# Perth **Perth** (wym. [ˈpɜrθ]) – miasto w Australii będące stolicą stanu Australia Zachodnia. Położone jest przy ujściu rzeki Łabędziej do Oceanu Indyjskiego, u podnóża gór Darling. Jest czwartym miastem Australii pod względu populacji, zamieszkuje je ponad 2,3 mln mieszkańców. ## Historia Perth założone zostało w 1829 roku przez Jamesa Stirlinga, który nadał mu nazwę na cześć miasta w Szkocji. W 1856 roku królowa Wiktoria nadała Perth prawa miejskie, co oznaczało formalny początek rozwoju administracyjnego miasta. W 1877 roku doprowadzono linię telegraficzną z Adelaide, co znacznie poprawiło komunikację z innymi częściami kraju. Silny rozwój nastąpił po odkryciu w pobliżu miasta złóż złota na przełomie XIX i XX wieku. Populacja zwiększyła się z ok. 8 tysięcy w 1891 roku do 27,5 tysiąca w 1901 roku. Do rozwoju miasta przyczyniło się także zbudowanie portu we Fremantle oraz doprowadzenie transkontynentalnej linii kolejowej z Adelaide w 1917 roku. W 1911 roku w mieście powstał pierwszy uniwersytet, a w 1930 roku ukończono połączenie telefoniczne Perth z Adelaide i resztą kraju. ## Zabytki Jednym z najważniejszych zabytków w Perth jest **katedra św. Jerzego**, reprezentatywny obiekt sakralny w centrum miasta. Miasto posiada również liczne parki i oazy zieleni, w tym słynny **Kings Park**, jeden z największych parków miejskich na świecie. ## Gospodarka W Perth rozwinęła się różnorodna gospodarka. W mieście działa przemysł spożywczy, środków transportu, chemiczny, włókienniczy, materiałów budowlanych oraz drzewny. Dzięki swojej lokalizacji nad oceanem i obfitości zasobów naturalnych, Perth stało się ważnym ośrodkiem gospodarczym Australii Zachodniej. ## Geografia Perth leży nad rzeką Swan, przy jej ujściu do Oceanu Indyjskiego. Centrum miasta i większość przedmieść położone jest na piaszczystym i stosunkowo płaskim terenie. Cała aglomeracja rozciąga się na długości ok. 125 km wzdłuż wybrzeża oraz do ok. 50 km w głąb lądu. Perth jest bardzo odosobnioną metropolą. Od najbliższego dużego miasta – Adelaide – dzieli je ok. 2100 km w linii prostej, a ok. 2600 km drogą lądową. Do Sydney jest stąd dalej niż choćby do Dżakarty. ## Woda i zasoby Niska roczna suma opadów i rosnąca liczba mieszkańców powodują trudności w zaopatrzeniu miasta w wodę pitną. Istnieją obawy, że w ciągu najbliższych 10 lat wystąpią znaczące braki wody. W związku z tym planowane są liczne inwestycje w tym zakresie takie jak: stacja odsalania wody morskiej w Kwinana, budowa studni artezyjskiej w Yarragadee i wodociąg sprowadzający wodę z rejonu Kimberley. ## Klimat Lato w Perth trwa 2/3 roku, środek lata jest gorący i suchy. Najcieplejszym miesiącem jest styczeń i luty ze średnimi temperaturami w dzień przekraczającymi +30 °C. Rekord temperatury padł 23 lutego 1991 roku na lotnisku (Perth Airport) i wyniósł +46,7 °C. Ochłodę w upalne dni przynosi bryza znad Oceanu Indińskiego – Fremantle Doctor. Najchłodniejszy okres trwa od czerwca do sierpnia, występują wtedy temperatury rzędu +18-20 °C w ciągu dnia. Spada wtedy większość całorocznego opadu deszczu. Najzimniejszym dniem w historii Perth był 17 czerwca 2006 roku; zanotowano wtedy jedyny raz w historii temperaturę ujemną: –0,7 °C. W Perth notuje się duże roczne nasłonecznienie, największe spośród pięciu australijskich metropolii. Wiele dni jest pogodnych lub bezchmurnych. Długość dnia waha się od 10 do 14 godzin. Temperatura oceanu waha się od ok. 19 °C w okresie wrzesień-październik do ok. 23 °C w okresie luty-kwiecień. ## Demografia W pierwszym wieku istnienia miasta głównym źródłem osadników były Wielka Brytania i Irlandia. W latach 20. i 30. XX wieku przybyło wielu imigrantów z Grecji i Włoch. Od zakończenia II wojny światowej napływa coraz więcej różnych narodowości, takich jak Holendrzy, Niemcy, Chorwaci, Macedończycy i inni. Wciąż przybywa też wielu Brytyjczyków. W ostatnich dekadach ważnym kierunkiem przybywania migrantów stała się Azja Południowo-Wschodnia (Malezja, Indonezja, Wietnam, Singapur, Chiny, Indie). ## Transport Głównym lotniskiem Perth jest **Perth Airport**, położone we wschodniej części miasta. Lotnisko Jandakot na południowych przedmieściach obsługuje głównie awionetki. Transport publiczny to przede wszystkim pociągi, autobusy i promy. W całej metropolii znajduje się 59 stacji kolejowych i 15 dworców autobusowych. Rozpoczynająca się w Perth linia kolejowa **Indian Pacific** łączy je z Adelaide i Sydney (przez Kalgoorlie). ## Edukacja Obowiązek szkolny w Australii obejmuje dzieci i młodzież w wieku od 6 do 17 lat i jest realizowany najpierw w szkołach podstawowych, a później w szkołach średnich. Naukę można kontynuować na uniwersytetach, uczelniach technicznych lub college'ach. ### Szkoły podstawowe i średnie Uczniowie mogą uczęszczać do szkół publicznych, prowadzonych przez organy rządowe odpowiedzialne za edukację, lub do szkół prywatnych prowadzonych zazwyczaj przez wspólnoty religijne i kościoły. **Western Australian Certificate of Education (WACE)** to zaświadczenie przyznawane uczniom, którzy ukończyli 11 i 12 rok edukacji w szkole średniej. ## Sport W Perth swoje siedziby mają popularne australijskie kluby sportowe: - **West Coast Eagles FC** – liga AFL (futbol australijski) - **Fremantle Football Club** – liga AFL - **Perth Wildcats** – liga NBL - **Western Force** – liga Super 14 (rugby) - **Perth Glory FC** – zespół piłkarski, występujący w A-League, dwukrotny mistrz kraju. - **Perth Scorchers** – drużyna krykieta, występująca w Big Bash League, wicemistrz kraju z sezonu 2011/2012. ## Atrakcje turystyczne Oprócz Kings Park warto odwiedzić: - **Perth Zoo** – popularne zoo z bogatą kolekcją zwierząt - **Mennica w Perth** – historyczna mennica z ekspozycjami - **Obserwatorium w Perth** – miejsce do obserwacji nieba - **Stirling Gardens** – piękne ogrody miejskie - **Archikatedra Najświętszej Maryi Panny w Perth** - **Katedra Świętych Konstantyna i Heleny w Perth** ## Inne informacje W mieście znajduje się polski konsulat honorowy, co świadczy o silnych więzach z Polską. ## Zobacz też - Kings Park – park rozrywki - Mennica w Perth - Obserwatorium w Perth - Perth Zoo - Stirling Gardens - Archikatedra Najświętszej Maryi Panny w Perth - Katedra Świętych Konstantyna i Heleny w Perth - Lista najwyższych budynków w Perth