctor* oraz *The Ballad of Stuffed Trigger*. Choć zespołowi udaje się utrzymywać w tajemnicy szczegóły tych nagrań, historycznie pierwszym uznanym wydawnictwem jest singiel **„Santa Dog”** z 1972 roku. Wkrótce po jego wydaniu artyści założyli własną wytwórnię płytową **Ralph Records**, która stała się inkubatorem niezależnych artystów i laboratorium artystycznym. W tym samym okresie zespół rozpoczął prace nad ambitnym projektem *Vileness Fats* – pierwszym w historii wideoklipem długometrażowym. Ze względu na brak funduszy, prace przerwano po czterech latach, zostawiając po sobie niedokończony, surrealistyczny obraz. ### Era albumów studyjnych (1972–1980) Po wydaniu debiutanckiego LP *Meet the Residents* (1974), zespół zanurkował w muzycznej parodii i eksperymencie. Album **„The Third Reich ’n’ Roll”** (1976) to pastisz amerykańskiej muzyki pop z lat 60., osadzony w estetyce nazistowskiej, co wywołało szok, ale też uznanie krytyków. Następne lata przyniosły serię płyt, które do dziś są uznawane za arcydzieła niezależnej muzyki: *Fingerprince* (1977), *Duck Stab/Buster & Glen* (1978) oraz monumentalny *Eskimo* (1979) – kompilację dźwięków imitujących życie na Arktyce, inspirowaną opowieściami N. Senady. Jednym z najbardziej oryginalnych pomysów było wydanie albumu **„Commercial Album”** (1980), zawierającego 40 utworów po jednym minucie każdy. Aby zareklamować płytę, zespół wykupił w lokalnej stacji radiowej KFRC 40 jednominutowych pasków reklamowych, forsując radiowe stacje do odtwarzania piosenek jako teledysków audio. Eksperyment zyskał wyróżnienie w renomowanym magazynie *Billboard*. ### Era performatywna (1981–1990) Kolejnym etapem stała się epoka koncertów i rockowych oper. Album **„Mark of the Mole”** (1981) to pierwsza wielkoskalowa trasa zespołu. Wkrótce po niej nastąpił spadek liczby członków, a na czele zespołu stanął Mr. Skull. Zespół wydał serię płyt zamykających epokę performatywną: *God in Three Persons* (rockowa opera o bliźniętach syjamskich) oraz *The King & Eye* (surrealistyczna biografia Elvisa Presleya). W 1985 roku podczas koncertu w Hollywood Palace skradziono oryginalną czerwoną gałkę oczną, którą zastąpiono gigantycznym czaszkiem, dając oficjalny początek postaci Mr. Skulla. ### Era multimedialna (1991–1997) W latach 90. zespół przeniósł się w świat multimediów. Projekty takie jak **„Freak Show”** (1991) czy **„Gingerbread Man”** (1994) to wczesne eksperymenty z interaktywnymi nośnikami CD-ROM. W 1995 roku zespół po raz pierwszy zaprezentował pełną wersję *Freak Show* na żywo podczas koncertu w warszawskim teatrze Archa, co uczyniło z Warszawy miasto szczególne w historii zespołu. ### Czasy współczesne (1998–2008) Nowy wiek upłynął pod znakiem ciągłej ewolucji. Do zespołu dołączyli gościnnie muzycy tacy jak Molly Harvey czy Eric Drew Feldman, współtworząc albumy takie jak *Demons Dance Alone* (2002) czy *The Animal Lover* (2005). W 2006 roku zespół przeniósł się do internetu, publikując pierwszy podcast – *The River of Crime* oraz cotygodniowe odcinki wizualne (*Timmy*). Ich ostatnimi wydawnictwami z tego okresu były słuchowisko *The Voice of Midnight* oraz seria koncertów podsumowujących wieloletnią karierę (m.in. legendarne *33rd Anniversary Tour*). ## Kultura i specyfika zespołu Kultura panująca wokół The Residents to unikalna mieszanka popkultury, absurdu i radykalnej prywatności. Zespół niemal nigdy nie udziela tradycyjnych wywiadów – za PR odpowiada spółka zewnętrzna, **The Cryptic Corporation** (wcześniej czterech, obecnie dwoje osób). Osoby te odpowiadają nie tylko za komunikację, ale również za oprawę graficzną okładek (często pod pseudonimami takie jak *Pornographics* czy *Pore-Know Graphics*) oraz za produkcję i mastering nagrań. Członkowie zespołu to oficjalnie: **Randy Rose** (wokalista), **Chuck Bobuck** (klawiszowiec i elektronika) oraz **Bob** (instrumenty smyczkowe i perkusja), choć w przestrzeni publicznej wciąż króluje teoria, że za maskami kryją się prawdziwi twórcy muzyczni – Hardy Fox (producent) oraz Homer Flynn (współzałożyciel Cryptic Corporation), odpowiedzialni również za większość tekstów. ## Religia w dorobku twórczym Choć The Residents nie reprezentują konkretnego wyznania, w ich dyskografii można znaleźć wiele utworów i projektów o tematyce religijnej i filozoficznej. Albumy takie jak *Wormwood: Curious Stories from the Bible* (1998) czy *God in Three Persons* świadczą o fascynacji zespołu sacrum i profanum. Ich podejście do religii jest jednak apodyktyczne – łączą motywy z Pisma Świętego z absurdem i odlotowością, unikając jakichkolwiek dogmatów. Zespół służy bardziej jako komentator ludzkich przekonań niż jako propagator konkretnej wiary. ## Dyskografia i nośniki W dorobku The Residents znajduje się ponad 60 oficjalnych albumów studyjnych, od wczesnych, szpulowych taśm, przez epokę płyt winylowych, aż po eksperymenty z multimediami. Słynny jest również dorobek koncertowy (m.in. seria *Mole Show*), a także singlowy, z unikalnymi interpretacjami utworów The Beatles, Elvisa czy Jamesa Browna. Zespół jest również autorem kilkunastu niezależnych filmów muzycznych oraz trzech projektów na nośnikach CD-ROM, które wyprzedzały swoją epokę o dekady. ## Ciekawostki i trwanie mitu Do dziś nikt nie potrafi z 100-procentową pewnością powiedzieć, kim są prawdziwi Residents. Zespół utrzymuje ten stan rzeczy celowo, podsycając plotki (m.in. dotyczące członków The Beatles czy zespołu Cromagnon). Ich niezależność artystyczna, radykalizm wizualny i dbałość o detale uczyniły z nich istotę ponadczasową – zjawisko, które niemuzycznie przeplata się z performance art, kinematografią i instalacją. Podsumowując: The Residents to znacznie więcej niż zespół. To instytucja, mit i laboratorium dźwiękowe, które od ponad pół wieku z fascynacją bada, jak daleko można posunąć granice popkultury bez tracąc przy tym swojej artystycznej autonomii.