## Ewangelia Jana Ewangelia Jana – czwarta z czterech Ewangelii Nowego Testamentu, której autorstwo przypisuje się Janowi Apostołowi, Janowi prezbiterowi lub bliżej nieidentyfikowalnemu „umiłowanemu uczniowi”. Prawdopodobnie jest to ewangelia chronologicznie najpóźniejsza ze wszystkich ewangelii nowotestamentowych i wyraźnie odróżnia się od pozostałych, tzw. synoptycznych. Na ogół Ewangelię Jana datuje się na koniec I wieku, a jako miejsce jej powstania wskazuje się zwykle Efez, jakkolwiek brane są pod uwagę również i inne miejsca (Antiochia Syryjska, Aleksandria). ### Tło historyczne Ewangelia Jana szybko zyskała uznanie i popularność, była najczęściej kopiowaną Ewangelią w I tysiącleciu. Tradycyjnie umieszczana jest na czwartej pozycji wśród Ewangelii. Jednak w Biblii koptyjskiej znajduje się na pierwszym miejscu, również niektóre greckie rękopisy umieszczają ją na takiej pozycji (minuskuł 19, 90, 382, 399, 401, 538, 599, 734). Rękopisy tekstu zachodniego umieszczają Ewangelię Jana na drugiej pozycji, w minuskule 2612 umieszczona została na trzeciej pozycji. ### Kluczowe faktory - **Autorstwo**: Debatowany, związany z Janem Apostołem lub Janem prezbiterem. - **Daty**: Koniec I wieku (lata 85-90, niekoniecznie po 70 roku). - **Miejsce powstania**: Efez (najczęściej), Antiochia Syryjska, Aleksandria. - **Charakterystyka**: Duża ilość miejsca na śmierć Jezusa, ubogie, wieloznaczne słownictwo, celowe wyrażanie boskości. ### Legenda i mity - **Pericope adulterae** (J 7,53–8,11): Często dodana, ale nie autorska część. - **Dodatkowy rozdział J 21**: Może pochodzić od redaktorów, a nie autora. ### Wydarzenia kluczowe - **Kana** (J 2,1–11): Pierwszy cud. - **Najświętsza Nocy** (J 13,1–20): Umywanie nóg. - **Krzyżowanie** (J 18–19): Śmierć Jezusa. - **Wniebowstąpienie** (J 20,17). ### Osoby znaczące - **Jan Apostoł**: Przypisywany jako autor. - **Nikodem** (J 3,1–21): Rzymski szef. - **Samarytaninka** (J 4,1–42): Przykład wiary. - **Tomasz** (J 20,24–29): Wierzący. ### Teologia - **Cel śmierci**: Wyzwolenie grzechów (J 1,29; 3,14–15). - **Duch Święty**: Paraklet (J 14,16–17). - **Boskość Chrystusa**: Wyrażona w Prologu (J 1,1–18). ### Styl - **Język**: Ubogie, wieloznaczne, z użyciem grę znaczeń (świat, Judejczycy). - **Struktura**: Prosta, z powtórzeniami i spójnikiem "και". - **Terminy**: "Logos", "zmartwychwstanie", "królestwo Boże". ### Zobacz też - Warianty tekstowe Ewangelii Jana - Papirus Rylands - Pericope adulterae ### Uwagi - **Popularyzacja**: Najczęściej kopiowana ewangelia w I wieku. - **Współczesne badania**: Ewangelia jako apologia boskości Jezusa. ### Bibliografia - Bruce, F.F. *The Gospel According to John*. 1994. - Carson, D.A. *The Gospel According to John*. 1991. - Morris, L. *The Gospel According to John*. 1995. ### Linki zewnętrzne - [Biblia Tysiąclecia – Ewangelia według św. Jana](https://www.deon.pl/biblia/ewangelia-jana) ## Metadata - **population**: null - **founding_date**: null - **region_name**: null - **birth_date**: null - **career_highlights**: null - **unique_style**: "Boska chwała Jezusa, śmierć jako ofiara, duch Święty jako Paraklet." - **interesting_facts**: ["Najczęściej kopiowana ewangelia w I wieku", "Najstarszy fragment (papirus Rylands) datowany ok. 130 r.", "W Biblii koptyjskiej na pierwszym miejscu"] - **quotes**: ["To jest prawda, ale wierzcie, że Ja jestem", "Kto w Niego wierzy, nie zginie, ale miał życie wieczne"] - **primary_color**: "#23b7c2" - **logo_url**: "https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/John_1_1-18_%28Papyrus_Rylands_G_52%29.jpg/220px-John_1_1-18_%28Papyrus_Rylands_G_52%29.jpg" - **additional_images**: ["https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/John_1_1-18_%28Papyrus_Rylands_G_52%29.jpg/220px-John_1_1-18_%28Papyrus_Rylands_G_52%29.jpg", "https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/John_1_1-18_%28Papyrus_Rylands_G_52%29.jpg/220px-John_1_1-18_%28Papyrus_Rylands_G_52%29.jpg", "https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/John_1_1-18_%28Papyrus_Rylands_G_52%29.jpg/220px-John_1_1-18_%28Papyrus_Rylands_G_52%29.jpg", "https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/John_1_1-18_%28Papyrus_Rylands_G_52%29.jpg/220px-John_1_1-18_%28Papyrus_Rylands_G_52%29.jpg", "https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/John_1_1-18_%28Papyrus_Rylands_G_52%29.jpg/220px-John_1_1-18_%28Papyrus_Rylands_G_52%29.jpg"] - **sentiment**: {"positive": 50, "neutral": 50, "negative": 0} - **trust_profile**: {"reliability": 80, "transparency": 70, "expertise": 90, "influence": 85, "stability": 75}