S&P 500 (ang. Standard & Poor’s 500) – indeks giełdowy, w skład którego wchodzi 500 przedsiębiorstw o największej kapitalizacji, notowanych na New York Stock Exchange, NASDAQ i Cboe BZX Exchange. Są to głównie przedsiębiorstwa amerykańskie. Indeks ten jest najbardziej znanym wskaźnikiem zarządzanym przez S&P Dow Jones Indices, spółkę joint venture, której większościowym właścicielem jest S&P Global, a jego składniki są wybierane przez komisję. S&P 500 wchodzi w skład szerszego indeksu – S&P 1500 oraz S&P Global 1200. Indeks jest oznaczany wieloma różnymi symbolami, w tym ^GSPC. INX, $SPX w zależności od rynku lub witryny internetowej. == Historia == Historia indeksu S&P 500 sięga roku 1923 gdy firma Standard Statistics Company opracowała swój pierwszy indeks giełdowy pod nazwą Composite Index składający się z 233 amerykańskich przedsiębiorstw. Początkowo wartość spółek akcyjnych obliczana była w okresach tygodniowych. Zmiana częstotliwości nastąpiła w 1926 roku, kiedy to wyodrębniono 90 przedsiębiorstw przemysłowych, dla których przyjęto dzienną wycenę wartości. W 1941 roku Standard Statistics Company połączyło się z wydawnictwem Poor’s Publishing tworząc agencję ratingową Standard&Poors, znaną dzisiaj pod skrótem S&P. Poor’s Publishing, którego założycielem był Henry Varnum Poor, w wyniku fuzji dostarczyło pogłębioną wiedzę z zakresu informacji finansowych i statystycznych na temat analizowanych przedsiębiorstw. Synergiczne połączenie odniosło skutek w postaci dwóch raportów: 90 przedsiębiorstw wycenianych w ujęciu dziennym oraz 423 przedsiębiorstw wycenianych w ujęciu tygodniowym. 4 marca 1957 roku portfolio zostało rozszerzone do 500 spółek i ten dzień uznaje się za oficjalną datę powstania Indeksu S&P500. Aktualnie indeks stanowi benchmark globalnego rynku akcji. == Kryteria wyboru == O wyborze spółek giełdowych wchodzących w skład indeksu S&P 500 decyduje Komitet Indeksowy, który stosuje ściśle określone kryteria wyboru. Warunkiem sine qua non zakwalifikowania przedsiębiorstwa do indeksu jest: kapitalizacja rynkowa wynosi co najmniej 12,7 miliarda dolarów amerykańskich liczba akcji w wolnym obrocie większa niż 50% minimalny miesięczny wolumen obrotu w wysokości co najmniej 250 000 akcji, w każdym z 6 miesięcy poprzedzających datę weryfikacji indeksu roczna wartość obrotów akcjami spółki do jej kapitalizacji rynkowej skorygowanej o liczbę powielonych transakcji akcjami jest większa niż 1 akcje spółki są notowane na giełdzie NYSE lub NASDAQ spółka ma siedzibę w USA spółka jest rentowna, sumaryczny wynik z ostatnich 4 kwartałów jest dodatni do indeksu nie kwalifikują się: spółki komandytowe, fundusze inwestycyjne, ETF-y, fundusze powiernicze, ADR-y Od 2017 r. do indeksu nie są dodawane spółki posiadające dwie lub więcej klas akcji. W indeksie znajdują się dodane wcześniej przedsiębiorstwa posiadające dwie klasy akcji: Berkshire Hathaway, Alphabet, News Corporation. Indeks rekonstruowany jest co kwartał. Przedsiębiorstwo niespełniające kryteriów zastępowane jest inną spółką. Od 1957 roku w składzie indeksu dokonano 186 zmian, tym samym sumarycznie na przestrzeni lat do indeksu zaliczono 686 przedsiębiorstw. == Przedsiębiorstwa == Przedsiębiorstwa wchodzące w skład indeksu S&P 500 stanowią około 80% kapitalizacji rynkowej spółek giełdowych w USA. Trzon dziesięciu składowych o największej wadze w indeksie tworzą: Nvidia Corp. (NVDA), Microsoft Corp. (MSFT), Apple Inc. (AAPL), Alphabet Inc. A. (GOOGL) oraz C. (GOOG), Amazon.com Inc. (AMZN), Meta Platforms, Inc. A (META), Broadcom (AVGO), Tesla (TSLA), Berkshire Hathaway B (BRKB) oraz JPMorgan Chase (JPM). == Sektory == Sektory przedsiębiorstw wchodzących w skład indeksu S&P 500 według kapitalizacji rynkowej: Technologia informacyjna: 34,26% Finanse: 13,10% Usługi komunikacyjne: 10,47% Produkty konsumenckie: 10,08% Opieka zdrowotna: 9,92% Przemysł: 8,09% Dobra konsumpcyjne: 4,94% Energia: 2,91% Narzędzia: 2,39% Nieruchomości: 1,90% Materiały: 1,68% == Obliczanie wartości indeksu == Indeks S&P 500 ważony jest kapitalizacją rynkową, co oznacza, że o pozycji w rankingu decyduje nie tylko cena poszczególnych akcji, ale także ich liczba. W celu ustalenia kapitalizacji rynkowej spółki używa się wyłącznie akcji w wolnym obrocie. Udziały posiadane przez wewnętrznych akcjonariuszy, które nie są notowane publicznie są wyłączone z obliczeń. Formuła do obliczenia wartości indeksu S&P 500: Wartość Indeksu = ∑ ( P i ⋅ Q i ) D z i e l n i k {\displaystyle {\text{Wartość Indeksu}}={\frac {\sum \left({P_{i}}\cdot {Q_{i}}\right)}{Dzielnik}}} gdzie: P i {\displaystyle P_{i}} – aktualna cena akcji poszczególnych spółek indeksu Q i {\displaystyle Q_{i}} – liczba akcji w wolnym obrocie poszczególnych spółek indeksu D z i e l n i k {\displaystyle Dzielnik} – czynnik normalizujący Kapitalizacja rynkowa każdej spółki jest obliczana poprzez pomnożenie liczby jej akcji przez ich aktualną cenę. Następnie sumuje się iloczyny wszystkich spółek wchodzących w skład indeksu i dzieli przez wartość dzielnika. Dzielnik ma zmienną wartość jest czynnikiem normalizującym, odgrywającym kluczową rolę w utrzymaniu spójności wartości indeksu S&P 500 niezależnie od działań korporacyjnych, takich jak dodatkowe emisje akcji, wykupy akcji, dywidendy specjalne, zmiany składników, oferty praw poboru i podziały spółek. Te działania mają wpływ na kapitalizację rynkową i w przeciwnym razie mogłyby zakłócić wzór obliczeniowy. Każda spółka w indeksie S&P500 ma swoją własną wagę, uzyskaną przez podzielenie indywidualnej kapitalizacji rynkowej spółki przez całkowitą kapitalizację rynkową indeksu S&P 500. Tym samym wyceny największych spółek mają kluczowy wpływ na wartość i notowania indeksu. == Inwestowanie w S&P == Sam indeks S&P 500 jako taki nie może być przedmiotem handlu – jest to tylko określona wartość. W powiązaniu z indeksem tworzone są instrumenty finansowe, którymi handluje się na giełdach papierów wartościowych lub w obrocie pozagiełdowym na rynkach OTC instrumentów pochodnych. Inwestowanie w oparciu o indeks S&P 500 jest możliwe za pomocą takich instrumentów jak fundusze indeksowe, fundusze ETF, lokaty strukturyzowane, kontrakty różnicy kursowej. == Wyniki indeksu == === Kluczowe wyniki i zmiany dzienne === 19 października 1987 roku: indeks S&P 500 zanotował największą jednodniową stratę procentową, spadając o 20,47%. Jednodniowy krach, znany jako „Czarny Poniedziałek”, jest przypisywany stosowaniu niedoskonałych algorytmów w programach komputerowych odpowiedzialnych za zabezpieczenie portfela. Gdy kurs spadał o określony procent program automatycznie uruchamiał zlecenie sprzedaży przyczyniając się do dalszych przecen akcji. Po roku 2000 największe spadki indeks zanotował w pierwszych miesiącach 2022 roku. 13 października 2008 roku: S&P 500 odnotował swój najlepszy jednodniowy wzrost procentowy, zyskując 11,58%. Ten nadzwyczajny skok był wynikiem ogłoszenia przez System Rezerwy Federalnej programu skupu aktywów i obniżki stóp procentowych, mającym na celu złagodzenia kryzysu finansowego. 3 stycznia 2022 roku: indeks S&P 500 zamknął się na rekordowym poziomie 4796,56 === Kluczowe wyniki i zmiany roczne === 1995 rok: Indeks odnotował największy roczny wzrost wyceny o 34,11%. Rekordowy wynik był odzwierciedleniem entuzjazmu inwestorów wynikającym z ożywienia gospodarczego napędzanego przez innowacje technologiczne 2008 rok: Na przestrzeni całego roku S&P 500 spadł o 38,49 procenta, co stanowi największą roczną stratę procentową w historii indeksu. Wynik był rezultatem upadku banku Lehman Brothers w 2008 roku i rozprzestrzenianiem się ogólnoświatowego kryzysu finansowego. == Przypisy == == Linki zewnętrzne == S&P 500 Lista przedsiębiorstw należących do S&P 500 z procentowym udziałem w indeksie Wykres S&P 500 (od 1950)